Voor deze aflevering dwaal ik aan de rand van Den Haag, door Park Clingendael, met Amanda Bouman. Zij is energiewerker. Ze heeft een bijzondere én vrolijke manier van kijken, waarmee ze een andere laag van de natuur laat zien: eentje die wel degelijk voelbaar, hoorbaar en zichtbaar is, je hebt er alleen een andere manier van ervaren voor nodig.

Je zou dat zweverig kunnen noemen, ikzelf weet dat het heel concreet kan zijn. En, wees eerlijk: zijn we in onze wereldlijke levens niet dagelijks bezig met sprookjesfiguren, mythologische en heroïsche verhalen, in al die boeken die we lezen, die films en series die we kijken, de wonderen die we elkaar vertellen? Die vertellingen komen uiteraard wel érgens vandaan.

Amanda verhaalt over de wereld van natuurwezens als deva’s, die bij elk levend wezen horen, zoals het groot hoefblad, de kattenstaart, of een paddenstoel. Amanda laat zien dat we daarmee kunnen communiceren, als we maar durven.

Ze vertelt hoe je contact maakt met een boom zonder meteen als ‘bomenknuffelaar’ te boek te staan. Je kunt subtiel, op je eigen manier, verbinding maken. Dat gaat over aarden, afstemmen, openstellen. En vooral over leren voelen wat al die natuurlijke energie je voor moois te zeggen heeft. Amanda zegt: “De natuur is nooit ver weg. Je hoeft er alleen maar op in te tunen.”

Ga je mee, misschien wel een heel nieuwe wereld in?

Deze keer dwaal ik door de tuin van kunstenares Hanneke van der Werf. Voor Hanneke is een tuindwaling een dagelijks ritueel. Haar tuin is haar muze. Tussen zingende, broedende en vraatgrage vogels, bloeiende bomen en planten en daarbij het licht en het groen dat van uur tot seizoen verschilt, vindt zij inspiratie voor haar kleurrijke, dromerige schilderijen. Ze noemt zichzelf een echte kleurenkijker, maar laat haar oog zeker ook vallen op structuren, contrasten, ritmes en het karakter van elk levend wezen, van boom tot tuinboon.

Hanneke nodigt je uit om stil te staan. Of te gaan zitten. En dan goed te kijken, en zelfs te doorvoelen. Even die boom te zijn, even als die vogel te vliegen. Want pas dan begrijp je de natuur écht – en misschien ook jezelf en het leven een beetje beter.

Hannekes manier van kijken is een kunst op zich. Wat haar tuin haar geeft, noemt ze overvloed. En daarvan heeft ieder mens genoeg, op z’n eigen manier. Je hoeft die overvloed alleen maar te vinden… en je kunt beginnen met delen.

Lisette Eisenga is vormgever, schrijver, dromer en maker en… struinkunstenaar. Ze loopt met haar hoofd in de wolken en haar blik op de grond, op zoek naar stenen, schelpen en andere vondsten. Van wat ze vindt, maakt ze op kunstzinnige wijze een nieuw verhaal.

Misschien herken je het wel: thuiskomen met zakken vol schatten uit het bos, kastanjes die ineens beestjes werden, of zomaar een middag tekenen omdat het kon. En misschien ben je dat een beetje kwijtgeraakt. Of heb je ooit gedacht: “Ik ben niet creatief.”

Lisette nodigt je met haar platform Struinkunst uit om te spelen, te experimenteren, te prutsen – en vooral: om te genieten van het maken zélf. Geen perfectie. Geen kunst met een hoofdletter K. Gewoon: verwondering vinden in een grasspriet, een steentje of vogelschedeltje.

Ze neemt me mee op haar vaste struinkunstrondje, op zoek naar een portie natuurinspiratie, en daarna mag ik snuffelen in haar atelier.

Annelies Henstra studeerde rechten, promoveerde en ging lesgeven aan rechtenstudenten. Ze vond de studenten leuk hoor, maar de materie… En dan te bedenken dat je dat elk jaar weer moest uitleggen, tot je 65e, 67e.

Ze beleefde een periode van bezinning, hing haar carrière aan de wilgen hing en ging even stilstaan. Daarna wijdde ze zich aan een nieuwe missie, namelijk dat alle kinderen op de wereld natuur zouden kunnen beleven, omdat dat belangrijk is voor hun gezondheid en ontwikkeling. Wamt het is schrikbarend als je beseft dat veel kinderen geen toegang hebben tot natuur. Maar… ineens was ze alleen nog maar binnenskamers aan het vergaderen. Ook dat liet ze achter zich. Ze ontmoette haar man Ronald, die in een prachtig oud bos woonde. En daar ontpopte ze zich zowaar als beschermvrouwe van de bomen, het bos en het leven daarin, want… het werd aan alle kanten bedreigd.

Ze schrikt van de kaalkap die plots plaatsvindt. Lijdt aan boompijn. Ze zegt: van exploitatie moeten we naar co creatie. “Ik wil graag leven omringd door de natuur, want dat is gewoon een goed leven”. Ze neemt me mee naar een magische holle beuk, door het bos van de raven, en speelt nog een hartveroverend toegift op haar ukelele.

Sarah Devos was in haar jeugd een binnenkind en een boekenwurm, ze kwam pas wezenlijk met de natuur in aanraking toen ze dochters kreeg en daarmee naar buiten trok en allerlei ontdekkingen deed.

