Jenny belandde onder meer bij Betondruk, dat zeefdrukken maakte, werd bestuurslid van een welzijnsorganisatie en belandde in de wereld van rondleidingen, die ze nu al 25 jaar in de Bijlmer uitvoert. Ze werd in 2002 ook lid van een politieke partij in ons stadsdeel, Leefbaar Zuidoost genoemd, maar voelde zich als enige vrouw naast 5 mannen niet thuis bij al dat haantjes gedrag. 

Ze stortte zich als vrijwilligster op de bejaarden, en dan vooral vrouwen die na het vertrek van de man verarmd achter bleven in een te grote woning en alleen nog aow hadden. De te hoge huur hield hen thuis en dus organiseerde Jenny een busje, dat vijf dagen per week de ‘oudjes’ naar leuke plekken brengt. 

Een andere bekommernis werd de woningbouw, die te weinig huizen voor oudere, vaak alleenstaande mensen neerzet, want zij brengen de verhuurders te weinig geld op. En onderwijl houden ze dus te grote en te dure huizen bezet. Een andere ergernis is, dat in het winkelgebeuren, bijvoorbeeld op de Poort, te weinig nationaliteiten zichtbaar zijn. En dus doet zij haar boodschappen op de Javastraat in Oost en ze bezoekt ook geen Kwakoe meer, sinds dat festival entree ging heffen. Maar de Bijlmer blijft desondanks haar wereldstad, vanwege de ruimte, het groen en de fietspaden.

Het CBK groeide uit tot een belangrijk, sturend instituut, dat niet alleen kunst verhuurt, maar ook vele exposities inricht, grote bemoeienis heeft met het plaatsen van kunstwerken in de ruimte, zoals het Mandelabeeld, en sinds een aantal jaren een warme relatie heeft met het instituut voor beeldende kunst in Kumasi, hoofdstad van Ashantiland in Ghana. Dat brengt regelmatig een kunstenaar naar De Bijlmer, die hier een tijd verblijft in Heesterveld en een kunstwerk achterlaat. De beeldende kunst in Ghana is sinds zo’n 20 jaar booming, hoewel de overheid er weinig in investeert. En op hun beurt gaan er ook weer Nederlandse kunstenaars naar Kumasi cq Ghana. 

De laatste jaren zoekt het CBK naar uitbreiding, zoals meer eigen ruimte en meer samenwerking met bijvoorbeeld het BijlmerParktheater en Imagine IC. Samen zetten ze het kunstproject Shebang op, waarmee velerlei activiteiten werden ontwikkeld in een leegstaand en binnenkort te slopen gebouw op Amstel 111. Doelstelling van Shebang is het dna van de Bijlmer op Amstel 111 in te weven: een gebied dat geheel uit kantoren bestond, maar onderwijl al flink gesloopt is terwille van torenhoge woningbouw. Er komen duizenden woningen plus wat parken en dat dna waarover Annet spreekt is de Afro-Caribische cultuur in de oude Bijlmer. 

Bart leidt een leven in de schaduw. Een leven dat om muziek draait, een eigen radiostation, om graffiti spuiten en zeker om ouwehoeren en dingen doen voor een betere wereld. “We roepen dat de wapenindustrie vernietigd moet worden, want die industrie doodt niet alleen, maar brengt ook geheime colonne’s en corruptie. We zijn van de Spaz (plezier) querilla: actie voeren zolang het leuk blijft.” En Bart vindt het onzin dat het Bijlmerpark werd omgedoopt tot Mandelapark. 

Jeroen zou later in de Bijlmer nog diverse rollen vervullen, bijvoorbeeld bij de ramp van 1992. Samen met zijn maat Jan Zaal organiseerde hij drie weken lang de opvang voor de slachtoffers in de sporthal. Hij verhuisde in 1994 van huurflat Geldershoofd naar koopflat Groenhoven en vervolgens naar koopwoning Geerdinkhof: een route die vele Bijlmermeerders aflegden, en nog altijd doen. 

