In deze aflevering gaan podcastmaker Math Göbbels (De bieb is meer), adviseur Marieke Mulder en HR-medewerker en vrijwilligerscoördinator Louise Barendregt met elkaar in gesprek over wat er nodig is om diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid in de praktijk te brengen. 

Want de intentie is er vaak wel: organisaties willen vooruit, experimenteren met andere vormen van werving en selectie en hebben aandacht voor toegankelijkheid van systemen. Maar de echte uitdaging zit in wat daarna komt: hoe zorg je dat inclusie duurzaam wordt geborgd in je organisatie? Hoe maak je het onderdeel van beleid, leiderschap én dagelijks gedrag? 

Ook gaan ze in op de weerbarstige praktijk. Waar komt weerstand vandaan? Wat vraagt het van medewerkers en leidinggevenden om écht ruimte te maken voor andere perspectieven? En hoe ga je om met het ongemak dat daarbij hoort? 

In deze podcast hoor je wat er al goed gaat, waar nog aandachtspunten liggen en vooral: hoe maak je de stap van goede bedoelingen naar blijvende verandering?  

Wetenschappelijke bronnen 

Naar een inclusieve werkomgeving!

Waarom diversiteitsprogramma’s falen

Het effect van inclusief leiderschap

Relevante literatuur

De inclusiemarathon – Zoë Papaikonomou & Kauthar Bouchallikht

Als alle breinen werken – Saskia Schepers

Het antiracismehandboek – Chanel Matil Lodik

Bronnen van organisaties

Inclusief leiderschapstraject VOB

Word partner – De Normaalste Zaak

Wat is inclusief werkgeven? – De Normaalste Zaak

Kennisplatform inclusief werkgeven – De Normaalste Zaak

Top-10 publicaties – De Normaalste Zaak

Een bijzonder moment was de geëmotioneerde reactie van David Lankes op de film. Hij sprak over trots op bibliothecarissen die, ondanks druk en intimidatie, blijven opkomen voor toegang tot informatie en hun gemeenschap. Tegelijkertijd benadrukte hij dat de uitdagingen groot zijn en dat bibliotheken wereldwijd een belangrijke rol spelen als ‘firewall’ tegen uitsluiting en censuur.

Twee jaar geleden sprak Lankes al in Nootdorp over de bibliotheek als storyhouse: een plek waar niet alleen collecties centraal staan, maar waar relaties tussen mensen en verhalen binnen een gemeenschap samenkomen. Die gedachte vormt ook nu het vertrekpunt.

Maar de wereld is veranderd.

De afgelopen jaren werden gekenmerkt door geopolitieke spanningen, groeiende polarisatie, toenemende druk op democratische instituties en een explosieve ontwikkeling van technologie zoals AI. In deze aflevering reflecteert Lankes op wat er de afgelopen twee jaar in de Verenigde Staten gebeurde en waarom bibliotheken juist nu een cruciale rol spelen.

In deze podcast staan zogeheten feral librarians centraal: professionals die het bibliotheekwerk vormgeven binnen én buiten de institutionele kaders. Het gesprek wordt gevoerd in het licht van de documentaire The Librarians, die op 15 december werd vertoond in de KB. De film laat op indringende wijze zien hoe bibliotheken in de Verenigde Staten onder druk staan door politieke en culturele strijd rondom censuur, diversiteit en vrijheid van informatie.

In deze aflevering: 

• ⁠Reflectie op het laatste essay uit Triptych: Librarians and their feral kin
• De impact van The Librarians op het denken over activisme in het bibliotheekvak
• De culturele en politieke strijd rondom bibliotheken in de VS
• Waarom bibliotheken plekken van hoop, verbinding en menselijkheid blijven
• Het belang van opleiding, professionele weerbaarheid en juridische kennis
• Verschillen en overeenkomsten tussen de Amerikaanse en Nederlandse context
• Community librarianship als levend en voortdurend veranderend vak
• De rol van AI, digitale vaardigheden en kritisch denken
• Curatie, programmering en de grenzen van “never say no"
• Huizen van burgerschap, makerspaces en samenwerking met de community
• Verhalen verzamelen, bewaren en vertellen als kern van het bibliotheekwerk
• De toekomst van de feral librarian en de bibliotheek als werk- en leerplaats

Daarnaast praten ze met Erik Boekesteijn over het tweede essay uit David Lankes’ nieuwste boek Triptych: AI, Doom or Dream? Een gesprek over digitale twijfel, kansen voor AI, vocational awe, well-being in bibliotheken en de rol van bibliotheken als gids in een snel veranderende informatiesamenleving.

Irene vertelt meer over deze krachtige, confronterende documentaire over bibliothecarissen in de Verenigde Staten die midden in een politieke en culturele strijd terecht zijn gekomen. Een verhaal over lege boekenkasten, book bans, extremistische pressiegroepen en de onverwoestbare professionaliteit van librarians die opstaan als hoeders van vrijheid en democratie.

In deze aflevering hoor je:

• waarom book bans in de VS explosief toenemen (van 850 naar bijna 2.500 titels);

• hoe conservatieve bewegingen als Patriot Mobile en Moms for Liberty schoolbibliotheken onder druk zetten;

• hoe bibliothecarissen zoals Evelyn Harper en Amanda Jones worden aangevallen, bedreigd en tóch overeind blijven;

• hoe bibliotheken in Nederland tegenwicht kunnen bieden door bewust verhalen en collecties te tonen.

Deze film laat zien hoe kwetsbaar én hoe essentieel vrije toegang tot kennis is. De podcast nodigt uit tot reflectie: hoe bewaak je als bibliotheekprofessional je rol als cultuurdrager, facilitator en verdediger van democratische waarden?

Aan de hand van voorbeelden - van moestuinen en buurthuiskamers tot stedelijke transformatie - legt hij uit hoe communities ontstaan, wat er vaak misgaat bij stedelijke planning, en welke lessen openbare bibliotheken hieruit kunnen trekken. 

De Boekenclub van Diedere Carasso en Menno Hurenkamp (Bibliotheek Utrecht). We bezochten een reeks lezingen over conservatieve denkers en reflecteren op de waarde van samen lezen, dialoog en intellectuele verdieping in de bibliotheek.

