Oorlog, het grootste conflict mogelijk, gaat over het herstellen van geschonden grenzen.

Als men zich aan die regels houdt, dan is het mogelijk om de strijd tot een goed einde te brengen. Het boek is geschreven in beeldtaal en daarmee later een leidraad geworden voor vele vormen van conflict. De beelden zijn toepasbaar in organisaties, bij onderhandelingen, op het sportveld, in de politiek en ook bij, misschien wel het belangrijkste, innerlijk conflict. In ieder hoofdstuk zal Jaap, mede aan de hand van voorbeelden, de vertaling maken van het voeren van oorlog, zoals het in het Chinees beschreven is, naar andere vormen van conflict.

Oorlog, het grootste conflict mogelijk, gaat over het herstellen van geschonden grenzen.

Als men zich aan die regels houdt, dan is het mogelijk om de strijd tot een goed einde te brengen. Het boek is geschreven in beeldtaal en daarmee later een leidraad geworden voor vele vormen van conflict. De beelden zijn toepasbaar in organisaties, bij onderhandelingen, op het sportveld, in de politiek en ook bij, misschien wel het belangrijkste, innerlijk conflict. In ieder hoofdstuk zal Jaap, mede aan de hand van voorbeelden, de vertaling maken van het voeren van oorlog, zoals het in het Chinees beschreven is, naar andere vormen van conflict.

Oorlog is een essentiële ‘staatsaangelegenheid’. Het gaat over leven en dood en dient goed onderzocht te worden. Wanneer overleeft de ziel en wanneer wordt deze uitverkocht?

Dit kan bepaald worden aan de hand van de volgende criteria/beoordelingen te bepalen van het conflict:
- Wat is de Weg of de Dao, het wezenlijke?
- Hoe is het klimaat, de algemene sfeer?
- Wat is het terrein, het in kaart brengen en het verkennen?
- Hoe is het commando, de eensgezindheid en de risico’s?
- Wat zijn de voorschriften, het protocol en de regels?

Om de kunst van het oorlog voeren te verstaan is de relatie tussen de ‘vorst’ (leiding) en de ‘generaal’ (uitvoerder) van groot belang.

Een inschatting kan gemaakt worden aan wederom een aantal richtlijnen:
- Snelheid, haast is beter dan rekken
- 1 conflict/veldslag per keer
- Leef van het gebied van de vijand
- Verover wapens van de ander
- Beleg van ommuurde steden

Het intermezzo gaat over de verschillende fasen in aanloop naar een conflict en wat er nog in die fasen gedaan kan worden om een conflict te voorkomen. Of, als dat niet meer kan, hoe geschonden grenzen hersteld kunnen worden. Hierbij is het van essentieel belang dat eenieder weet waar zijn of haar grenzen liggen en op welk vlak de strijd gestreden wordt (fysiek, mentaal of geestelijk).

Een goede voorbereiding gaat over ‘je iets eigen maken’. Het boek beschrijft welke aspecten van de voorbereiding van belang zijn om de strijd aan te kunnen gaan.

1 jezelf en je troepen heel houden. Het is belangrijker jezelf heel te houden, dan je vijand te vernietigen. Het hoogst haalbare in/doel van de strijd is het herstellen van geschonden grenzen zonder strijd.

2 Hoe je het mogelijke conflict kunt inschatten op 4 niveaus van strijd.

Deze vier niveaus lopen op van subtiel naar zwaar:
1 strategisch; overleg op strategisch en zingevingsniveau
2 bondgenootschappen; elkaar overtuigen
3 optrekken van legers; gaat ten koste van
4 ommuurde steden; valt niet mee te communiceren/uitputtend

3 Het gebruik van manschappen
Op basis van het aantal eigen manschappen en dat van de vijand zijn er verschillende strategieën voor de strijd. Het kunnen terugtrekken is essentieel en het is mogelijk om te verliezen

4 Het belang van gezonde commandolijnen
De relatie tussen de vorst (machthebber) en de generaal (de uitvoerder). Als er oorlog komt gaat het commando over naar de generaal. Het is geen verlengstuk van de politiek. Als dat niet gebeurt ontstaat er wanorde en daar maakt de vijand gebruik van.

Wanneer zijn er goede commandolijnen?

