• Artemis II gelanceerd. Astronauten op weg richting maan.
• Lunar Gateway in de ijskast. NASA gaat voor maanbasis.
• Plannen voor nucleaire aandrijving voor vlucht naar Mars.
• Idee van TU Delft voor 200 dagende missie op Venus.
• Mogelijk veel minder waterijs op zuidpool van de maan.
• Oude rivierdelta gevonden op radar gegevens Perseverance rover.
• Hera op schema voor Dymorphos.
• Ook bouwstenen DNA/RNA in monsters asteroïde Ryugu.
• Bennu's ruige oppervlak verklaard.
• Bliksem op Jupiter mogelijk miljoen keer krachter dan op aarde.
• JWST en Hubble onderzoeken samen Saturnus.
• Hitteschild in atmosfeer Titan kan kapot kunnen blazen.
• Hubble ziet komeet uiteenvallen.
• Hubble ziet komeet van rotatierichting veranderen.
• Kometen C/2026 A1 MAPS en C/2025 R3 PanSTARRS misschien met blote oog zichtbaar (maar reken er niet te hard op).
• Vuurbol gezien in Nederland en België.
• Botsende exoplaneten gezien.
• Gesmolten zwavel-wereld is nieuwe categorie exoplaneet.
• Zou leven op maan van rogue planet kunnen overleven?
• Astronomie maakt zich zorgen over satelliet constellaties.
• 100 jaar raketten met vloeibare brandstof.
• 1 april grappen van astronomen.

• De status van Artemis II.
• Veranderingen in het Artemis programma.
• China test haar Lange Mars 10 raket en het ontsnappingssysteem van Menzhou.
• Korte tijd had de maan een sterk magnetisch veld.
• Niet biologische processen kunnen de door Curiosity ontdekte organische stoffen niet verklaren.
• Perseverance kan zijn eigen positie berekenen.
• Bliksem op Mars.
• Aminozuren op Bennu gevormd voor de planeten gevormd waren.
• 2024 YR4 gaat in 2032 de maan niet raken.
• Jupiter iets minder groot.
• JWST observeert Uranus 17 uur lang.
• Mogelijk interessante komeet C/2026 A1 MAPS.
• 3I/ATLAS waargenomen door SPEREx telescoop, JUICE en ALMA.
• CHEOPS vindt 4e planeet van zonnestelsel in verkeerde volgorde.
• Rubin Observatorium nu echt goed van start.
• Organische stoffen overal.

Zoals:

• Oude Sovjet maanlander mogelijk gespot.
• Lancering Artemis II komt nu heel dichtbij.
• China gaat maanraket lanceren in eerste helft 2026.
• Als je landt op de maan met methaan als brandstof, vervuil je het oerijs op de polen.
• Chinese wetenschappers vinden oplossing voor klevend maanstof.
• Meteorieten bracht misschien toch veel minder water op aarde.
• NASA pessimistisch over redding MAVEN satelliet.
• AI helpt NASA bij plannen van de route van Perseverance rover.
• Rubin Observatorium vindt snelst roterende asteroïde.
• Dik ijs op Europa, maar ammonia op het oppervlak?
• Bestaan ijsreuzen misschien toch uit waterijs?
• China heeft plannen voor missie naar uiteinden van het zonnestelsel.
• Comet Interceptor wordt eerder gelanceerd.
• Engelse monnik was Halley voor.
• Nieuwe exoplanetentelescoop Pandora gelanceerd.
• IJskoude exo-aarde.
• Miljardair wil ruimtetelescoop.
• Observatoria in Chili gered van industrieel project.
• SETI@Home deelt resultaten.

• Jared Isaacman is ingezworen als NASA directeur
• NASA's extreme lab opstelling om Venus na te bootsen
• De generale van de countdown van Artemis 2
• Een zonsverduistering uit 709 VC is opgehelderd
• Contact verloren met MAVEN
• Rapport stelt doelen voor bemenste missies naar Mars
• Suikers en gom in monsters asteroïde Bennu
• RAMSES gaat samen met Japanse DESTINY+ naar asteroǐde Apophis
• IJsoppervlak Europa dikker dan gedacht
• Titan heeft mogelijk geen oceaan
• Uranus en Neptunus zouden ook rotsachtig van binnen kunnen zijn
• Nieuwe waarnemingen van 3I/ATLAS
• Exomanen nieuws (wel kandidaten, maar geen bevestiging)
• TRAPPIST-1e heeft misschien een atmosfeer
• Gesmolten, rotsachtige exoplaneet heeft waarschijnlijk een atmosfeer
• Bizarre citroen-vormige planeet rond pulsar
• Amoebe leeft bij 63°C en bacterie fake-t zijn dood in cleanroom
• Nancy Grace Roman telescoop is af
• Megaconstellations zijn ook slecht voor ruimtetelescopen

Met in deze aflevering:

• Een mooie samenstand van de maan, Jupiter en Caster en Pollux op 7/8 december.
• De maan bedekt de ster Regulus (8 dec)
• De maan bedekt de Plejaden (10 dec)
• De Geminiden meteorenregen op 13/14 december: mogelijk 80-100 meteoren per uur.
• Correctie: Nederland betaald wel extra bijdrage aan ESA.
• De microfoon van de Perseverance rover neemt elektrische ontladingen waar (ook te horen in deze aflevering).

