Dit is het volledige interview met Chris van Wijk. Radio opname Hoor jij wat ik hoor? 1e uur. Zonder de muziek. Deze aflevering is 36 minuten.

(beeld is zwart, Chris ziet geen beelden)

Volledig transcript 

'Hoor jij wat ik hoor?' met Paula Hijne.

Welkom bij 'Hoor jij wat ik hoor?'. Zoals gezegd een programma van Paula Hijne. Ik ben Paula Hijne, ik ben vrouw, ik ben ongeveer 1.64 lang. Ik draag een bril. En ik draag hoortoestellen. En dat is even om aan te geven, voor mijn gast, dat die een bepaald beeld van mij kan hebben. (ha) En ik ga mijn gast van alles vragen over hoe hij de wereld ziet. Mijn gast is namelijk Chris van Wijk. Welkom Chris.

- Dank je wel.

Ik heb altijd een eerste vraag in mijn programma. En daar wil ik mee beginnen. Ik weet niet of je mijn programma wel eens gehoord hebt, maar mijn eerste vraag is altijd: 'Hoor jij wat ik hoor?'

- Dat is voor mij heel letterlijk. Ik denk het wel. Omdat voor mij namelijk mijn gehoor vanwege mijn gezichtsbeperking, ja eigenlijk gewoon essentieel is. En ik me daar heel erg op focus.

Kun jij ook jezelf even voorstellen, Chris aan de luisteraars die jou nog helemaal niet kennen?

- Ja, zeker. Ik ben Chris van Wijk. Ik ben 33. Ik ben volledig blind en ik ben woonachtig in Weesp. En verder ja, ..ehm... veel bezig met muziek, DJ'en in mijn vrije tijd. En ..ehm.. ja, wat kan ik verder over mezelf vertellen? Heel veel, maar dat komt aan de hand van de vragen wel, denk ik.

Ja, zeker, ik heb heel veel vragen aan jou. Want ik hoorde dit van jouw moeder en jouw moeder vertelde ook wel dat jij heel graag daar over wil vertellen, over het feit dat jij de wereld anders ziet. Omdat de blind bent. Je noemde het net even heel snel. (ha)

- Ja, voor mij is het natuurlijk. Ja, ik zie het zelf als je normaalste zaak van de wereld. Ik weet niet beter. Maar ik snap inderdaad dat het voor heel veel mensen iets gecompliceerder ligt ja.

Het is iets anders ja en in zoverre ken ik het dat een beperking je in bepaalde dingen de wereld anders laat zien. Bij mij is het letterlijk de wereld horen, omdat ik juist niet goed hoor.

- Exact ja.

En dan, ik weet ook dat ik doof kan worden, dus dan dat ik ook strakjes een heleboel dingen niet meer kan horen. Onder andere ook muziek niet meer. Dat weet ik nu al, dat er een moment komt dat dat voor mij helemaal weg is. Maar jij hebt nog nooit kunnen kijken. Je hebt nooit kunnen zien. Klopt dat?

- Nou, ja ik was, op zich het klopt, alleen ik ben wel ziend geboren, maar ik ben blind geworden na een half jaar. Vanwege mijn vroeggeboorte.

Ja?

- Door een netvliesloslating.

En daarom ook dat jij, nou ja,.... Jij weet niet meer bewust dat jij iets gezien hebt dan?

- Nee zeker niet, nee!

Dan was je dus heel klein in. ..ehm.. wanneer wist jij zelf dat jij iets had wat andere mensen niet hadden?

- Oh dat vind ik een hele goede vraag. ..ehm.. dat weet ik echt niet meer. Ik denk, ja, dat is gewoon natuurlijk vrij snel dat het je duidelijk wordt. Omdat je ja, je ouders laten dingen doorschemeren, je merkt gewoon dat je bepaalde signalementen mist die anderen wel meemaken. Ja, ja.... Het is een heel natuurlijk proces gewoon, denk ik, voor mij geweest.

Heel natuurlijk, omdat ook jouw ouders daar dan op een natuurlijke manier mee omgingen?

- Ja. Ja, die mazzel heb ik wel gehad ja. Ik heb inderdaad geluk gehad, altijd wel ..ehm.. ouders gehad die mij nou ja... Ja die mij daarin meenamen maar ook wel gewoon..... Ja, daar gelukkig normaal mee omgingen. Maar mij ook probeerden te betrekken bij het ja, bij alle normale dingen zeg maar.

Bij alle dingen die in het gezin zo gebeurde dan? Hoe groot was jullie gezin?

- ..Ehm.. 3 kinderen. En 2 ouders.

Dus je hebt 2 broers, zussen?

- Ik heb 2 zusjes, ja.

2 zussen. Zusjes?

- Ja, ik ben zelf de oudste.

Jij bent de oudste, kijk oké! Je hebt dus eigenlijk wel een andere jeugd gehad dan kinderen die kunnen zien? Hoe is jouw jeugd verlopen waarvan jij weet dat het anders is geweest?

- Oeh dat vind ik een hele goede vraag. Maar ook gelijk een serieuze vraag, want ja, je hebt het over mijn jeugd. ..ehm.. laat ik het zo zeggen, ik was een jaar of 11, 12 toen ik me eigenlijk heel erg begon te beseffen dat ik heel veel dingen niet kon die zienden wel konden.

Kijk ja....