Dit jaar wordt hij 65 en hoopt hij met z’n vriend te verhuizen naar Zuid-Frankrijk.

Anno nu is zo’n 60% van de Bijlmer hoogbouw gesloopt en met name vervangen door rijtjeshuizen, huur en vooral koop. De oude Bijlmer bleef bestaan in de zogenaamde GK kwadrant, het gebied tussen metrostation Ganzenhoef en Kraaiennest, later bekend onder de naam Bijlmer Museum. Oorspronkelijk bevatte het gebied 8 grote flatgebouwen, maar twee ervan – Koningshoef en Grunder – werden gesloopt. Ook Kleiburg dreigde op zeker moment tot gruis te worden vermalen

en daar begint ons gesprek met Jeroen Schilt, een architectuur historicus, die in dienst was bij Monumentenzorg van de Gemeente Amsterdam. Hij vertelt in deze podcast hoe het lukte om het GK-gebied zoveel mogelijk in zijn oorspronkelijke staat te behouden, Het werd een beschermd stadsgezicht, een Amsterdams monument. En daar werden nog de koopflats Gouden Leeuw en Groenhoven aan toegevoegd.

De Bijlmer slaagde ondertussen wel als Stad van Aankomst, ofwel als opvang van talloze, geheel verschillende migrantengroepen als de Surinamers. Tegelijk scoort het nog altijd hoog als het gaat om onveiligheid, armoe, eenouder gezinnen, ongeletterdheid en niet stemmen bij verkiezingen. Een twee jaar geleden ingesteld masterplan moet alsnog redding brengen.

Aileen wilde ook haar naam op een muur. De Bijlmer werd haar plek, haar paradijs, dat ze keer op keer bezocht. En op haar 26ste kwam ze er wonen, inmiddels afgestudeerd als kleuter onderwijzeres en al snel werkzaam op een Amsterdamse, door moslims gerunde school. 

Ondertussen werd ze als Mick La Rock een begrip in de Amsterdamse graffiti-wereld, waar men veelal in groepjes ‘nachts met de spuitbus rondtrok, of alleen maar naast het spoor wandelde, van het Amstelstation naar de Bijlmer. Haar collega’s waren bijna altijd jongens en vaak van Hollandse huize. In de Bijlmer had je groepen met namen als OBG, BCFD, TKC, DHK, FFF en VNVT

Mick werd moeder, gaf haar baan in het onderwijs op en besloot ‘het te gaan maken’. En dat lukte tenslotte. Verleden jaar, 2023, volgde de ene grote opdracht op de andere, allemaal muurschilderingen, en 2024 is ook al bijna volgeboekt. 

Hij leerde rappen bij de ‘jongerenbende’ van de K-buurt ofwel K 1104 en vertelt nu: “Bij dat rappen vergroot je jezelf, je gaat los op elkaar en je ouders en alles. En als je met z’n allen dat gedaan heb, sla je elkaar op de schouders. Samen rappen is het allermooist.”

Kiddo schreef zijn eerste rap in 1991 en later de 1ste Nederlandstalige rap over de Bijlmer, titel “Waar ik woon”. Het werd een bekende rap, maar ook een, waar de notabelen van Zuidoost moeite mee hadden, ze beschreef nauw gezet de ellende: de Bijlmer als getto. 

Ook Kiddo ontvluchtte voor wat jaren de Bijlmer, toen in de K-buurt een rapper werd neer geschoten en z’n vrouw een kind verwachtte. Hij kwam in 2013 terug, thuis in de buurt van moeder, zus en oma, en thuis in de Bijlmer. En hij werd via een omweg leraar maatschappijleer in het onderwijs: hulp van leerlingen die dankzij het mobiel het bos niet meer zien en van kinderen die zich in hun eigen getto opsluiten.

Binnenkort brengt Kiddo een nieuw rapalbum uit.*

* Het album getiteld 1104, De Postcode Waar Het Begon is inmiddels uit en beschikbaar via alle streaming platformen. 