• Wat is er in november gebeurd in het zonnestelsel?
• Verslag van de bijeenkomst van onze werkgroep afgelopen 22 november
• Goed nieuws: ESA krijgt een goed budget
• Wind waait op Venus overdag heuvelop, 's nachts weer omlaag
• Lancering Lange Mars 10 moet al volgend jaar plaats vinden.
• Aarde en Theia waren buren
• Lancering ESCAPADE missie op tweede New Glenn geslaagd
• Mars wellicht langer leefbaar dan gedacht
• Misschien toch geen vloeibaar water onder zuidpool Mars
• 40.000ste asteroïde nabij aarde ontdekt
• Enceladus' oceaan waarschijnlijk al langer vloeibaar
• Komeet C/2025 K1 ATLAS breekt in stukken
• Waarnemingen van interstellaire komeet 3I/ATLAS vanuit heel veel ruimtemissies.
• Oude sterren zijn planetenkillers
• Manen van solitaire planeten zouden een vloeibare oceaan kunnen hebben.
• Thirty Meter Telescope mogelijk naar La Palma?
• Integratie van ELT instrument in Leiden.
• Blue Origin wil "superheavy" versie van New Glenn maken.

Wat zijn de hoogtepunten aan de hemel in november 2025?

• Jupiter is een groot deel van de nacht te zien.
• Een hoop transits en schaduwovergangen van manen van Jupiter.
• Uranus is in oppositie.
• Komeet C/2025 A6 Lemmon is met het blote oog te zien (vanaf een donkere locatie).
• De lancering van NASA's ESCAPADE missie.
• En ook het observeren van 3I/ATLAS wordt besproken.

• De soap rond het budget en de leiding van NASA.
• Venus heeft meer water in de atmosfeer, blijkt uit oude data.
• Raket van Artemis II staat op Kennedy Space Center.
• Deeltjes van CI chondrieten gevonden in maanmonsters.
• Materiaal van proto-aarde gevonden.
• New Glenn raket arriveert voor lancering ESCAPADE.
• Blokken kooldioxide graven geulen uit op duinen van Mars.
• Asteroïde scheert op langs aarde op slechts 428 km afstand.
• Theorie van Leiden Observatorium en SRON verklaart straalstromen in gasreuzen.
• Complexe chemie in oceaan Enceladus.
• Missie naar Uranus kan 2x zo snel met Starship.
• Komeet C/2025 A6 Lemmon met blote oog te zien!
• Ruimtesondes bij Mars fotograferen 3I/ATLAS en 2 missies vliegen door de ionenstaart.
• Een aardachtige planeet voor Teegarden's Ster in de "leefbare zone".
• Algoritme maakt JWST nog scherper.
• Ander algoritme maakt telescopen op Aarde scherper.

Hoogtepunten in oktober:

• Saturnus is nog steeds goed te zien.
• Jupiter komt steeds eerder op.
• Komeet C/2025 R2 (SWAN25B) is mogelijk zichtbaar.
• Bedekkingen van Titan door Saturnus en andersom (met de telescoop)
• De lancering van NASA's ESCAPADE missie naar Mars misschien in oktober?

(Coverart: Filipp Romanov)

• Contact met JUICE even kwijt
• Artemis II ergens tussen februari en april volgend jaar.
• Waarschijnlijk veel uitstel voor Artemis III
• China's voortgang met hun bemenste maanprogramma.
• Clovis cultuur mogelijk uitgestorven door komeet of asteroïde.
• Inslagkrater in de Noordzee
• Water vloeide in Ryugu een 2e keer.
• Hayabusa2's volgende doelwit is erg klein.
• Japan levert H3 raket voor Ramses missie.
• JWST ziet donkere patronen in Saturnus' aurora's.
• JWST vindt nieuwe maan bij Uranus.
• Komeet SWAN25B mogelijk met blote oog zichtbaar?
• 3I/ATLAS krijgt een staart.
• Plato telescoop komt in Noordwijk.
• 6000 bevestigde exoplaneten
• Subneptunussen zijn waarschijnlijk geen oceaanplaneten.

Hoogtepunten in september:

• 7 september is 's avonds een totale maansverduistering.
• Saturnus en Neptunus zijn in oppositie.
• De maan bedekt de Plejaden.
• Op 29 september is de lancering van NASA's ESCAPADE missie naar Mars gepland, op een New Glenn raket.

* Het Amerikaanse Congres verwerpt het voorstel van het Witte Huis om het mes te zetten in het budget van NASA.

* Cubesat zou fosfine in atmosfeer Venus kunnen onderzoeken.

* Apollo 8 en 13 astronaut Jim Lovell overleden.

* Einde Lunar Trailblazer.

* Radio astronomie op Blue Ghost 2 maanlander.