Math sprak met Floor Brok, community librarian bij Bibliotheek Eindhoven. Zij vertelt hoe ze een jongerencommunity opzette. Ze begon klein en realiseerde uiteindelijke duurzame relaties met deze doelgroep. 

Tenslotte bespreken we uitgebreid het eerste essay uit het nieuwe boek van David Lankes. Dat doen we samen met Erik Boekesteijn, vriend en collega van Lankes. Hij reflecteert op de rol van bibliotheken na corona, de betekenis van menselijkheid in tijden van AI, en het concept van de feral librarian – de bibliothecaris “by heart”.

Ze benadrukt dat bibliotheken plekken zijn waar verhalen, kennis en mensen samenkomen, zonder drempels of verplichtingen. Community librarianship draait volgens haar om gelijkwaardigheid tussen bibliotheek en inwoner, samenwerken aan programma’s, collecties en waarden, en het serieus nemen van ieders stem. Het vraagt om tijd, vertrouwen en transparantie – en om durf om de “black box” van de bibliotheek te openen en samen te onderzoeken welke waarden richting geven aan keuzes.

Iris pleit ervoor om niet te kiezen tussen collectie of connectie, maar om de collectie in te zetten om connectie met burgers te realiseren: boeken en verhalen blijven de basis van ontmoeting en dialoog. Ze ziet bibliotheken als oefenplaatsen voor democratisch burgerschap, waar moeilijke gesprekken gevoerd mogen worden over thema’s als gelijkheid en diversiteit.

Tot slot roept Iris collega-bibliothecarissen op om vaker bij elkaar in de keuken te kijken, kennis te delen en samen te bouwen aan een toekomst waarin community librarianship niet de uitzondering, maar de norm is. 

Hieronder vind je meer informatie over de bibliotheken en documenten die Iris in deze podcast noemt: 

Bibliotheek Rotterdam: https://www.bibliotheek.rotterdam.nl/. 

Bibliotheek Den Haag: https://www.bibliotheekdenhaag.nl/. 

Internationale Jugendbibliothek in München, Duitsland: https://www.ijb.de/en/home. 

Stadtbücherei Gmunden, in Gmunden, Oostenrijk: https://www.gmunden.bvoe.at/. 

TioTretton in Stockholm, Zweden: https://kulturhusetstadsteatern.se/bibliotek/tiotretton. 

Openbare Bibliotheek Amsterdam: https://oba.nl/nl. 

Bibliotheek Midden-Brabant: https://www.bibliotheekmb.nl/. 

Scriptie voor MA Jeugdliteratuur (Tilburg University): The Four Pre-Conditions of Reading Promotion Aimed at Ten to Thirteen Year-Olds in an International Comparison: Close Case Studies of the Central Library of Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA) in Amsterdam and TioTretton in Stockholm, Iris de Graaf (augustus 2013): https://arno.uvt.nl/show.cgi?fid=131040. 

Kernwaarden van de Collectie , Bibliotheek Midden-Brabant: https://www.bibliotheekmb.nl/dam/site/documenten/240401-kernwaarden-van-de-collectie.pdf. 

Terugblik “In gesprek over onze collectie gezondheid”, Bibliotheek Midden-Brabant (27 februari 2025): https://www.bibliotheekmb.nl/nieuws/25-02/terugblik-in-gesprek-collectie.html. 

Terugblik “Tilburg drukt zich uit over omstreden beeld”, Bibliotheek Midden-Brabant (5 mei 2021): https://www.bibliotheekmb.nl/nieuws/oud-maar-goed/gespreksreeks-peerke-donders.html.

Aan tafel zitten: 

- Grietje Vaartjes, één van de drijvende krachten achter de Mienskip Bibliotheek

- Lonneke Jans, adviseur leven lang leren bij Cubiss

- Mike Warners, programmamaker bij Bibliotheek Zuid-Kennemerland

Samen onderzoeken ze wat een bibliotheek tot een echte gemeenschap maakt. De gasten bespreken hoe bibliotheken zich ontwikkelen van traditionele uitleencentra tot plekken van ontmoeting, leren en participatie. Samen bespreken zij hoe je  een community opzet en wat de do's en don'ts daarbij zijn. Grietje vertelt uitgebreid hoe haar team in Lemmer met lokale bewoners samen een plek heeft gebouwd waar iedereen zich gezien voelt. Mike vertelt over hoe je inwoners de sleutels van de bibliotheek in handen geeft en wat daarvoor nodig is. Lonneke komt op voor de beroepsgroep van Community Librarians en doet een belangrijke oproep. 

Andere belangrijke inzichten:

- Het succes van een community librarian meet je niet in cijfers, maar in verbinding en eigenaarschap.

- De bibliotheek is de ultieme derde plek: toegankelijk, veilig en van iedereen.

- Er is behoefte aan erkenning en duidelijke functiebeschrijvingen voor community librarians, zonder lokale vrijheid te verliezen.

- Verandering vraagt visie én vertrouwen — van bovenaf en van onderop.

Afsluitend is er een oproep aan bibliotheekprofessionals om zich te verbinden aan het netwerk van Community Librarians en samen te bouwen aan de bibliotheek van de toekomst: een plek waar mensen, verhalen en gemeenschappen samenkomen.

- Dia Wesseling, adviseur educatie bij Probiblio

- Kitty Rijkers, adjunct-directeur bij OBS de Tweemaster in Capelle aan den IJssel

- Bart Droogers, specialist de Bibliotheek op school po bij Stichting Lezen

- Esther Erdtsieck, educatiemanager bij Bibliotheek aan den IJssel

Deze enthousiaste professionals delen hun inzichten over structurele samenwerking tussen school en bibliotheek, de rol van boeken en de overheid die leesbevordering aldaar een handje helpt. 

In aflevering 73 van De Bieb is Meer duiken we in twee actuele thema’s die bibliotheken raken en verbinden:

Erna Winters (KB en president EBLIDA) vertelt over de IFLA-conferentie 2025 in Kazachstand en wat toekomstgericht leiderschap voor bibliotheken wereldwijd. 