Het leidde tot een eigen meidencentrum in een ruimte van Kouwenoord, met dank aan woningbouwvereniging Nieuw Amsterdam. Het begon met 13 meiden, die ze bij wijze van spreken van straat had geplukt. Ze werd geholpen door haar zus, haar zoon en haar eigen meiden, want andere vrouwen weigerden om als vrijwilligster te werken. Ze wilden poen. 

Het familiebedrijf ontdekte al snel dat de problemen bij Surinaamse en Antilliaanse meiden uit arme gezinnen, bijna altijd zonder vader in huis, groot waren. En over sex praten was taboe. De meiden raakten op jonge leeftijd zwanger en werden in veel gevallen door moeder op straat gezet. 

Vanuit het welzijnswerk en de stadsdeel-organisatie kwam nooit enige steun. Mi Oso werd vooral tegen gewerkt en verkreeg alleen financiële steun van fondsen, een bank, een Rotaryclub. Het harde werken voor tientallen meiden, vaak 13 uur op een dag, eiste tenslotte z’n tol. In 2008 stopten ze ermee. 

Frank werd onderwijzer en schoolhoofd. In 1974 kreeg hij de kans om in Nederland zes maanden vakantie te vieren. Hij belandde in de Bijlmer, in Kruitberg, nummer 342, en besloot meteen voor een onderwijzers baan te solliciteren. Binnen drie dagen had hij z’n aanstelling op de Bijlmer Drie.

Inmiddels is Frank een gepensioneerde leraar, die nog altijd in Zuidoost woont en bijna al zijn tijd besteed aan het promoten van de klassieke Hindoe-kultuur. Dat gebeurt onder andere via zijn stichting Saraswati Art. Hij brengt boeken uit over de Hindoestaanse filosofie en verzorgt concerten met de klassieke Hindoestaanse muziek. De laatste tijd vinden die plaats in de Amsterdamse Vondelkerk, want in het BijlmerParkTheater was daarvoor geen plaats meer. Ze worden vooral bezocht door ‘witte Nederlanders’. 

Kempering werd een warm nest, vooral toen ze alleenstaande moeder werd. Er was veel contact met de buren en met haar onder-buurvrouw, ook alleenstaand, kocht ze eten in en ze aten gezamenlijk. Vele vriendschappen werden in het flatgebouw gesloten, ook door haar twee kinderen. Maar op zeker moment liep de flat leeg en woonde ze geheel alleen op haar galerij. De flat werd uiteindelijk gesloopt en Soraya verhuisde naar Kikkenstein, een grote flat die nog altijd in z’n originele staat verkeert, inclusief binnenstraat. “Leve de hoogbouw” zegt ze: “wat een wijdsheid met die fantastische lucht en al dat groen.” Bovendien: “De Bijlmer is tolerant, men gunt elkaar wat.”

Inmiddels is Soraya, na een carrière als ontwerpster en zorgverleenster, gepensioneerd en heeft zich als vrijwilligster verbonden aan de Open Ateliers van Kruitberg 

Auke was in de loop der jaren oprichter van een radioprogramma en bijbehorend tijdschrift over raps (jaren ‘80), was en is docent, en fotografeerde heel veel als professional. Hij is nu vooral leraar op verschillende scholen. 

De Bijlmer noemt hij een werelddorp. Hij is er geheel tevreden mee, want het is nu een gewone wijk met een eigen flavour, een ontspannen leefklimaat en een lekkere mengelmoes van mensen.

Bob was bij meer bewonersacties betrokken, zoals het tegen houden van stalen platen op de balkons in de H-buurt en een boycot van het betaald parkeren. Bewoners met een auto moesten indertijd 45 euro per maand betalen. En daar kon de gemeente op zeker moment naar fluiten. In 1991 vertrokken hij en z’n gezin uit de Bijlmer, niet vanwege de Bijlmer, maar vanwege de reisafstand naar het werkadres van hem en z’n vrouw. 