Ze had een hekel aan wetenschappelijke gidsen. Dus schreef ze het laagdrempelige Bosboek voor leken en daarna het Zeeboek. En ze kreeg de smaak te pakken en schreef nog vele boeken meer die te maken hebben met natuur.

Ik dwaal de grens over, naar de Brabantse Wouden bij Brussel om haar te ontmoeten bij de Minnebron bij het Zoet Water in Oud-Heverlee.

Traag wandelen en goed kijken, is Sarahs manier van natuurdwalen. We hangen samen langdurig rond op een piepklein stukje bos, en beleven daar magische ontmoetingen, we ontdekken gallen op bladeren en gezichten in bomen, en nog veel meer, zoals een kapel met een wonderlijk verhaal.

“Verwonder je over alles, zelfs over de banaalste dingen”, citeert ze de 18e -eeuwse natuuronderzoeker Carl Linnaeus. En juist de natuur bekijken met het oog van de leek is interessant.

Deze aflevering kwam tot stand in samenwerking met Toerisme Vlaanderen & Brussel.

Juul Rameau is beeldend kunstenares. Ze maakt stoere, maar tegelijkertijd delicate sculpturen uit cortenstaal, die het allerbeste buiten tot hun recht komen, logisch, want haar inspiratie haalt ze altijd uit de natuur. Bladvormen, plantsilhouetten, bomen, maar ook steentjes en zand uit haar Wunderkammer brengen haar op nieuwe ideeën.

Met Juul dwaal ik over de Kampina, een Brabants natuurgebied tussen Boxtel en Oisterwijk, onderdeel van Van Gogh Nationaal Park.

Ze wilde graag daar dwalen, omdat ze met haar vriend Alexander hier ooit ging hardlopen en ze getweeën compleet verrast werden door de aard van het landschap. Hoe kwamen ze daar terecht en wat maakt dit gebied sindsdien in haar los?

Tijdens mijn dwaaltocht kom ik Lobke tegen op Landpark Assisië, een plek waar ze is neergestreken om haar bijzondere bos- en bomenproject Eenwoud gestalte te geven. Ze vertelt me over de kracht van eeuwenoude bossen die ze bezocht, en over het ongewisse gemis van stokoude wouden of machtige bomen om ons heen. Ooit waren ze er, en érgens is ons oerbrein op hun aanwezigheid ingesteld, maar omdat we al zo lang in huizen, steden en wijken en versteende leefomgevingen leven, weten we niet wat we feitelijk ‘ergens deep down’ missen.

Voor mijn Dwaalverhaal mocht ik bij haar landen op haar wondergrond, in het Brabantse Haaren, aan de Kerkstraat. Daar bestiert Toos haar Werkplaats van Verwondering. Ik stuitte een tijdje geleden op het ‘Vriendenboekje van de Aarde’ dat zij samen met haar collega Kariene van Steenoven maakte. Samen zijn zij lid van kunstenaarscollectief Radio Aarde.

Ik ben heel benieuwd naar Toos, en haar liefde voor de Aarde, en hoe zij als kunstenaar en onderwijskundige die liefde bij de mensen brengt. Want Toos houdt van de Aarde, maar ook enorm van mensen. 

Als 'astronaut van ruimteschip Aarde' geeft ze me een reiskoffertje mee, met daarin allerlei geheimzinnige onderzoeksinstrumenten. Zo ga ik de Wonderwei in. Met een stethoscoop hoor ik bij een eik een let-it-be-geluid, met een loep zie ik minuscule beestjes wandelen in de onderweidse wereld en ook een enorme groene sprinkhaan. En ondertussen geeft Toos woorden aan dit Dwaalverhaal. 

De Oorsprong… een mooie plek om te starten.

Gaby heeft een luisterwandeling uitgestippeld, maar ze noemt zichzelf stiltecoach. Tijdens een burn-out ontdekte zij hoe rustig ze werd in de natuur. Ze zwierf over de Hoge Veluwe, ging zomaar ergens zitten mijmeren. Ze vertelde me dat ze zo ontdekte dat ze veel meer bij de antwoorden in zichzelf kon komen door steeds stiller te worden. Het hoeft niet stil te zijn, maar de geluiden van de natuur helpen rustig te worden en veel dichter bij je eigen wijsheid te komen. Volgens haar kun je luisteren niet uitschakelen, en bestaat ‘stilte’ niet, dus haar fascinatie voor luisteren werd steeds groter. Ze volgde een opleiding en daaruit ontstond haar Stiltecoach-praktijk. Ze neemt mensen mee uit wandelen en nodigt ze dan uit om al hun zintuigen te gebruiken.

Doordat je anders gaat luisteren, en vooral met luisteren bezig bent, ontdek je dat je je je omgeving heel anders ervaart, elke plek heeft een eigen geluid. Je kunt blij worden van geluid, je kunt je ergeren aan geluid. Er is veel geluid in onze hedendaagse omgeving, maar ook gedachten kunnen de overhand nemen in je hoofd. Het is moeilijk om stil te gaan zitten en te proberen wat rustiger te worden en je niet te laten afleiden. Als je gaat dwalen, hoe kun je dat dan in stilte doen? Of hoe kun je je door geluid laten inspireren? En hoe kun je naar jezelf leren luisteren?

Ik ga met Gaby op luistersafari. Met oren op steeltjes op pad. We laten ons laten leiden door geluid. Bij De Oorsprong dus.