Met Ronald Huizer (KB) gaan we in op veiligheid in de publieke ruimte en waarom de campagne 'Wij eisen de nacht op' aansluit op de kernwaarden van bibliotheken.

Wil je weten hoe bibliotheken omgaan met controverse, welke lessen er te trekken zijn uit het verleden, en waarom het gesprek over verboden boeken nooit ophoudt? Luister dan nu naar deze aflevering!

Thema’s die langskomen: 

• Community librarianship: is het een vak of een hype? 
• Structurele bekostiging vs. tijdelijke subsidies 
• Een gratis knipbeurt met verbinding
• Het faciliteren van gesprekken die schuren, zonder zelf kleur te bekennen
• Internationale solidariteit in het bibliotheekveld

In deze speciale aflevering, opgenomen tijdens het Nationale Bibliotheekcongres in Utrecht, duiken we dieper in de wereld van community librarianship in Nederland. Wat betekent het om als bibliotheek bruggen te bouwen tussen je organisatie en de lokale gemeenschap? 

We praten met drie community librarians die op het punt staan af te studeren aan de post-HBO opleiding Community Librarianship. Ze delen hun ervaringen over het werken met lokale gemeenschappen, participatie en co-creatie. Hoe zorg je ervoor dat inwoners zich mede-eigenaar voelen van bibliotheekactiviteiten?

Ook gaan we in op recent onderzoek naar community librarianship: wat zijn de eerste bevindingen en wat valt op? 

Daarnaast praten ze met zorg én strijdlust over de ontwikkelingen in de VS waar bibliotheken, boeken en bibliothecarissen onder druk staan. Wat kunnen wij in Nederland hiervan leren? En wat moeten wij nu doen?

Verder:

• Verboden boeken en het indrukwekkende boek De Grote Boekenroof

• De filosofie van de kroeg als inspiratiebron voor de bibliotheek

Zijn oproep tot gemeenschap, verbinding en moed raakt iedere bibliotheekprofessional én betrokken burger. Een must-listen voor iedereen die gelooft in de kracht van informatievrijheid en de rol van bibliotheken in het beschermen van democratische waarden.

Een urgent, persoonlijk en inspirerend gesprek over de rol van bibliotheken in een polariserende wereld.

In het gesprek, dat al bijna een geleden is opgenomen, blikt zij terug op haar eerste jaar aan het roer van een van de grootste bibliotheken van het land moet vanuit dat perspectief beluisterd worden. Het gesprek van toen blijkt nog erg actueel en relevant. 

Alice deelt openhartig wat haar verraste in de sector, wat haar drijft en hoe haar liefde voor complexiteit én samenwerking haar koers bepaalt. 

We duiken in de uitdagingen van een stad met 170 nationaliteiten, in de kracht van community-librarians, en in hoe bibliotheken méér kunnen zijn dan uitleenplekken - namelijk ontmoetingsplekken, leeromgevingen en motoren voor maatschappelijke verandering. Alice pleit voor meer onderlinge kennisdeling, een stevige professionele houding én een gezonde dosis humor en lef.

Of het nu gaat om een jongerenvloer op vrijdag, een reizend handwerktapijt of digitale weerbaarheid: de bibliotheek is in beweging. Maar de grote vraag blijft: sluiten we voldoende aan bij wat écht leeft in de stad?

Luister en laat je inspireren door het verhaal van deze grootse bibliotheek. 

We bespreken:

✅ Mark Dekkers’ analyse van bibliotheken in crisistijd en de lessen die we kunnen leren uit de geschiedenis.

✅ Leiderschap in de sector, met inzichten van Peter van Eyck over de rol van de bibliotheek binnen OCW.

✅ De toekomst van lezen en leesbevordering, met een kritische blik op de financiering en effectiviteit.

✅ Community Librarians als leiders, met een inspirerend verhaal van Fons Steggink over hoe bibliotheken lokale kracht kunnen mobiliseren.

✅ Het boek van de maand: "Filosofie van de Kroeg" van Hans Schnitzler, en hoe de dynamiek van een kroeg verrassende inzichten biedt voor de bibliotheek van de toekomst.

💡 Heb jij ideeën of ervaringen? Deel ze met ons! Stuur een bericht via info@onderzoekmeteffect.nl.

Hoe rusten we 17 miljoen mensen uit met de juiste digitale vaardigheden in een snel veranderend online landschap?

Welke rol spelen bibliotheken in de toekomst als ontmoetingsplekken voor educatie, debat en maatschappelijke betrokkenheid?

Peter van Eijk nam onlangs afscheid van de bibliotheeksector. Op basis van twee eerdere podcasts met hem heb ik een korte hommage aan hem en zijn visie op bibliotheekwerk samengesteld. 

• Hoe transformeer je een traditionele bibliotheek tot een maatschappelijke bibliotheek die midden in de gemeenschap staat?
• Welke leiderschapskwaliteiten zijn nodig om een organisatie door (cultuur)verandering te loodsen?
• Hoe kunnen bibliotheken actief bijdragen aan het bevorderen van geletterdheid en gemeenschapsvorming?

Drie interessante inzichten uit het gesprek:

• Leiderschap begint bij zelfbewustzijn. Fons Steggink benadrukt dat een leider niet alleen anderen begeleidt, maar vooral zichzelf goed moet kennen om effectief te kunnen sturen.
• Een bibliotheek is meer dan boeken. In Horst en de Maas en Venray is de bibliotheek een smeltkroes van cultuur, welzijn en educatie, waar verschillende maatschappelijke organisaties samenwerken.
• Verandering vraagt om schuring. Volgens Stegink moet je verandering ook fysiek ‘voelen’. Zonder wrijving geen glans, en zonder spanning geen vooruitgang.

In deze inspirerende aflevering spreek ik met Fons Steggink, de jonge en openhartige directeur-bestuurder van BiblioNu. Hij deelt zijn inzichten over leiderschap, organisatieverandering en de toekomst van de maatschappelijke bibliotheek. Een gesprek over groei, visie en de kracht van samenwerking.

🔗 Heb je zelf een verhaal over bibliotheken en innovatie? Neem contact op via info@onderzoekmeteffect.nl.