Dit is af te lezen aan de hand van 5 factoren:

1 wanneer vechten en wanneer niet
2 wie kan omgaan met nummerieke meerderheid en minderheid
3 omgang tussen superieuren en onderdanen
4 goed getraind leger
5 relatie tussen de vorst en de generaal

Wie is de vijand? Dat is een complexe vraag vandaag de dag. Het gaat erover, als er geen gevecht op leven en dood is, hoe je ziel te behouden.
Welke omgeving/voorwaarden heeft je ziel nodig om (goed) te (over)leven? Dat is een ingewikkelde vraag. Dan gaat het over ‘ken uzelve’. Wat wenst er als gevolg van de levensstroom door je heen te komen? Versus identificatie van de persoonlijkheid.

Uitgaan van je eigen kracht en ook weten wie je tegenstander is. Als je niet jezelf en niet de tegenstander kent, dan ben je in wezen altijd bang en kun je nooit jezelf volledig geven.

Aan de hand van enkele voorbeelden wordt duidelijk dat het goed en het kwaad lijnrecht tegenover elkaar staan. Als er niet meer naar elkaar geluisterd kan worden, dan is de situatie verhard en dat is het kwaad op zich.

De liefde is het grote ja en het kwaad is het grote nee. Kun je ontkomen aan het kwaad? Nee! Het verborgen kwaad blijft een noodzakelijkheid.

Hoe is het kwaad te herkennen? Door: angst, verzwaring versus verlichting, twijfel zaaien en halve waarheden. Om deze situaties als zodanig te benoemen is het principe van Yin en Yang van belang.

Yin en Yang. Yin is naar binnen gekeerd, afwachtend en grens vervagend. Yang is naar buiten gekeerd, een handeling die grensoverschrijdend is. Yin is een omissie en yang is een commissie. Kwaad van Yin en Yang kunnen op fysiek, emotioneel, mentaal, geestelijk geïdentificeerd worden. Yang kwaad maakt gebruik van agressie. Het Yin kwaad vergeet en verdraaid.

Hoofdstuk 5 gaat over het herkennen van strategisch voordeel, een sfeer of flow. Hoe herken je het en hoe zet je het in?

Positie innemen gaat over het kiezen tussen aanvallen en verdedigen? Wanneer val je aan en wanneer verdedig je? Wanneer laat je jezelf zien (zichtbaar worden in de vorm) en wanneer niet (vormloos).

Strategisch handelen is het niet tot uiterlijk vertoon laten komen. Een conflict in de kiem smoren. De beste generaals zijn daarom niet bekend (in de wereld). Zij smoren ieder conflict in de kiem.

Een militair expert heeft met 2 zaken te maken: de weg (waarvoor doe je het?) en de verordeningen (ben je doeltreffend?) 

Strategisch voordeel is het gebruik van maken (zorgen dat iets in je voordeel werkt, de herkenning daarvan):

• Het ongedeelde geheel om het enkele aan te vallen
• Het volkomen gecentreerde af te wegen tegen dat wat periferie is
• Groot gewicht zet je in tegen wat bijna geen gewicht heeft
• Velen gebruiken om weinigen te treffen

Strategisch voordeel: hoe buit je je positie maximaal uit?

Vroeger was er binnen legers (organisaties) meer en strengere regelgeving dan nu. Nu is er meer vrijheid, maar de volgende zaken blijven overeind:
Goede communicatie
Richten op de hoofdlijnen (welke zijn dat?), details later
Snelheid en timing

Een goede generaal is opgeleid in het yin yang principe. Omgaan met het yin en het yang en daar je voordeel mee doen: het onzichtbaar mogelijk de vijand manipuleren

De uitwerking van het strategisch voordeel in het veld:
De (militair) expert beweegt de vijand en wordt niet door de vijand bewogen. Wie kan de spanning bij de ander leggen? Dat heet herkennen en verplaatsen van de spanning.

In de voorbereiding moet de vraag 'wat zijn de zwakke en sterke punten van jezelf en van de ander? beantwoord worden. Daarbij is intentie voor de strijd het meest subtiele (vormloos). Deze is niet zichtbaar! Daarna komen strategie en tactiek. Die zijn een stuk concreter. Als laatste komt de strijd.

Problemen worden niet opgelost in het zintuiglijk vlak, maar op het niveau van de intentie. Dat is het verschil tussen werk en werking. Werken is achter de feiten aanlopen. Werking is stil zijn: manifesteren. Het voegt zich rond jou. Een vorm van leiderschap: een punt in jezelf waar het altijd stil is en waar je altijd naartoe kunt gaan.
Werk: geen ruimte, vermoeiend.
Werking, ruimte en brengt energie. Het geeft overzicht om te zien wat er gebeurt en dat is heel belangrijk.