* Betere radarmetingen met Mars Reconnaisance Orbiter.

* Europa Clipper test radar bij Mars.

* Slimme techniek om leven te detecteren op Mars.

* Mars meteoriet verkocht aan onbekende partij.

* Na inslag DART op Dimorphos werden grote rotsblokken weggeslagen.

* China overweegt Neptunus orbiter.

* Derde interstellair object 3I/Atlas gevonden.

* Mogelijke planeet voor Alfa Centauri A.

* Waarschijnlijk geen atmosfeer bij TRAPPIST-1d

* Slim idee voor goedkope interstellaire missies.

* Uitkomst competitie voor ontwerp van een generatieschip.

Links:

Chrisalis, een ontwerp voor een generatieschip: https://www.canva.com/design/DAGmr3ubC8E/LHHAeeAIGGQe_TkZVs-PXA/view?utm_content=DAGmr3ubC8E

Hoogtepunten in augustus:

• In de ochtend van 12 augustus komen de heldere Venus en Jupiter behoorlijk dicht bij elkaar.
• Alle planeten zijn in deze maand re-de-lijk tot goed zichtbaar.. De meesten zijn wel in de ochtend te zien.
• Een mooie samenstand op 20 augustus van de maansikkel, Venus, Jupiter, en Caster en Pollux van sterrenbeeld Tweelingen.
• Met de telescoop is een samenstand van Saturnus en Neptunus te zien op 6 augustus.

• Jupiter wordt weer zichtbaar.
• Saturnus en Neptunus staan op 16 juli dicht bij elkaar.
• De maan staat op 28 juli vlak bij Mars.

• Zuid-Korea werkt aan cubesats voor Venus onderzoek.
• Resilience lander crasht op de maan.
• Blue Origin's Blue Moon lander wordt groter dan Apollo LM.
• Oranje glas op de maan afkomstig van vulkaanuitbarstingen.
• Maanstof is minder schadelijk dan stedelijke luchtvervuiling.
• "Sputtering" in atmosfeer Mars waargenomen.
• Tianwen-2 op weg naar asteroïde.
• Kans dat asteroïde 2024 YR4 inslaat op maan iets verhoogd. Levert wellicht meteoren regens.
• Uranus' manen donkerder aan de verkeerde kant.
• Komeet Bernardinelli-Bernstein blijkt enorm.
• JWST fotografeert ijzige planeet.
• JWST ontdekt Saturnus-achtige planeet met directe fotografie.
• First light voor Vera Rubin Observatory. Ontdekt gelijk 2100 asteroïden.
• Starship explodeert bij test laden brandstof.

Extraatjes:

• Australische mot navigeert op de sterren.
• NASA satelliet uit 1964 blijkt bron Fast Radio Burst.

• Mars en Regulus ontmoeten elkaar 2 keer.
• Venus is helder in de ochtend.
• Het is weer het seizoen voor lichtende nachtwolken.

• De bijeenkomst van onze werkgroep bij Volkssterrenwacht Bussloo.
• De petitie om NASA's budget te redden.
• Kosmos 482 komt ergens in de Indische Oceaan terecht.
• Voorloper van tectonische activiteit op Venus?
• NASA technicus die Apollo 13's CO2 probleemoplossing leidde overleden.
• Ruimteschip Artemis 2 opgeleverd.
• Resilience maanlander in baan rond de maan.
• Perseverance rover ziet aurora op Mars.
• Stofstorm foto-bombt Perseverance selfie.
• Sofware update voor Mars Express.
• Recurring slope lineae op Mars zijn waarschijnlijk niet door water veroorzaakt.
• Met Starship naar Mars in 90 dagen.
• .. tenminste, als hij succesvol vliegt (en dat deed hij niet op testvlucht 9 en 8 en 7).
• Probleem voor Psyche missie met wegvallende druk stuwsysteem.
• Tianwen-2 wordt binnenkort gelanceerd naar asteroïde.
• Vesta heeft geen kern.
• Jupiter's aurora's veranderen met de minuut.
• Jupiter was mogelijk ooit 2x zo groot.
• JWST ziet methaancyclus op Titan.
• Titan's atmosfeer werkt als een gyroscoop.
• Mogelijke nieuwe dwergplaneet met langgerekte baan.
• Hint van Planeet 9 in IRAS en AKARI data?
• Hoe NASA de standregeling van Voyager 1 weer werkend kreeg.
• Enorme moleculaire wolk in buurt van ons zonnestelsel.
• Planetaire stofschijven in het hart van onze Melkweg.
• Tuinieren in microzwaartekracht.

Links:

Petitie van de Planetary Society: http://planet.ly/petition

Video van Jupiter aurora: https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/Webb/Webb_reveals_new_details_and_mysteries_in_Jupiter_s_aurora

Tuinieren aan boord van ISS: https://science.nasa.gov/science-research/science-enabling-technology/unearthly-plumbing-required-for-plant-watering-in-space/

Video's van onze bijeenkomst:

Recente ontwikkelingen: https://youtu.be/QAm0uCLN8K0

Gebruik van een echte point spread functie en deconvolutie bij planeetfotografie: https://youtu.be/Iec1Qczogts

• Venus en Saturnus worden weer zichtbaar (in de ochtend).
• De asteroïde 4 Vesta is in oppositie.
• Mars passeert de sterrenhoop Praesepe (M44).