Dirk was een hen, geen echte kunstenaar, maar wel tekenleraar, en hij bleef in de Bijlmer hangen, toen de kunstprojecten gestopt werden en huurde met een paar maten een kamer in Koningshoef. Hij werd vast betrokken bij het theater De Bijlmer Gans, in het sociaal-cultureel centrum onder de garage van Gliphoeve en ontdekte zo ook André en Andreetje, het beroemde komische duo van twee Surinaamse grappenmakers. De Bijlmer Gans verhuisde later naar het Krimpertplein en werd Krater, want de omgeving van Ganzenhoef was te onveilig geworden, vond men, met bijvoorbeeld die keet voor drug gebruikers onder de verhoogde Elsrijkdreef. Uit Krater kwam LiLa voort, dat door Dirk werd opgezet, een bedrijf dat zo goedkoop mogelijk lampen en geluid voor allerlei voorstellingen in buurthuizen leverde en vele jaren op het Kwakoe Festival actief was: 1.000 gulden voor zes weken.

In ‘93 verhuisde hij weer naar Amsterdam waar ondertussen docent was geworden op de Theater Academie. 

Ze was nog altijd een stil en braaf meisje toen een Surinaamse man haar scheen te volgen: bij de bushalte, in de bus, en toen ze uitstapte bij Grunder. Vlakbij de ingang naar de lift sprak hij haar aan en vertelde dat hij had gezien, dat ze het boek ‘Wij slaven van Suriname’ van Anton de Kom in haar hand had. Hij nodigde haar uit voor een bijeenkomst bij zijn familie, in een appartement van Groeneveen. En zo rolde ze de politiek in: discussiëren over de situatie in Suriname, mee protesteren tegen de oorlog in Vietnam en het uitdelen van het blad ‘De rode Surinamer’. En met de linkse studentenclub Loson voerde ze actie tegen de de gemeente die Surinamers geen appartement gunde in de leeglopende Gliphoeve. 

Ze studeerde in Utrecht af als sociaal pedagoog, maar werd actrice en belandde bij het Eindhovens gezelschap Proloog met wat opruiend theater voor jongeren. Vormingstheater heette dat toen. 

Ze keerde ook terug naar Suriname, maar toen haar zoon met zijn ernstige ziekte in in dat land niet geholpen kon worden, keerde ze terug naar Nederland, naar de Bijlmer. Strijdliederen werden haar hobby. Ze maakte er een podcast over: Surinaamse strijdliederen jaren '70. 

Gliphoeve ging naar zijn overtuiging kapot aan de drugs. Hij had in de flat veel vrienden, die aan de coke en/of heroïne waren en later crack. Andere landgenoten zaten in de drugshandel, van bijvoorbeeld ook nephasj, ‘koffers vol’, en niet weinigen van hen gingen eveneens aan de spuit. Er waren ook woningen waar je tegen betaling met velen kon gebruiken. Weer anderen verdienden geld door de door hen daarvoor gekraakte woningen te slijten aan nieuwkomers, die op Schiphol arriveerden. 

In de jaren ‘83-’84 besloot de politie een grote opruiming te houden. Peter en z’n team arresteerden in een jaar 268 handelaren. Peter concludeert, dat de Surinamers even beroerd werden opgevangen als voor hen de Molukkers.

De eerste keer bracht ze er zes maanden door, vanaf haar tiende zo’n acht jaar, en dat bijna elke dag, meteen na schooltijd en opnieuw na het eten en vervolgens het hele weekend. Niet zozeer pony rijden was het ding, zoals bij de andere meiden, maar met de hele groep leuke dingen doen, zoals stiekem roken en lesgeven, op kamp gaan en ook biertjes drinken. De jongens speelden vooral met hun brommers. 

De Ponyclub werd in eerste instantie vooral opgezet voor kinderen die het thuis niet breed hadden of met het probleem van gescheiden ouders zaten, zoals Eva. En de Ponyclub bestaat nog altijd, maar is nu vooral een manege. 