De wetten van een guerrillaoorlog: waar de vijand het meest aan gehecht is, is waar ie aangevallen kan worden? Waar je het meest aan gehecht bent, verdedig je namelijk sowieso. De plaats van het gevecht moet geheim blijven. Je moet je altijd kunnen terugtrekken of tijd kunnen kopen.

Overal op voorbereid zijn betekent overal zwak zijn. Perfectie bestaat niet. Besef dat je niet overal op kunt voorbereiden, dat er onzekerheid is. Daarom is er het belang van schijnbewegingen. Om de vijand te zien, waar sterke en zwakke punten liggen.

Je gaat uit van je eigen kracht, maar je kan van tevoren niet weten of je een strategisch voordeel hebt en of je zult winnen. Dat wordt in de strijd bepaalt. Je kunt je alleen goed voorbereiden. Dan ben je volkomen in het hier en nu en kun je de geest (shen) krijgen, ook wel flow genoemd. Dat gebeurt altijd in de actualiteit.

Het gebruikt het beeld van Hexagram 6 De Strijd uit De I-Tjing (Boek der Veranderingen van het Daoisme): twee partijen die tegenover elkaar staan en allebei vinden dat ze gelijk hebben, vlak voordat de klappen gaan vallen. Hoe ziet dat beeld er uit?

Daarbij wordt gebruikt gemaakt van het leraarschap: het doorgeven van wetmatigheden, waarbinnen de leerling zijn eigen vorm kan kiezen.

De wetmatigheden:

• Verschil herkennen tussen interne vorst (bestuurder) en de generaal (uitvoerder). Iemand anders moet de baas worden om van iets af te komen. Ook intern. Die overgang is cruciaal als je in conflicten zit. Dan is er sprake van mobilisatie. De vorst houdt vast, de generaal mobiliseert.

Terug naar hexagram 6 van de I-Tjing. Eerste 4 lijnen geven aan: niet aanvallen, geen strijd. De 5e lijn is de strijd aangaan die je al gewonnen hebt. De 6e lijn is de strijd tot het einde en die is altijd uitputtend, een Pyrrusoverwinning.

• Weten/voelen wanneer de strijd gaat beginnen. Een mentaliteitsverandering van voorbereiding naar de strijd aangaan. Een wezenlijk verschil.
• Voortgaan in het juiste tempo. Dan ben je rustig als de wind. Majestueus als een woud. Roerloos als een berg. Onvoorspelbaar zijn als een schaduw. Bewegend als donder en bliksem.
• De Commandant/generaal en zijn officiers zijn de belichaming van het leger. Het leger kijkt naar hen. Als zij gedemotiveerd raken, ben je verloren. Kortom: ken je eigen moraal.
• Val geen vijand aan die intact is.
• Val geen vijand aan die op hogere grond staat (sociale laag)
• Val geen troepen aan met een heuvel in de rug.
• Belet niet een vijand terug te keren naar zijn eigen land. Geef ruimte om terug te keren. Anders strijdt de vijand tot de dood.

Dit is de kunst van het inzetten van troepen (vlak voor de gewapende strijd).

Het komt steeds weer terug: de subtielere laag die voorafgaat aan het zintuiglijke.
Als je iets eigen hebt gemaakt dan hoef je er niet meer over na te denken. Als de wedstrijd begint, moet je niet meer nadenken, je moet hem gewoon spelen.

Essentieel is dat je jezelf en de vijand zo goed mogelijk kent. Ken je je eigen generaal? Diegene die mobiliseert.

De negen variabelen, waarbij je er 5 moet doen en 4 moet laten.

1 Geen kamp maken op moeilijk terrein >> Op je gemak zijn. Welk terrein voelt vertrouwd.
2 Verbinding met vitale bondgenootschappen >> wie doet er met je mee?
3 Je verblijft niet op afgesneden terrein >> waar ben je in je isolement? Een roepende in de woestijn.
4 Je hebt plannen voor onvoorziene gebeurtenissen op onbekend terrein >> vooruit plannen. Plan b en c.
5 Het gevecht aangaan op het terrein waar geen uitweg meer mogelijk is. Durf je dat en kun je dat?