Extra:

• Een oude Venus sonde keert terug naar Aarde. (Meer info: https://sattrackcam.blogspot.com/2025/04/kosmos-842-descent-craft-reentry.html en https://www.youtube.com/watch?v=vGQgmnQ1FtA)

• Beoogd NASA directeur Jared Isaacman ondervraagd.
• Mogelijke theorie over hoe Mercurius tot stand kwam.
• Dwingeloo radio telescoop ketst signaal af van Venus.
• Microben op de zuidpool van de maan.
• De achterkant van de maan is mogelijk droger.
• Pentagon wil water op de maan in kaart brengen.
• Bewijs dat theorie over oorsprong water op aarde niet klopt.
• Hadden homo sapiens misschien zonnebrand tijdens opklappen magnetische polen?
• Curiosity vindt langste organische moleculen.
• Perseverance boort oudste monster tot nu toe.
• Kleine kans dat asteroïde 2024 YR4 in gaat slaan op de maan.
• Lucy bezoekt asteroïde DonaldJohanson.
• Zonnewind slaat paar keer per maand in op Jupiter.
• Het hagelt ammonia-waterijs op Jupiter.
• Oceanen Titan krijgen maar weinig organische stoffen van het oppervlak.
• Pluimen Enceladus komen direct van oceaan onder oppervlak.
• Rotatie Uranus nauwkeuriger bepaald.
• JWST fotografeert Neptunus' aurora's.
• China heeft nog steeds plannen voor missies naar Jupiter, Venus monstername en Neptunus.
• Dimethyl sulfide op exoplaneet K2-18b?
• Astronomen ontcijferen atmosfeer sub-Neptunus.

• Mars is goed te zien. Jupiter gaat steeds vroeger onder. Maar Venus komt 's ochtends vroeg terug.
• De maan bedekt de Plejaden op 1 april.
• Met een telescoop is de Barrow straal wellicht interessant (4/5 april). Of anders Rupes Recta (6/7 april).

Met dank aan onze sponsors deze maand: Titanic Adventures en Mercurial Travels.

• Blue Ghost landt succesvol op de maan (en fotografeert een maansverduistering)
• De Athena lander van Intuitive Machines valt ook om.
• Problemen voor NASA's Lunar Trailblazer.
• Voor waterijs op de maan hoef je misschien niet naar de zuidpool.
• De oudste inslagkrater op aarde is 3,5 miljard jaar oud.
• Hera fotografeert Mars en Deimos.
• China kiest 3 mogelijke landingsplaatsen voor Mars monstername missie.
• Perseverance rover vindt mogelijke biosignatuur.
• Diep in Mars kan nog vloeibaar water zijn.
• Mars reizigers kunnen last krijgen van oogaandoeningen.
• ESA overweegt "Heavy Metal" missie naar asteroïde.
• 128 nieuwe manen voor Saturnus.
• Hart van Helix nevel heeft mogelijk verpulverde planeet.
• JWST fotografeert 4 planeten bij HR 8799.
• 4 planeten voor de Ster van Barnard.
• "Chinese Hubble" telescoop in 2027.
• "First light" van ELT verwacht in 2029.
• Groot industrieel complex brengt mogelijk enorme lichtvervuiling naar Ataccama woestijn.
• Starship testvlucht 8 niet helemaal succesvol.
• Witte Huis wil mes zetten in NASA wetenschap.

O ja, teken nog even de petitie om Sterrenwacht Mercurius te behouden:

https://sterrenwachtmercurius.petities.nl

• Een gedeeltelijke zonsverduistering op 29 maart. (Zorg dat je ogen goed beschermd zijn.)
• De maan en Mars staan dicht bij elkaar op 8/9 maart.
• Op 5 maart is een dubbele transit van manen van Jupiter te zien.
• En er zijn twee maanlandingen begin maart.

(Coverafbeelding: Intuitive Machines)

• Twee maanlanders zijn onderweg. Blue Ghost gaat landen op 2 maart.
• Een maanlander (IM-2) wordt 27 februari gelanceerd.
• ESA looft contract uit voor bouw van de Argonaut maanlander.
• Een inslag op de maak creeërde 2 Grand Canyons in 10 minuten.
• Curiosity rover vindt aanwijzingen voor kabbelend water op Mars.
• Waterstof hield Mars lang geleden warm.
• Asteroide 2024 YR4 leek even de aarde te raken. Gelukkig is de kans een stuk minder.
• Veel bouwstenen voor leven in monsters asteroïde Bennu.
• Chinese Tianwen-2 gaat nog meer asteroïde monsters naar aarde brengen.
• Callisto is waarschijnlijk ook een oceaanwereld.
• Leven zou oceaanwerelden niet zo maar kunnen "ontsnappen".
• 3D waarnemingen van de atmosfeer van een exoplaneet.
• NASA moet 10% medewerkers ontslaan. Oh nee, toch niet.
• Mogelijke invloed supernova op viruspopulatie op aarde?
• Petitie om Sterrenwacht Mercurius in Dordrecht open te houden.