1. Hoe helpt Stichting Het Begint met Taal praktijkleerders om hun Nederlands te verbeteren?

2. Welke rol spelen vrijwilligers en werkgevers bij het versterken van taalvaardigheden?

3. Hoe kan de impact van taalcoaching effectief worden gemeten?

In deze aflevering spreek ik met Hanna Hosselet, specialist op het gebied van taalcoaching en vrijwilligersmanagement en tegenwoordig werkzaam als trainer bij Stichting Het Begint met Taal. We bespreken het belang van taal als verbindende factor en hoe de stichting taalleerders ondersteunt bij het leren en oefenen van de Nederlandse taal.

Hanna legt uit hoe Het Begint met Taal werkt als overkoepelende organisatie voor vrijwilligers en taalinitiatieven, met inmiddels zo’n 300 aangesloten organisaties. Ze benadrukt dat taalcoaching niet draait om grammatica, maar vooral om praktijkgericht oefenen en zelfvertrouwen opbouwen.

Daarnaast komt de rol van werkgevers aan bod: hoe kunnen zij hun medewerkers ondersteunen in taalontwikkeling? Initiatieven zoals Taalbuddy's op het werk helpen collega’s om samen te oefenen en werkgerelateerde taalvaardigheden te versterken.

Tot slot wordt besproken hoe bibliotheken en taalhuizen de effectiviteit van hun programma’s kunnen meten, bijvoorbeeld met het registratiesysteem MATCH, en waarom Nederland, vergeleken met andere Europese landen, nog veel meer zou kunnen investeren in basisvaardigheden.

Belangrijke inzichten:

• Vrijwilligers spelen een cruciale rol bij taalontwikkeling, maar samenwerking met professionals is essentieel.

• Werkgevers profiteren van taalondersteuning voor werknemers, zowel in productiviteit als tevredenheid.

• Impact meten is niet alleen een kwestie van aantallen, maar ook van persoonlijke vooruitgang en zelfvertrouwen.

🎙 Luister naar deze aflevering en ontdek hoe taalcoaching een wereld van verschil maakt!

Hoe zorgen we ervoor dat kinderen niet alleen leren lezen, maar ook lezen met plezier en motivatie? Waarom hebben leesoffensieven een sterke lokale kracht, maar een kwetsbare financiële basis? En hoe speelt de bibliotheek een cruciale rol als verbindende factor tussen kinderopvang, onderwijs en andere partijen?

We bespreken de noodzaak van structurele samenwerking en duurzame financiering, én waarom tijdelijke subsidies onvoldoende zijn om een groot maatschappelijk probleem als laaggeletterdheid aan te pakken. Boudewijn reflecteert op succesvolle voorbeelden en deelt praktische tips voor leesoffensieven om hun impact te vergroten.

Deze aflevering biedt een inspirerende kijk op hoe bibliotheken, onderwijsinstellingen en beleidsmakers samen de strijd tegen laaggeletterdheid kunnen aangaan. Een must-listen voor iedereen die zich inzet voor een geletterde toekomst. 

Meer weten of wil je jouw verhaal delen? Neem contact op via info@onderzoekmeteffect.nl. Veel luisterplezier!

In deze aflevering van De Bieb is Meer staat de invloed van David Lankes centraal, een internationale bibliotheekdenker met een revolutionaire kijk op de toekomst van bibliotheken. Math Göbbels en Irene Harmsen reflecteren op zijn inspirerende bezoek van vorig jaar, waarin hij het belang van de bibliotheek als maatschappelijke spil benadrukte. Lankes moedigt bibliothecarissen aan om buiten de traditionele kaders te denken en hun rol te zien als activisten die maatschappelijke verandering stimuleren.

Van de aanpak van eenzaamheid tot de vraag hoe bibliotheken zich kunnen aanpassen aan de uitdagingen van kunstmatige intelligentie: de aflevering zit boordevol inzichten en praktische ideeën. Het idee van "community librarianship" komt uitgebreid aan bod, waarbij bibliotheken niet alleen een fysieke plek zijn, maar juist een plek waar menselijke verbinding en kennisdeling centraal staan.

De kracht van deze aflevering ligt in het uitlichten van hoe bibliotheken een actieve rol kunnen spelen in het versterken van gemeenschappen en het bevorderen van democratische waarden. Lankes’ uitspraak "I am in the conversational business" vormt de kern van zijn missie: bibliothecarissen moeten gesprekspartners en veranderaars zijn. Een boeiende aflevering die je aan het denken zet over de toekomst van bibliotheken en hun maatschappelijke impact.

Luister en laat je inspireren door deze unieke visie!

Tijdens zijn speech speelt hij met het aanwezige publiek en zet hij de toon voor het interactieve vervolg van deze dag. Hij gaat dan ook in discussie met het publiek. Om die discussie begrijpelijk te maken voor de mensen die niet aanwezig konden zijn, is - zonder afbreuk te doen aan de inhoud ervan - hier en daar geknipt en geplakt. Voor de mensen die aanwezig waren: het woord 'kliek' is eruit, maar hopelijk niet uit jullie 'memories'. 

We spraken met hem over de transformatie van het werk van de bibliothecaris. Niet de gebouwen doen er toe, maar bibliothecarissen met een missie.

Volgens Prof. David Lankes is het verbeteren van de samenleving door het faciliteren van kenniscreatie in hun gemeenschap, de missie van bibliothecarissen. Lankes: "Deze missie is overigens ook terug te vinden bij andere beroepsgroepen".

Wat we nodig hebben in onze maatschappij, dat zijn bibliothecarissen die waardegedreven zijn in hun ambitie en hun wijze van werken. Zij zullen moeten leren hoe zij mensen in een wereld met informatietechnologie leren omgaan met de toekomst via Artificial Intelligence. Juist nu is het tijd dat bibliothecarissen laten zien hoe je leren, openheid, diversiteit, intellectuele eerlijkheid (niet onbevooroordeeld), intellectuele vrijheid en veiligheid kunt waarborgen in de maatschappij. 