Carlos startte ook Southeast Alliance en trad met zijn eigen groep veel op in buurtcentrum Kraaiennest en bijvoorbeeld Akhnaton in Amsterdam. Collega rappers in den lande waren indertijd Postman en Extince. Zijn grootste hobby is nu al jaren het maken van geschilderde portretten en vanaf zijn schooltijd bij de Open Schoolgemeenschap Bijlmermeer werkte hij in de bouw en aanverwante beroepen. Rap’s maken doet hij nog alleen in z’n studio. 

De OSB kwam in ieder geval op de juiste plek, maar links en rechts was het kaal, en is loop der jaren flink uitgebreid en in het westen kwam het woonbuurtje Vogeltjeswei en het oosten Het Gulden Kruis. 

De OSB werd de beroemdste middelbare school van Nederland waar leerlingen in heterogene groepen werden onder gebracht, een mentor kregen en de dag begon met een kringgesprek over wat ze bijvoorbeeld sinds gisteren hadden meegemaakt. Na elke les, 80 minuten lang, werd de les geëvalueerd. Leraar en leerlingen moesten ook zoveel mogelijk samen de lessen gestalte geven. De leraar zat niet autoritair aan een tafeltje, maar was deel van de groep.

De leerlingen bleven drie jaar bij elkaar (een paar jaar zelfs 4 jaar) en zaten dus gemengd. Er waren leerlingen bij, die gezien hun leerprestaties op de lagere school normaliter naar een ambachtsschool zouden gaan of naar de mulo (nu mavo) of bijvoorbeeld vmo. Met z’n allen deden ze alles wat op die diverse schooltypes aan lessen gegeven werd. Zo leerden ze ook koken en strijken en timmeren; en schrijven en toneelspelen. Cijfers werden niet uitgedeeld. In het 3de jaar werd bepaald of ze naar de mulo, de havo of het vwo zouden doorstromen. 

Hoe dat allemaal precies ging, vertelt u Yves van Kempen, die uit Limburg kwam, als neerlandicus zijn eerste baantje op de OSB kreeg en later jarenlang de directeur was. Hij schreef ook een boek over de OSB, getiteld: “ Meester, meester! “, uitgeverij Querido. Luister ook naar onze podcasts met Karin Moor en Maggie Walker. 

Er kwamen ook projecten zoals de Wise Kids het kinderpersburo, die met de kamera op pad gingen om tv te maken, waarbij het hoofddoel niet de uitzending was, maar het leren omgaan met taal, het leren bevragen van mensen en kennis vergaren. En zo kwam er eveneens een zomerschool, die later via een politieke manoeuvre werd ingepikt door de Surinaamse, gereformeerde EBG-kerk. 

Toen Karin uiteindelijk vertrok verdween de Roze Panter, het welzijnswerk ging op de vertrouwde voet verder met brave activiteiten per leeftijdsklasse. En tot op vandaag worden de oud vrijwilligers aangesproken door volwassen mensen, die beleefd vragen: ‘was u niet van de Roze Panter? ‘. 

Marian begon met het verhuren van twee kamers in haar 4-kamer appartement aan alleenstaande vrouwen met kind. Later verwierf ze via Woningcorporatie Rochdale, beheerder Kikkenstein, een 5-tal 4-kamerwoningen en een korte periode had ze zelfs een 6de woning in Kruitberg. Per woning waren er vier verblijvers en zij was verantwoordelijk voor het innen van de huur, voor een goede relatie tussen de bewoners en voor alle klusjes, die zo’n huis meebracht. Ze deed het allemaal naast haar eigen baan. En als ze vond dat meer van haar klanten moest weten, reisde ze voor een vakantie naar het moederland van zo’n huurder. Zo bracht ze 3 maanden in Iran door. In totaal verhuurde ze aan 450 mensen, vooral meiden.