De petitie voor Sterrenwacht Mercurius vind je hier:

https://sterrenwachtmercurius.petities.nl

En in februari is weer van alles te zien aan de sterrenhemel, zoals:

• Op 1 februari staan Venus, de maan en Saturnus vlak onder elkaar en Neptunus staat ook in de buurt.
• De maan staat op 8 februari 0:30 op slechts 1 graad van de ster Elnath.
• De maan nadert Mars heel dichtbij op 9 februari in de avond.
• Met een telescoop is het clair obscure effect van de Straal van Hesiodus de moeite waard, op 6 februari.
• Als je graag transits van de manen van Jupiter ziet, moet je 25 februari rond 22:00 zeker even je telescoop op de gasreus richten.

• Een korte terugblik op de bijeenkomst van onze werkgroep afgelopen zaterdag.
• Komeet C/2024 G3 (Atlas)
• Twee maanlanders op 1 raket. En een maanhuisje.
• Yutu-2 rijdt niet meer.
• Maan had langer een magnetisch veld dan gedacht.
• NASA bespreekt Mars Sample Return.
• Waarom Mars' halfronden zo verschillend zijn.
• Roodbruine banden in Jupiter's atmosfeer zijn geen ammonia ijs.
• Water op aarde toch van kometen?
• Succesvolle lancering New Glenn, Starship breekt in stukken.
• Gaia missie ten einde.

• De maan bedekt Saturnus op 4 januari.
• De maan bedekt een aantal sterren van de Plejaden op 10 januari.
• Een samenstand van de maan, Mars en Castor en Pollux op 13/14 januari.
• Mars is in oppositie (16 januari).
• En we kijken uit naar de lancering van 2 maanlanders op dezelfde Falcon 9 raket.

• Venus heeft misschien toch geen oceanen gehad.
• Oorzaak gaten hitteschild Artemis 1 gevonden.
• Maanlanders van Firefly en ispace worden gelanceerd op dezelfde Falcon 9 raket.
• Vroeg vulkanisme op de maan lost veel raadsels op.
• Een Apollo computer om je pols.
• Geef een naam aan een quasi-maan (https://radiolab.org/quasi-moon)
• Perseverance rover bereikt top rand van Jezero krater.
• Nieuw bewijs organische stoffen op oppervlak Ceres.
• Bacteriën koloniseren monster van Ryugu.
• Io heeft geen oceanen van magma.
• Dragonfly gaat vliegen op Falcon Heavy.
• Nieuwe theorie waarom magnetisch veld van Uranus en Neptunus hoger zit.
• JWST ontdekt link tussen trans-neptunische objecten en hun afkomst.
• Dwingeloo ontvangt signaal Voyager-1.
• TRAPPIST-1b heeft mogelijk toch atmosfeer.
• Het Vera Rubin Observatory krijgt te maken met Amerikaanse geheime dienst.

• Jupiter is op 7 december in oppositie.
• Mars wordt op 18 december bedekt door de maan.
• Vrijwel alle planeten zijn te zien.
• Alleen de maan werkt niet zo mee voor meteorenregens zoals de Geminiden.

• Het Haastte-baad tessera op Venus mogelijk gevormd door dubbele inslag.
• China wil monster nemen van atmosfeer Venus.
• India wil monsters verzamelen van de zuidpool van de maan.
• Zonlicht zou kunnen vallen op smeltwater op Mars.
• Asteroïde genoemd naar Belgische astronoom.
• 70% van de meteorieten afkomstig van 3 astroïde families.
• Titan heeft isolerende korst van methaan.
• Uranus-maan Miranda heeft mogelijk oceaan onder het oppervlak.
• WASP-49 b zou vulkanische maan kunnen hebben.
• En nog meer ecomanen nieuws.

• Bijna alle planeten zijn zichtbaar, behalve Mercurius.
• Er zijn een aantal mooie samenstanden zoals de maan bij Saturnus en de maan bij Mars.
• Venus staat op 22 november vlak bij de ster Nunki (Boogschutter)
• Uranus is in oppositie, dus hij is de hele nacht (met een verrekijker of telescoop) te zien.
• Er zijn 2 schaduw overgangen van Titan over Saturnus

• Onze podcast bestaat 1 jaar!
• De ESA Open Day in Noordwijk
• De inslagkrater van LCROSS gevonden
• Smeltwater op Mars kan licht ontvangen voor fotosynthese
• Organische stoffen op oppervlak van Ceres worden waarschijnlijk aangevuld
• Op zoek naar de 5e natuurkracht met OSIRIS-REx
• ESA's asteroïdemissie Hera is gelanceerd
• NASA's Europa Clipper missie is ook gelanceerd.
• New Horizons kijkt naar Uranus.
• Barnard's Star heeft een planeet.
• Starship testvlucht 5 is een succes.