De nieuwe bibliothecaris is buitengedreven. Anderen toegang geven tot kennis en motivatie om te leren, in gemeenschappen verbinding zoeken en gelegenheden met mensen samen organiseren om elkaar te begrijpen en te waarderen. De bibliotheek heeft de toekomst. Het is de plek in de stad of het dorp met openbare toegang, waar kennis in mensen en collecties aanwezig is, waar de omgeving veilig is en waar motivatie vleugels krijgt.

De Vereniging van bibliotheken in Nederland investeert in de toekomst. Met een opleidingsprogramma voor bibliothecarissen zorgt zij voor een breed en divers aanbod. Het gedachtegoed van Lankes is het uitgangspunt van de succesvolle post-hbo opleiding Community Librarian: https://www.bibliotheekcampus.nl/#/library. 

We vroegen hem het volgende: 'In hoeverre vindt u dat alle bibliothecarissen een hogere beroeps- of universitaire opleiding zouden moeten hebben?

Lankes gelooft dat je bibliothecaris kunt worden in de praktijk. In essentie gaat het om informatie, de transitie van informatie en de inzet daarvan door individuen, door netwerken en gemeenschappen. 

Als een van de weinige landen in de wereld, is er in Nederland geen bacheloropleiding meer voor bibliothecarissen vanuit het onderwijsstelsel. Het is aan de sector om haar opleidingsprogramma's voor de bibliothecaris zodanig theoretisch en praktisch in te richten met een erkend accreditatiestelsel door de branche zelf. 

Een toekomstbestendige bibliotheek die haar maatschappelijke waarden wil overdragen zorgt voor een brede deskundigheid van bibliothecarissen.

Lankes: "Bibliotheken hebben een missie om de maatschappij te verbeteren. Dus waarom zouden bibliotheken dan niet op een positieve manier technologie omarmen en helpen vormgeven".

David Lankes heeft een optimistische kijk op de toekomst en hoe we als mensheid in regie blijven, terwijl we elkaar helpen onszelf te ontwikkelen. 

Zijn nieuwste boek speelt zich af bij de toenmalige bibliotheek in Apeldoorn. Het gaat over zaken die ons bevattingsvermogen nog steeds te boven gaan. Hij schrijft niet alleen over een principiële directrice en een moedig bestuurder, maar het boek geeft ook een historische inkijkje in de organisatie van het bibliotheekwerk in die jaren.

Stella vertelt haar verhaal achter het ontstaan van de boekenzoeker en laat zien hoe zij heel pragmatisch en met gezond boerenverstand bezig is met het bevorderen van lezen en leesplezier. 

In deze nieuwe podcast, gemaakt in opdracht van Stichting BibliotheekWerk, voer ik samen met inspirator en adviseur Halima el Hajoui - Özen en wetenschapper Lise-Lotte Geutjes een open gesprek over diversiteit en inclusie onder personeel en binnen teams bij bibliotheken. Hoe staat het er voor bij bibliotheken? Wat werkt wetenschappelijk gezien om diversiteit en inclusie in de organisatie te vergroten? Hoe werkt ‘includeren’, waar begin je, en kunnen we het ongemak in het gesprek over diversiteit en inclusie eigenlijk wel aan? Lise-Lotte en Halima geven tips over waar je kunt beginnen, het belang van de juiste kennis, de rol van leidinggevenden en hoe je de (eerste, mogelijk kleine) stappen kunt zetten.

Matthijs is zeer belezen en deelt zijn samenvattingen van boeken en andere interessante bijdragen dan ook regelmatig op LinkedIn. 

Daarnaast is ze archivaris van beroep, doet dit ook voor de VVD en verzamelt thuis ook van alles en nog wat.  

Met Sylvia spreek ik over het beroep van archivaris, waarom het zo belangrijk is om te bewaren en wat bibliotheken allemaal kunnen met de archiefschatten die Nederland rijk is. 

Ik sprak met Alice Vlaanderen (directeur-bestuurder van Bibliotheek Rotterdam), Agmar van Rijn (strategisch beleidsadviseur van Biblionet Groningen) en Paul Adels (directeur-bestuurder van Theek5). 

Deze podcast is gemaakt in opdracht van de Koninklijke Bibliotheek. Ik ben de KB ook zeer erkentelijk voor de soepele samenwerking en de podcastgasten voor het snelle schakelen. 

Deze aflevering bevat een impressie van twee bijdrages die gaan over de vraag op welke knoppen we kunnen drukken om jeugd en jongeren weer meer aan het lezen te krijgen. Achtereenvolgens komen Eliane Segers, Roel van Steensel en Anne-Christien Tammes aan bod met waardevolle presentaties. 

Stiekem heeft de KB zich digitaal doorontwikkeld en kan terecht gesproken worden van onze nationale trots binnen het Nederlandse informatielandschap.

Martijn Kleppe spreekt verder over de Wekelijkse signaleringen die hij via LinkedIn de wereld in stuurt.  

Met Nadine Stolk en een tweetal auditoren van CBCT mocht ik vier podcasts maken over de normen Middelen, Mensen, Samenwerking en Producten & diensten van het certificeringskader Kwaliteit in Beeld. 

Omdat er nog genoeg interessant audiomateriaal over was, mocht ik - met toestemming van Nadine Stolk en CBCT - een nieuwe podcast maken over hoe de Hillegomse muziekschool het certificeringstraject heeft aangepakt. Ze gaat niet alleen in op nut en noodzaak van certificering, maar ook hoe zij de certificeringsnormen heeft toegepast binnen een een kleine organisatie. 

De prijswinnaars zijn drie leerlingen die een drieluik maakten over de oorlog in Oekraïne. Ik sprak met hen over hoe ze op het idee zijn gekomen, wat ze hebben gedaan om de podcasts te maken en wat ze ervan vonden om het te doen. 

Hieronder tref je de links naar de drie podcasts:

• Oekraïne: historische aspecten van de oorlog
• Oekraïne: de rol van propaganda  
• Oekraïne: het vluchtelingenvraagstuk 

Reageren? Mail info@onderzoekmeteffect.nl.

Over de maker:

Math Göbbels (1966) is onafhankelijk onderzoeker en adviseur. Hij is al jaren werkzaam binnen de openbare bibliotheeksector en betrokken bij de opzet en doorontwikkeling van de certificeringskaders voor bibliotheken, cultuurinstellingen en taalnetwerken. Math gelooft in de kracht van podcasting en het verhaal van de maatschappelijke bibliotheek.

