AI is geen doel op zich, maar een verlengstuk van de mens om werk aantrekkelijker te maken en betere dienstverlening te organiseren. Dat stelt Annet de Lange, hoogleraar en consultant, tijdens HR Festival 2026. Waar sommige organisaties AI inzetten voor kostenbesparing, maken koplopers zoals IKEA er een katalysator voor innovatie van. De vraag is: welke keuze maakt jouw organisatie?

Van callcenter naar interieuradviseur: AI als innovatiemotor

IKEA introduceerde AI om de dienstverlening aan klanten te verbeteren. Het gevolg: 8500 callcentermedewerkers waren niet meer direct nodig. In plaats van deze mensen te ontslaan, koos IKEA voor reskilling. De medewerkers werden omgeschoold tot interieuradviseurs, een dienst waarvoor klanten vroegen maar die nog niet bestond. Het resultaat: 1 miljoen winst voor IKEA.

'AI is het verlengstuk van de mens om ons eigen werk nog aantrekkelijker te maken en betere producten of dienstverlening te organiseren. Sommige mensen zien AI als een doel, maar ik zie het als een middel,' zegt Annet de Lange.

Dit voorbeeld laat zien dat sociale innovatie draait om de combinatie van mens, product én organisatiestrategie. Het World Economic Forum voorspelt 170 miljoen nieuwe banen door AI, terwijl 92 miljoen banen verdwijnen. Netto levert dat 78 miljoen nieuwe banen op. De uitdaging: klassieke functiehuizen passen niet meer bij deze nieuwe werkelijkheid.

Skills-based organiseren: van functies naar wendbare rollen

De toekomst vraagt om een fundamenteel andere manier van organiseren. In plaats van statische functiebeschrijvingen heeft jouw organisatie rollenmatrices nodig die wendbaar zijn. Dat betekent: skills mapping, competentie-ontwikkeling en een helder beeld van welke vaardigheden nodig zijn voor de toekomst.

'Het doel was dus niet zozeer om alleen maar met die mensen aan de slag te zijn. Het was vooral de combinatie dat het altijd gaat over sociale innovatie. Niet alleen om een mens, maar ook het product en ook de organisatievisie en strategie. En dat is denk ik ook wel de boodschap van vandaag. Daar zit HR als architect in,' zegt Annet de Lange.

Slim technologiegebruik kent drie fases: adoptie, optimaal gebruik en innovatie. In de adoptiefase leren mensen de technologie kennen en gebruiken. Optimaal gebruik betekent dat teams de juiste tools voor de juiste taken inzetten. De derde fase, innovatie, gaat over experimenteren met nieuwe toepassingen die werk, product én organisatie verbeteren. HR speelt een cruciale rol in het identificeren van early adopters, late adopters en mensen die niet mee kunnen of willen. Welke aanpak past bij jouw medewerkers?

Drie inzichten voor leidinggevenden

Begin met een duidelijke bedrijfsstrategie en toekomstscenario's voordat je AI implementeert. Technologie is het middel, niet het doel.

Investeer in reskilling en upskillen. Skills-based organiseren maakt jouw organisatie wendbaar en toekomstbestendig.

Betrek meerdere specialisten bij AI-implementatie: HR, data scientists en veiligheidsadviseurs. Technologie vraagt om multidisciplinaire samenwerking.

Veelgestelde vragen

Hoe bepaal je of AI-implementatie werkelijk innovatie creëert of alleen kosten bespaart?

Stel jezelf de vraag: gebruiken we AI om mensen te vervangen of om nieuwe diensten en producten te ontwikkelen? Bij kostenbesparing verdwijnen functies zonder nieuwe mogelijkheden. Bij innovatie ontstaan nieuwe rollen en groeit de organisatie. IKEA's voorbeeld laat zien dat technologie als verlengstuk van de mens leidt tot nieuwe dienstverlening én economisch succes.

Wat zijn concrete eerste stappen voor skills-based organiseren?

Start met skills mapping: breng in kaart welke vaardigheden jouw organisatie nu heeft en welke nodig zijn voor de toekomst. Gebruik tools zoals het UWV Skills Dashboard of Competent NL om kansberoepen en benodigde skills te identificeren. Vervang klassieke functiebeschrijvingen door rollenmatrices die wendbaar en aanpasbaar zijn.

Hoe ondersteun je verschillende adoptiesnelheden in jouw team?

Herken drie groepen: early adopters die experimenteren en innoveren, late adopters die bewijs willen zien voordat ze starten, en mensen die niet mee kunnen of willen. Geef early adopters ruimte en vrijheid. Bied late adopters begeleiding en concrete voorbeelden. Voor de derde groep zoek je passend werk binnen of buiten de organisatie. Eén aanpak voor iedereen werkt niet.

Te gast in deze aflevering

Annet de Lange - Hoogleraar en consultant. Annet is gespecialiseerd in duurzame inzetbaarheid, technologie en werkdesign. Ze begeleidt promotietrajecten over slim technologiegebruik en skills-innovatie en adviseert organisaties over de toekomst van werk.

Presentatie: Glenn van der Burg, host van People Power op New Business Radio.