• Bijna alle planeten zijn ergens deze maand te zien.
• De maan komt dicht bij Saturnus op 14 en 15 oktober.
• Op 19 en 20 oktober gaat de maan langs bij de Plejaden.
• Er zijn een paar mooie overgangen van manen van Jupiter en Saturnus.
• In de ruimtevaart kunnen we uitkijken naar de lancering van ESA's Hera missie (7 oktober) en NASA's Europa Clipper (10 oktober).

• BepiColombo vliegt dichter langs Mercurius, maar komt later in zijn baan rond deze planeet.
• JUICE vliegt langs de aarde en de maan.
• De Chang'e 6 orbiter duikt op bij het L2 punt.
• China is zeer geïnteresseerd in lava tubes.
• Bewijs dat de maan nog niet zo lang geleden vulkanisch actief was.
• Heeft de aarde ooit ringen gehad?
• China vervroegt haar Mars sample return programma.
• Europa Clipper klaar voor lancering op 10 oktober.
• Heeft een passerende ster ons zonnestelsel opgeschud?
• Nog meer interstellaire wolken die in contact zijn geweest met de aarde?

• Saturnus is in oppositie, dus de hele nacht goed te zien.
• Ook Neptunus is in oppositie
• Mercurius is rond 5 september op zijn best.
• 18 september hebben we rond 4:45 een gedeeltelijke maansverduistering (slechts 9%)

• Diamant in de kern van Mercurius
• Fosfine en ammonia in de atmosfeer van Venus?
• NASA's VIPER rover geschrapt.
• Curiosity vindt gesteente met puur zwavel.
• Perseverance vindt gesteente met sporen van mogelijk microbiologisch leven.
• Mars InSight data wijst op vloeibaar water, heel diep in Mars.
• ESA gaat missie sturen naar asteroïde Apophis.
• Gaia vindt manen bij asteroïden.
• JUICE vliegt langs de maan en aarde.
• Uranus-maan Ariel heeft mogelijk ook oceaan onder oppervlak.
• Komeet Tsuchinshan-ATLAS kan misschien wat worden.
• Einde NEOWISE telescoop.

• De maan gaat op 21 augustus Saturnus bedekken.
• Op 26 augustus bedekt de maan de Plejaden.
• Tussen 11 en 13 augustus is de piek van de Perseïden meteorenregen.
• Mars en Jupiter zijn in conjunctie.

Op 30 juli is 's ochtends een mooie samenstand van de maan, Mars, Jupiter, en de Plejaden.

Verder kijken we waar in Europa het het beste waarnemen is. Met andere woorden: waar is minder lichtvervuiling?

• Vulkanisme op Venus
• Geen contact meer met de Akatsuki missie.
• Chang'e 6 is geland en heeft monsters verzameld.
• De SLIM lander laat niet van zich horen na een 4e nacht op de maan.
• Starship vlucht IFT4 is succesvol, maar dearMoon missie is geschrapt.
• Apollo 8 astronaut Bill Anders overleden.
• 7 bedrijven leveren plannen aan NASA voor Mars Sample Return.
• Een theorie beschrijft hoe aurora's werken bij de aarde, Jupiter en Saturnus.
• Astronomen roepen ESA op om mee te doen met missie naar Uranus.
• JWST onderzoekt 59 Kuipergordel objecten en centaurs.
• Suikers op Kuipergordel object Arrokoth.
• Voyager-1 zendt weer wetenschappelijke gegevens.
• Voyager projectwetenschapper Ed Stone overleden.
• Een wolk van interstellair gas is in contact geweest met de aarde.
• Euclid vindt vrij vliegende planeten.
• Gliese 12b, een "Venus-achtige" exoplaneet.
• Chandra en XMM-Newton doen onderzoek naar dwergsterren.
• Hubble werkt nog maar op 1 gyroscoop.

De planeten komen terug in de ochtend. Saturnus en Mars en aan het eind van de maand ook Jupiter.

De astronomische zomer begint, en dat betekent: korte nachten.

Toch zijn er nog wat aardige samenstanden van de maan en sterren en planeten.

We blikken ook alvast even vooruit naar de bijeenkomst van onze werkgroep op 22 juni bij sterrenwacht Halley in Heesch.

• De lancering van de Chinese maan monstername missie Chang'e 6.
• India wil ook een monstername missie naar de maan sturen.
• De geluidssnelheid op Mars verandert met de temperatuur en druk.
• De maan van asteroïde Dinkinesh is piepjong.
• Io is waarschijnlijk al sinds het begin van zijn ontstaan vulkanisch.
• Organisch materiaal van Enceladus' hydrothermale bronnen?
• Nieuwe aanwijzingen voor Planeet 9
• Futurische technologie krijgt NIAC awards van NASA.
• Fix Voyager-1 heeft gewerkt.
• JWST ziet atmosfeer bij exoplaneten.
• Astronomen op zoek naar Dyson spheres.

De planeten komen een langzaam weer in beeld. Saturnus komt terug en Mars in de 2e helft van mei.