Ik spreek met gepensioneerd bibliothecaris Jouke Bethlehem over zijn kritische blik op het hedendaags bibliotheekwerk. Hij ontvangt niet altijd applaus, maar wat hij zegt en roept doet hij omdat hij een duidelijke plek ziet voor de bibliotheeksector en de maatschappelijke vraagstukken waarmee zij steeds vaker wordt geconfronteerd.  

Marjolein van Oenen doet dit vanuit het perspectief van begrijpend leesonderwijs en Mirjam Snel geeft aan wat de PABO's en leerkrachten kunnen bijdragen. Hoogtepunt van de podcast is het verrassende gesprek met Tom De Cock, de razend populaire deejay van het Belgische Q-music, die alle leesconventies aan zijn laars lapt. 

Ik spreek over haar nieuwste boek De relaxte leraar en de drukte die leraren ervaren in het hedendaagse onderwijs. Het boek gaat over wat er nodig is om een relaxte leraar te zijn en dat dit begint en eindigt met compassie voor jezelf. Want, als je niet goed voor jezelf zorgt, dan kun je er ook niet zijn voor jouw leerlingen.

Als de inzichten uit dit boek niet een feest der herkenning voor leesconsulenten op scholen is, laat het boek dan in ieder geval tot meer begrip leiden voor de onmogelijke situatie waarin leraren zich bevinden. 

Ik spreek met journalist, wetenschapper en adviseur Renée Steenbergen over haar boekje De kunst van anders. We spreken over de misstanden in de wereld van de kunsten, maar ook over wat nodig is om te komen systeemtransitie.  

Klik hier voor meer informatie over het Museum of the Future.

Klik hieronder voor meer informatie over de Mohammed Bin Rashid Library in Dubai: 

- Website

- Filmpje 1

- Filmpje 2

Deze aflevering bevat een impressie van de eerste ochtend met als keynote spreker pedagoog en hoogleraar Gert Biesta die ingaat op het pedagogisch perspectief van leren lezen.  

Uiteraard spreek ik met hem na afloop, maar ook met dagvoorzitter Amber Kortzorg (bekend van het consumentenprogramma Kassa) en Gerlien van Dalen, directeur-bestuurder van Stichting Lezen. Zij vertelt over hoe het allemaal zo gekomen is en hoe zij aankijkt tegen de toekomst van Stichting Lezen.

Het initiatief voor het debat lag bij de Blink Groep, die socioloog Eric Hendriks de kans gaven om zijn visie op de nieuwe leesmethode van de Blink Groep "Het nieuwe lezen" uiteen te leggen. Eerder deed hij dat al via een essay in de NRC.

Hoewel zijn kritiek op "Het nieuwe lezen" breed gedeeld werd door o.a. Caroline Wisse (docent Nederlands) en David Roelofs (ondernemer, onderzoeker en ook docent Nederlands), was er toch ook behoorlijk wat nuance in het debat en kwamen nieuwe inzichten naar boven over de staat van het Nederlandse onderwijs. 

Louwra heeft, naast een tweetal bijzondere hobby's, een achtergrond in marketing & communicatie. Ze is grootgebracht met de bibliotheek en heeft talloze boeken verslonden. Op basis van haar ervaring in de zorg en het onderwijs laat zij zien hoe makkelijk het eigenlijk is om inhoudelijke verbinding te leggen met de ambitie van de openbare bibliotheek. We spreken o.a. over emotionele vangrails voor jongeren en hoe de bibliotheek kan bijdragen aan het terugdringen van suïcidegevallen bij jongeren. 

Het verhaal over robotstagiaire Temi toont aan dat de angst voor toepassingen van AI ongegrond zijn en onderdeel zijn van de veranderingen waaraan ook de bibliotheeksector niet kan ontsnappen. 

Ik spreek met Adriaan over de vroege jaren van de landelijke leesbevorderingsprogramma's en de macht van de lange adem die nodig was en nog steeds nodig is om een antwoord te geven op de leescrisis in Nederland. 

Vanuit zijn werk voor Stichting Lezen laat Adriaan zien dat alle leesbevorderingsprogramma's gebaseerd zijn op wetenschappelijk onderzoek. Evidence-based vertelt hij o.a. over het belang van voorlezen in de prenatale fase van een baby. 

Tenslotte spreken we over de toekomst van leesbevordering en de samenwerking binnen de keten met o.a. Pabo's.

Deze podcast is gemaakt in opdracht van Astrid Kraal, netwerkmanager bibliotheekstel van de KB. 

Deze podcast is gemaakt in opdracht van Astrid Kraal, netwerkmanager bibliotheekstel van de KB.  

In het bijzonder gaat het over wat er komt kijken bij het opleiden medewerkers en vrijwilligers die in het IDO werken en hoe omgegaan wordt met de vraagstukken die zich daarbij voordoen. Tenslotte gaat Kirsten in op alle opleidingen die er al zijn en die er in 2023 nog gaan komen. 

Het gesprek vond plaats tijdens het jaarfeest van KwaliteitNederland.NU, een nieuwe beweging die het vakgebied kwaliteitsmanagement weer een stem wil geven. Dank aan Maud Notten, Marjan Hoogendijk en Bernadette van Pampus voor hun toestemming om dit gesprek te delen. 

In ons gesprek toont Tjeerd aan de hand van internationaal onderzoek aan dat audio een missende schakel is bij het leren lezen en luisteren. In plaats van een leescrisis spreekt hij van een luistercrisis, niet alleen bij kinderen. Voorbeelden van podcasts voor en door kinderen zijn hier te vinden. 

Niet alleen het boek is interessant omdat het ons een spiegel voorhoudt over hoe we dagelijks met elkaar bedrijfje spelen, maar het is ook een pleidooi voor persoonlijke verbinding en liefdevol organiseren.

Ik sprak hierover met Cedric Muchall, mede-oprichter van het onconventioneel georganiseerde Keytoe in Maassluis. Het was overigens mijn eerste keer in Maassluis, een plaats die me ontzettend aantrekt vanwege de boeken van mijn geliefde auteur Maarten 't Hart. Ik kom steeds dichter in de buurt van 't Hart, de man die ik zo graag anders dan anders wil interviewen. 