Niet doen

6 welke routes moet je niet nemen? Op sommige wegen valt geen winst te behalen
7 welke legers moet je niet aan vallen? 
8 ommuurde steden niet aanvallen
9 het gebied dat niet betwist moet worden
En er is een extra variabele: welke commando’s van de vorst waaraan niet gehoorzaamd moet worden? Als generaal/crisismanager ben jij de baas.

Wie is je vijand? Benoem die ook in jezelf. We kennen vandaag de dag geen vijanden meer. We benoemen ze niet meer. We hebben er geen goed beeld meer van.

Vertrouw er niet op dat de vijand niet komt. Bereid je voor dat het niet mee zal vallen.
Vertrouw er niet op dat je niet aangevallen wordt. Vertrouw er liever op dat je in een positie zit waar je niet aangevallen kunt worden. Je kunt er niet vanuit gaan dat je niet aangevallen wordt.

Criteria waar de generaal voor moet wijken. 5 gevaarlijke eigenschappen:
1 roekeloosheid
2 ten koste van alles wil blijven leven. Het kan zijn dat je verliest.
3 opvliegendheid. Vatbaar voor provocatie
4 compromisloze eergevoelens
5 niet kunnen opofferen

1 Het opstellen van het leger in verschillende landstreken
2 de beoordeling van de vijand o.b.v. van zijn handelen

Ad 1 Weten op welke terrein je je begeeft en wat dat betekent voor de strijd.

Probeer een kaart te maken van het landschap waar het conflict zich afspeelt. Dan maak je het zo concreet mogelijk. Er zijn 4 soorten landschappen: bergen, water, moeras, vlak terrein.

In de bergen
Maak kamp op hooggelegen grond met zicht naar de zonzijde, dan zie je de mensen aankomen. Maak het jezelf gemakkelijk. Maak kamp in een hoger bewustzijn. Als je van het licht af loopt dan zie je schaduwen (dingen waar je bang voor bent) voor je. Als je naar het licht toeloopt dan zie je geen schaduwen en kun je op andere dingen letten.
Geen uphil gevecht. De tegenstander is in positie en jij niet.

Bij water
Water zo vlug mogelijk oversteken. De vijand niet in en vanuit het water aanvallen. Op de hoogte zijn van stroomopwaarts gebied.

Bij moeras
Zo snel mogelijk door moeras heen. Je hebt goede gidsen nodig. Wanneer is een conflict in een moeras terechtgekomen?

Op vlak terrein
Op vlak terrein heb je rugdekking nodig.

Risico gebieden zijn gebieden waar grote winst en verlies te behalen zijn, zoals beboste heuvels en kloven in hele hoge bergen. Het hang er dan vanaf welke positie je hebt. 

Als de vijand dichtbij is en toch stil is, dan zit ie in een hele goede positie
Als ie ver weg is en veel lawaai maakt, dan word je uitgelokt
Als gezanten zich bescheiden uitdrukken, maar de legers worden opgevoerd, dan komt de aanval.
Als de taal strijdlustig is, maar er wordt niet opgetrokken, dan trekt de vijand zich terug.
Als de vijand geen tegenslag en vraagt om vrede, dan wordt er een complot gesmeed.
Als zei die water halen als eerste drinken, dan is er dorst.

Ad 2 Het doorzien van de vijand. Waarop moet je letten zodat je weet wat de vijand gaat doen? Op alle signalen letten, want ieder signaal zegt wat.

Aantallen geven niet altijd de doorslag
Niet roekeloos optrekken
Ken uzelf en de vijand
In staat zijn je eigen sterkte te handhaven
Om heel te blijven 

Volledige steun van je manschappen:
1 Menselijkheid, menselijk handelen brengt mensen bij elkaar >> bondgenoten
2 Discipline
3 Opvolgen van commando’s

Dit is nodig om een conflict op een goede manier te beslechten.

Een toegankelijk terrein duidt op een gemakkelijk conflict. Zorg dat je als eerste aankomt, dan ben je uitgerust en heb je voordeel. Op een gecompliceerd terrein: je moet je kunnen terugtrekken of zeker weten dat je wint. En op welke terrein vecht je niet?

6 situaties die te wijten zijn aan de commandant (spirit van het leger):

1 vluchten. Er is verschil met terugtrekken (met je gezicht naar de vijand). Een inschattingsfout
2 insubordinatie, manschappen sterk – officieren zwak
3 leger in verval, officieren sterk – manschappen zwak
4 vernietiging, officieren begeven zich in ongeoorloofde situaties
5 chaos, de commandant is zwak en lui en de rest ongedisciplineerd
6 totale nederlaag, de commandant weet niet wie hij is en kent de vijand ook niet

Deze situaties zijn gebaseerd op de 'Periode van de strijdende state' van 500 – 220 voor Christus in China. Men ging toen van 120 staten naar 12 en vervolgens van 12 naar 1. Het was een ongekend bloedige periode.