Er is een meteorenregen, de Eta Aquariden, die wellicht interessant zijn om te bekijken.

Een mooie waarneming op de maan is Rupes Recta, een lange klif op de maan waar op 1 mei het zonlicht mooi op valt. Voor de V en X op de maan kun je hier kijken: https://www.skyatnightmagazine.com/advice/skills/lunar-x-v

In de ruimtevaart kunnen we uitkijken naar de lancering van de Chinese maanmissie Chang'e 6.

En eind mei zijn er wellicht weer lichtende nachtwolken te zien.

Tenslotte blik ik even vooruit naar de bijeenkomst van onze werkgroep op 22 juni bij Sterrenwacht Halley in Heesch.

• De zonsverduistering van 8 april.

(Mooie eclipsfoto's hier: https://skyandtelescope.org/astronomy-news/experiencing-totality-2024-eclipse-stories/, https://www.universetoday.com/166677/the-solar-eclipse-like-weve-never-seen-it-before/#more-166677, https://www.universetoday.com/166635/amazing-amateur-images-of-april-8ths-total-solar-eclipse/ )

• China lanceert communicatiesatelliet Queqiao-2 achter de maan.
• Waarom zijn de maan's twee helften zo anders?
• Chandrayaan-3's motoren zouden minder stof opgeworpen hebben.
• Nieuwe maanbevingen in oude Apollo gegevens.
• Japanse astronaut zal eerste niet Amerikaan op de maan worden, op Artemis-3.
• NASA looft contracten uit voor maanrovers.
• De maan krijgt een eigen tijdzone.
• De permanent beschaduwde krater op de maan zijn niet zo donker.
• Plannen voor een landingsplatform voor de Rosalind Franklin rover.
• NASA vraagt om ideeën voor Mars Sample Return.
• Commercieel bedrijf gaat naar asteroïde Apophis.
• Asteroïde Bennu komt mogelijk van buitenste regionen van ons zonnestelsel.
• IJs in poolkraters Ceres is erg recent.
• Een supergevoelig instrument voor Europa Clipper.
• ESA gaat een Enceladus lander bouwen.
• NASA's Dragonfly gaat door.
• Pluto's hart is het resultaat van een trage inslag.
• Betere vooruitzichten voor Voyager-1.
• Astronomische 1 april grappen.

Helaas laten de planeten het nog meer afweten deze maand. Ook Jupiter verdwijnt in de avondgloed.

In Noord-Amerika is een totale zonsverduistering te zien, en ik vertel aan het eind van de uitzending het nodige over dit fenomeen.

Verder is er nog een komeet die wellicht net met het blote oog waarneembaar kan zijn: 12P/Pons-Brooks. Maar bij kometen geldt: garanties tot aan de deur.

Muziek outro: Fesliyan Studios.

• De Odysseus tuimelt bij de landing op de maan, maar doet grotendeels zijn werk.
• De SLIM maanlander overleeft de maan-nacht.
• Een verrassing: China lanceert extra maanmissie.
• Apollo 10 astronaut Tom Stafford overleden.
• SHERLOC instrument op Perseverance rover kan weer gebruikt worden.
• Nu is het overduidelijk waarom Ingenuity niet meer zal vliegen.
• Een verklaring voor methaanpieken die Curiosity rover vond.
• Ammonium gevonden op Ceres
• Asteroïde Dimorphos is mogelijk deels verpulverd bij inslag DART missie.
• Juno vindt weinig zuurstof bij Jupiter-maan Europa.
• Nieuwe manen voor Uranus en Neptunus.
• De Kuiper gordel reikt mogelijk veel verder dan gedacht.
• NASA heeft wat succes in het begrijpen van computerproblemen Voyager-1
• Kunnen sterren de banen van ons zonnestelsel beïnvloeden?
• De Solar Gravity Lens Focal mission, een kwestie van lange adem.
• ALMA vindt water in planeetvormend systeem.
• ALMA en VLT onderzoeken 80 sterren met stofschijven.
• De derde vlucht van SpaceX' Starship.

Deze maand is Jupiter nog goed te zien en Mercurius is rond 24 maart op zijn best.

Voor mensen met een telescoop zijn er weer een paar zogenaamde clair obscur effecten te zien, waarbij schaduwen en kraters op de maan "op iets lijken". Deze keer heb ik eens opgezocht wat het gezicht van Albategnius is en "Nessie" in de Ptolemaeus krater is nog obscuurder.

Ik bespreek ook even een niet-maan en planeten onderwerp, want er is een nova in T Coronae Borealis die na 80 jaar zichtbaar kan worden.

Muziek intro/outro: Fesliyan Studios.

• Goedkeuring voor de Europese Venus missie EnVision
• Hoe Venus toch een maan kreeg met een naam
• De Japanse SLIM maanlander landt op zijn neus
• En een nieuwe maanlander, van Intuitive Machines, is onderweg
• Oppassen voor maanbevingen
• Mars helicopter Ingenuity vliegt niet meer
• Ontslagen bij het Jet Propulsion Laboratory
• Veel vulkanisme op vroege Mars
• Is asteroïde Bennu een fragment van een vroegere oceaanwereld?
• Weer een ijsmaan met een oceaan: Saturnus-maan Mimas
• En ook Kuipergordel objecten Makemake en Eris hebben mogelijk vloeibaar water
• Een verklaring voor de "radius gap" bij exoplaneten

Alleen komt deze maand er een beetje karig vanaf. Behalve Jupiter laten de planeten zich niet van hun beste kant zien.