In deze aflevering gaat Peter in op de derde pijler, waarin hij uitweidt over de positionering van de bibliotheek in het democratische landschap. Luister goed naar zijn blijmoedige visie, waarbij we aangespoord worden om verandering met elkaar te realiseren en samen de toekomst te maken. 

Het aangepaste kwaliteitskader Kwaliteit in Beeld II wordt in de komende periode aan leden van VOB en Cultuurconnectie voorgelegd. Dit gebeurt door middel van een drietal online bijeenkomsten, waarbij plaats is voor vragen, opmerkingen en suggesties ter verbetering. Deze bijeenkomsten vinden plaats op: 

• 17 oktober 2022, 12:00 – 13:00 uur
• 20 oktober 2022, 15:30 – 16:30 uur
• 31 oktober 2022, 16:00 – 17:00 uur

Ben je lid van de VOB of Cultuurconnectie en wil je deelnemen aan een van de bijeenkomsten? Geef je op via deze link. De concept voorstellen en toelichting erop vind je hier.  

Als je niet aanwezig kunt zijn bij één van deze bijeenkomsten, dan hoor je in deze aflevering wat nieuw en anders is. Ik doe dat in gesprek met Willem Camphuis van de Certificeringsorganisatie Bibliotheekwerk, Cultuur en Taal (CBCT). Twee leden van de werkgroep, te weten Jeanine Deckers en Lisette Lagerweij, gaan in op het belang van certificering, hun visie op de veranderingen en wat het certificeringskader kan bijdragen aan de verdere ontwikkeling van bibliotheken, centra voor de kunsten en andere cultuurinstellingen. 

Naast manager van de bibliotheek is Harriët zelf ook schrijfster van (spannende) boeken, waarin de herkenbaarheid met het dagelijks leven centraal staat. Eén van haar boeken is ook in de bibliotheekcatalogus te vinden. 

Verder gaat hij in op de vraag hoe tevreden we als bibliotheeksector mogen zijn met de wijze waarop is omgegaan met de uitdagingen van de online samenleving.

Tenslotte spreekt hij over de positionering en legitimiteit van de provinciale ondersteuningsinstellingen. Richting het einde van de podcast ontvouwt deze visionair twee van de drie pijlers van zijn wensbeeld voor openbare bibliotheken. 

Het leesbevorderingsproject is mede mogelijk gemaakt door gelden uit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO). In samenwerking met alle scholen is gestart met een traject waarbij leerkrachten ondersteund worden met lezen in de klas. De kracht van het traject ligt in het feit dat leesbevordering niet bovenop het bestaande curriculum komt, maar er vanzelfsprekend onderdeel van wordt. Angela vertelt hoe de bibliotheek dat voor elkaar heeft gekregen.

Tenslotte vertelt Angela over een onlangs gestart project waarbij de bibliotheek podcasting inzet om middelbare scholieren meer en met plezier aan het lezen te krijgen. 

Jannie spreekt met weemoed over de bibliotheekacademie van weleer en vol trots ziet zij zichzelf als een klassieke bibliothecaris. Over hoe het moet met opleiden en opleidingen binnen de bibliotheeksector, dat is onderdeel van haar functie. We spreken over het versnipperde landschap aan opleidingen en ook komt de vraag aan bod of bibliothecarissen in de toekomst gecertificeerd moeten worden. 

Doeko is gevormd door de gebeurtenissen in zijn vroege jeugd en is daar heel open over. Het heeft hem gevormd en gemaakt. Bijzonder aan Doeko is dat hij in Zweden heeft gewoond en gewerkt. Voor zijn werk bij Loesje, bekend van de optimistische teksten overal en nergens, kwam hij in Stockholm in aanraking met gemengde cultuurbedrijven. In die tijd - ruim voordat hij weer naar Nederland kwam - zag hij al de bibliotheek van de toekomst zoals wij deze nu ook in Nederland steeds meer zien.

Een rode draad door zijn werkzame leven is het maken van impact in projecten en bij mensen. Dat deed hij niet alleen als cultuurambtenaar, maar ook als cultureel ondernemer. Hij gelooft in de dialoog en de nuance in het debat en is bezorgd over de verspreiding van nepnieuws door politieke partijen. 

Judith en Anita bieden een handreiking om niet alleen de leuke maar ook de minder leuke werkzaamheden in een baan of project met elkaar te bespreken en onderling uit te ruilen. Er is altijd wel iemand die het leuk vindt om zogenaamde saaie of eentonige werkzaamheden uit te voeren. Tegelijkertijd zijn er ook altijd wel mensen die in zijn voor meer complexe of uitdagende werkzaamheden. 

Fijne vakantie allemaal en graag tot ergens in augustus. 

Haar boek gaat uitgebreid in op het probleem dat besloten zit in de hedendaagse leesmethodes. Zij presenteert Alfabedding als alternatief. Hierbij maakt de focus op verklanking plaats voor het gebruik van alle zintuigen bij het leren lezen en het herkennen van vormen en patronen. 

In deze korte podcast ga ik in op het fenomeen woke en dat doe ik aan de hand van een nog kortere bespreking van onderstaande boeken, allen te leen via bibliotheek.nl: 

• Pascal Bruckner, Schuldig over de hele lijn. Hoe de witte man de ideale zondebok werd. 
• Paul Boonefaes, Zwijg! Waarom woke niet deugt.
• Walter Weyns, Wie wat woke? Een cultuurkritische benadering van wat we (on)rechtvaardig vinden. 
•  Sebastien Valkenberg, Policor in de polder. Hoe politieke correctheid Nederland dom maakt. 
• Floris van den Berg. Wokabulary. Kritisch wokewoordenboek. 

Als je wilt kijken naar iets over woke, kijk dan vooral via NPO Start naar de documentaireserie Ik Woke van jou. 

Veel lees/luister/kijkplezier en vorm vooral je eigen mening. Benieuwd welke bibliotheek het debat hierover wil aangaan. 