Daarbij rijst de vraag: wat komt door de mens dat niet had gehoeven? Want de bovenstaande situaties hebben plaatsgevonden in de strijd en daar is dit boek voor geschreven.

Het 3e stuk van dit hoofdstuk gaat over de voortreffelijke commandant. De commandant weet:

Strategische positie als bondgenoot te hebben
Goed inschatten van de vijand
Het scheppen van de juiste voorwaarden
Analyseren van natuurlijke hindernissen
Analyseren van de afstanden

Inzicht in deze zaken geeft de overwinning. Geen inzicht geeft verlies.

Als de overwinning niet gegarandeerd is, is het juist om de strijd te weigeren. Ook als de vorst wel wil vechten. Dan handelt de commandant/generaal zonder persoonlijk roem.

De generaal hoeft de bevelen van de vorst niet op te volgen
Het leiding geven als opvoeden van eigen kinderen.
Zijn de kinderen verwend en ongedisciplineerd.

Ken de vijand, ken uzelf. Ken het terrein en de natuurlijke hindernissen en de overwinning zal totaal zijn

Hoofstuk 11 negen terrein soorten

Belangrijk bij het inzetten van troepen:
Het verspreidende terrein >> niet vechten
Marginaal terrein >> niet op verblijven
Betwist terrein >> niet aanvallen
Tussenliggend terrein: niet afgesneden raken
Strategisch vitaal knelpunt: ??
Kritiek terrein >> plunder de voorraden van de vijand
Moeilijk terrein >> druk door
Gevoelig voor hinderlagen terrein >> ontwikkel plannen voor onvoorziene gebeurtenissen
Zonder uitweg >> gevecht op leven en dood

Hoofdstuk 11 gaat verder in op deze terreinen.
Wat te doen is afhankelijk van terreinsoorten. Niet alleen het terrein benoemen, maar wat is de strategische positie van het terrein? Welke functie heeft het in de strijd?

Snelheid is heel belangrijk in oorlog. Slijtage of langdurige oorlog is meest verwoestend. Oorlog is een extreme situatie en die moet zo kort mogelijk duren.

Inspelen op de diepste waarden van een volk >> Als je een volk wilt vernietigen, dan gaat het over het vernietigen van het landschap.

Elite troepen/Special forces. Hun sterkste eigenschap is beweeglijkheid. Flexibiliteit en snelheid. Ze komen weinig voor verassingen te staan en er is altijd een debrief. Het zijn eenheden met een grote teamgeest.

Hoofdstuk 12 aanvallen met vuur

Brand en vuur is het meest rigoureuze transformatiemiddel. Het vaagt alles weg. Je kan niet meer terug naar het oude. Het leven voor en na de brand. Je ontneemt mensen hun verleden. Vuur is het ergste dat er bestaat.

Waar met vuur gewerkt wordt, wordt ook met water gewerkt. Meegaan of ertegen ingaan. Bijvoorbeeld: Kinderen in de pubertijd.

De wetmatigheden voor strijd: behoudend zijn in het aangaan van oorlog. Daar waar oorlog is geweest groeien dorens en distels. Oorlog is het allerlaatste redmiddel.
Erboven staan in het moment: je niet laten provoceren. Dat is de training

Hoofstuk 13 gebruik van spionnen

Oorlog kost heel veel energie. Iedere kennis is daarom zeer wenselijk. Voorkennis niet op basis van voorspelling of eerdere ervaringen, maar mensen die de feitelijke situatie kennen: spionnen.

5 soorten spionnen:

1 plaatselijke spionnen op vijandelijk gebied
2 inwendige spionnen. Hebben een functie bij de vijand en zijn omkoopbaar
3 dubbelagenten. Vijandelijke spionnen die je gepakt hebt en vraagt om door te gaan
4 opofferbare spionnen. Spionnen die je valse informatie geeft en daarmee opoffert
5 niet opofferbare spionnen, die vermomd inzetbaar zijn. Deze zijn het belangrijkste en hebben altijd direct toegang tot de generaal

Het belang van geheime informatie: informatie die niet gedeeld kan worden omdat het te gevaarlijk is.