Maar gelukkig zijn er nog wel wat samenstanden te zien van de maan en een aantal heldere sterren. En mensen met een telescoop kunnen uitkijken naar de X en de V op de maan op 17 februari.

Muziek intro/outro: Fesliyan Studios.

• Wat zijn de donkere banden in de atmosfeer van Venus
• Uitstel voor Artemis missies
• De aanstaande landing van de SLIM maanlander. (Webcast voor de lancering op 19 januari 16:20 is hier te zien: https://www.youtube.com/watch?v=nvXLt3ET9mE)
• De lancering van de Peregrine lander is niet helemaal gelukt.
• Geen waterijs gevonden in de Shackleton krater
• Een stofstorm op Mars bij Olympus Mons
• De monstercontainer van OSIRIS-REx is open!
• PAKs in monsters van Ryugu zijn van voor het ontstaan van ons zonnestelsel
• Juno vliegt langs Io
• Magische eilanden op Titan
• Neptunus en Uranus ontlopen elkaar niet zo heel veel qua kleur.
• Hubble volgde 3 jaar lang het weer op een hete Jupiter.
• En NASA loofde nieuwe NIAC contracten voor hele ambitieuze projecten

Speciaal in januari:

Mercurius is net voor zonsopkomst te zien en op 9 januari helpt de maan je Mercurius te vinden.

Jupiter staat hoog aan de hemel.

Op 19 januari helpt de maan je Uranus te vinden (verrekijker).

Kijktip: 8 januari 8:18 staat de lancering van de Peregrine maanlander gepland. Te zien op NASA TV (https://www.nasa.gov/nasatv/)

Muziek intro/outro: Fesliyan Studios.

Een mysterieuze dubbelkrater op de maan.

Commerciële maanlanders staan klaar voor lancering.

Indiase opduwraket Chandrayaan-3 komt terug naar aarde.

Recente vulkanische activiteit op Mars.

Geef een naam aan asteroïde 2001 CC21 (https://www.hayabusa2.jaxa.jp/en/topics/20231206_CC21Camp_e/)

Ontwerp een embleem voor een ESA cubesat (https://www.esa.int/Space_Safety/Hera/Design_the_patch_for_Hera_s_Milani_CubeSat)

Waterstof cyanide in de pluimen van Enceladus.

Voorlopig geen exomanen.

De Chinese Hubble is uitgesteld.

En praten met walvissen als experiment voor communicatie met buitenaardsen.

Speciaal in december:

• De Geminiden zijn te zien: ongeveer 60 vallende sterren per uur tussen 13 en 15 december
• Jupiter staat hoog aan de hemel.
• En op 7 december bedekt de maan de ster Zaniah en daar kunnen we net het laatste stuk van zien.

Muziek intro/outro: Fesliyan Studios.

Een commerciële missie naar Venus.

De maan blijkt 40 miljoen jaar ouder.

Nieuwe maanmissies gepland: Queqiao 2, Chang'e 6, IM-1, Peregrine

Een biologisch experiment op Chang'e 4 had eigenlijk langer moeten duren.

Opmerkelijk resultaat van de Russische Luna-25

Twee Apollo astronauten overleden

Mars Sample Return op een lager pitje. Maar niet in China.

Bacteriën groeien op Mars-bodem.

Mars bevingen en de reden waarom Mars geen magnetosfeer heeft.

Groene gloed in de Mars atmosfeer.

NASA's Psyche missie gelanceerd.

Monsters van OSIRIS-REx

Asteroïde Dinkinesh blijkt uit 3 stuks te bestaan.

Zouten en organische stoffen op Ganymedes

Enceladus heeft bronmateriaal voor leven in de oceaan.

Uranus heeft poollicht.

JWST bekijkt verre Kuipergordel objecten.

JWST ziet hoe ijs in een vroeg zonnestelsel binnenkomt.

JWST ziet atmosferen van exoplaneten.

Vooruitblik op de komende maand.

Onze werkgroep houdt op 16 december een bijeenkomst bij de Sterrenwacht Corona Borealis in Zevenaar.

Speciaal in november:

• Jupiter is in oppositie op 3 november.
• Op 9 november bedent de maan Venus, maar dat gebeurt wel overdag.
• Op 13 november is Uranus in oppositie (verrekijker of telescoop)

Muziek intro/outro: Fesliyan Studios.

De Japanse SLIM maanlander en de Indiase Chandrayaan-3

Monsters van asteroïde Bennu komen terug naar aarde.

CO2 op Jupiter-maan Europa

Heeft Planeet 9 ons al verlaten?

Het Eise Eisinga Planetarium op de wereld erfgoedlijst.