Met Milja de Vries van Cubiss sprak ik over camouflage-activiteiten, persona's en hoe je deze kunt inzetten als bibliotheek. Dit alles, incl. handvatten, tips en vele voorbeelden, is te vinden in de publicaties Hoger Bereik. Met Kiyara Venner en Carin Hoppenbrouwers, werkzaam in het taalhuis van Biblioplus, sprak ik over hun aanpak om NT1'ers te zoeken, te vinden en te bereiken. Bijzonder interessant is ook de manier waarop zij zelfstandig de maatschappelijke effectmeting voor het taalhuis uitvoeren. 

Het onderzoeksrapport is hier te vinden op en lees vooral ook de samenvatting met veel tips en trics van taalhuizen. 

Naast de hoofdconclusies van het onderzoek kun je ook luisteren naar een samenvatting van de paneldiscussie met veel institutionele partijen, zoals Stichting Lezen & Schrijven, VOB, KB, ministerie OCW, Sociaal Werk Nederland, Stichting Lezen en SPN. 

Na afloop interviewde ik Loek Peters, als acteur bekend van de series Penoza en Toren C, die de zaal een spiegel voorhield over de werkelijke betekenis van samenwerken. Omdat van zijn optreden geen opname kon worden gemaakt, verwijs ik naar zijn website en een filmpje om meer te weten te komen over de filosofie achter Maak de ander beter.   

Als je klaar bent met de podcast of geen zin hebt om te luisteren, dan kun je kijken naar het prachtige beeldverslag dat gemaakt is door Rolf Resink. 

Verder ga ik in op de leescrisis in Nederland en spreek ik in deel 1 met Ilse Verburgh, directeur-bestuurder van Bibliotheek Kerkrade e.o., over het plan van onderwijsminister Wiersma om mobiele brigades het land in te sturen om de lees- en leerachterstanden in het onderwijs op te lossen. 

Anne is uitermate veelzijdig in wat ze doet, kan en vindt. Hoewel ze zeker geen onbekende is in bibliotheekland, komen we meer te weten over hoe zij is als persoon. Anne spreekt over haar auteurschap en hoe ze de grenzen tussen feit en fictie in haar romans bewaakt. Uitgebreid gaan we in op haar genuanceerde kijk op de maatschappelijke bibliotheek en hoe de collectie zich daartoe zou kunnen verhouden. We gaan in op haar kritisch vermogen en welke uitdagingen we als sector te gaan hebben.  

Verder wordt kort ingegaan op de in ontwikkeling zijnde kwaliteitstoetsing van Informatiepunten Digitale Overheid (IDO's) en wordt een tipje van de sluier opgelicht over de criteria die daarvoor gaan gelden.

Tenslotte ga ik uitgebreider in gesprek met Suzanne Verheijden van o.a. digivaardigindezorg.nl. We hebben het over verschillende digi-types, welke door de bibliotheek worden bediend en hoe geleerd kan worden van de ervaringen uit de zorgsector met het digitaal vaardiger maken van medewerkers.  

Om het debat rondom de toepassing van artificial intelligence in de boekensector te voeden sprak ik met Patrick Laenen. Vanuit zijn bedrijf Globescope bespreekt hij het rumoer rondom de vervanging van recensenten van NBD Biblion door hedendaagse techniek. Daarnaast geeft hij een interessant inkijkje in de betekenis van artificial intelligence voor de bibliotheeksector nu en in de toekomst. 

Reageren? Mail info@onderzoekmeteffect.nl.

Over de maker: Math Göbbels (1966) is onafhankelijk onderzoeker en adviseur. Hij is al jaren werkzaam binnen de openbare bibliotheeksector en betrokken bij de opzet en doorontwikkeling van de certificeringskaders voor bibliotheken, cultuurinstellingen en taalnetwerken. Math gelooft in de kracht van podcasting en het verhaal van de maatschappelijke bibliotheek.

Behalve de ontwikkeling van leescultuur naar beeldcultuur en de opkomst van internet, gaat Jos ook in op de verschillende fasen waarin het bibliotheekwerk de transitie maakt van klassieke (uitleen)bibliotheek naar maatschappelijke bibliotheek. Het gesprek gaat ook over corona en hoe in deze periode andermaal nut en noodzaak van de bibliotheek is gebleken. Samenwerking binnen en buiten het bibliotheeknetwerk is voor hem daarbij van groot belang. Uiteraard waagt Jos zich aan een aantal toekomstige vergezichten en blikt hij terug op een aantal mensen met wie hij veel is opgetrokken.

Het interviewen van Jos leidt altijd tot mooie verhalen, verhalen die er tot op de dag van vandaag toe doen. Voor nieuwkomers in de bibliotheeksector kunnen deze verhalen worden gezien als een mooie samenvatting van verleden, heden en toekomst van bibliotheekwerk.

Reageren? Mail info@onderzoekmeteffect.nl.

Over de maker: Math Göbbels (1966) is onafhankelijk onderzoeker en adviseur. Hij is al jaren werkzaam binnen de openbare bibliotheeksector en betrokken bij de opzet en doorontwikkeling van de certificeringskaders voor bibliotheken, cultuurinstellingen en taalnetwerken. Math gelooft in de kracht van podcasting en het verhaal van de maatschappelijke bibliotheek.

Reageren? Mail info@onderzoekmeteffect.nl. 

Over de maker: Math Göbbels (1966) is onafhankelijk onderzoeker en adviseur. Hij is al jaren werkzaam binnen de openbare bibliotheeksector en betrokken bij de opzet en doorontwikkeling van de certificeringskaders voor bibliotheken, cultuurinstellingen en taalnetwerken. Math gelooft in de kracht van podcasting en het verhaal van de maatschappelijke bibliotheek.

Reageren? Mail info@onderzoekmeteffect.nl. 

Over de maker: Math Göbbels (1966) is onafhankelijk onderzoeker en adviseur. Hij is al jaren werkzaam binnen de openbare bibliotheeksector en betrokken bij de opzet en doorontwikkeling van de certificeringskaders voor bibliotheken, cultuurinstellingen en taalnetwerken. Math gelooft in de kracht van podcasting en het verhaal van de maatschappelijke bibliotheek.