- Dat kon dan gaan van op de computer spelen, tot buiten spelen, tot kleuren, tot ..ehm..... nou ja noem het allemaal maar op. Dus ik merkte heel snel dat ik daar wel.. ja hoe zeg je dat? Dat ik het anders moest gaan vormgeven. Dat dat ook best wel eventjes ..ehm.. nou, de nodige, ja, irritaties en frustraties heeft veroorzaakt ja. Ja, dat is dus toch wel gebeurd. Het is niet zo dat het allemaal vanzelf is gegaan?

- Integendeel, nee.

Oké. Naar wat voor een school ben jij gegaan dan?

- Ik heb al mijn onderwijs meegemaakt op speciaal onderwijs. Ik ben naar Bartiméus in Zeist geweest. Je hebt zo maar globaal gezien 2 organisaties in Nederland voor blinden en slechtzienden. Je hebt Bartiméus in Zeist en nog een locatie in Lochem en weet ik allemaal. En je hebt Visio en dat is tussen... Meer in de omgeving Amsterdam. En ja ik heb de middelbare school en basisschool me gemaakt in Bartiméus. Dat is in Zeist eigenlijk.

In Zeist? Oké. In Zeist aan de Utrechtseweg, ik weet niet of je dat weet? Dat adres?

- Dat zijn inderdaad belangrijke details, maar dat klopt ja.

Ja, want naast Bartiméus, zit ..ehm.. het Zonnehuis Stenia.

- Ik weet niet of het nog zo is, maar toen was het wel zo.

Toen was het wel zo. Nou daar heb ik namelijk gewerkt toen ik veel jonger was. (ha)

- Oh dat meen je niet, zie je de wereld is klein...

Ja, ja en wij kwamen ook heel veel mensen tegen daar die met blindengeleidenstokken liepen of met honden die dan van Bartiméus kwamen en die langs ons huis ook kwamen.

- Daar kon ik er zo één van geweest zijn.

HAHA! HAHA!

Ja, nou, nee dat is wel... Jij bent 33, nee het is voor mij langer geleden dat ik daar gewerkt heb. Maar het zal nog steeds zo zijn dat daar ook heel veel mensen lopen die daar wel over de stoep, de weg, die zichtbaar zijn binnen Zeist!

- Ja.

Zeist is daar denk ik ook wel goed op ingesteld.

- ..Ehm.. ja Zeist is daar onder andere goed op ingesteld. Maar ik heb ook zelf ..ehm.. een goede 10 jaar in Ermelo gewoond ..ehm.. daar was het ook goed.... qua voorzieningen eigenlijk.

En waar zat je in Ermelo?

- Ik ..ehm.. qua opleiding bedoel je?

Ja, want daar heb je ook gewoond in Ermelo?

- Ik heb gewoond in Ermelo. Ja, in het centrum.

In het centrum?

- Ja.

Want daar is ook een instantie wat voor mensen is, die doof zijn en mensen die slechtziend zijn, blind zijn zelfs, daar is ook een locatie voor.

- Ja.

Maar daar zat je niet?

- Nou, je hebt zeg maar inderdaad Sonneheerdt, ik denk dat je daarop doelt?

Ja.

- Dat is inderdaad met een groot terrein en appartementen en ..ehm.. hoe heet dat een opleidingslocatie. Dat had je. Maar je hebt ook nog inderdaad in een woonwijk ..ehm.. een 2 ja... een woning, die ze van 2 woningen 1 woning hebben gemaakt, dat heette de Wittenborgh en daar heb ik zelf zo'n 10 jaar gewoond. Dat was meer in het centrum maar wel met andere visie op beperkten.

Oké. En in wat voor een huis woonde je dan? Woonde je echt helemaal op jezelf of was je daar met een groep mensen samen?

- Nou, om een lang verhaal kort te maken, eigenlijk, je had je eigen kamer en sanitair en zo. Dat werd gedeeld. Je had gewoon 2 huiskamers, dus dat was een groepsding en je had een kamertje voor jezelf. Daar kwam het eigenlijk op neer, ja.

Oké, en er was ook begeleiding bij in dat huis?

- Ja, daar was in principe continu begeleiding aanwezig ja.

En wat voor een opleiding heb jij gedaan, Chris?

- Mijn laatste opleiding was een mbo secretarieel opleiding.

Oké. En dat heb je dan ook in Ermelo gedaan?

- Dat heb ik toen in Ermelo gedaan, ja.

Ja. Je noemde net helemaal in het begin dat je in Weesp woont. Hoe ben je dan in Weesp terecht gekomen?

- Gelukkig via een goede vriendin van mij. Ik woonde daar dus in Ermelo in die groepswoning en ik was daar wel een beetje klaar mee. Als in: ik woonde daar al 10 jaar en ik ja, ik wou gewoon privacy. Ik begon me te irriteren aan dingen. Regeltjes ga de dan natuurlijk overtreden op een gegeven moment. En daar word je dan op aangekeken. Dus ik wou gewoon een plekje voor mezelf en toen via een vriendin van mij die zei op een gegeven moment: 'In Weesp hebben ze... -nou nu komen we bij Visio, dat is die andere organisatie- hebben ze een woontrain-traject. Zeg maar om zelfstandig te leren wonen met 2-3 keer per week ambulante begeleiding en verder mag je het zelf uitzoeken. Je hebt je eigen appartement'. Ik zeg: 'Nou dat is perfect. Geef me maar een email-adres dan kan ik even een mailtje sturen'.

Ja.

- Nou, dat gedaan en ..ehm..... ja, toen 2 weken later op intakegesprek gekomen en toen ben ik daar 3 maanden later ongeveer naar toe verhuisd.

Oké, toen was je welkom daar. (ha)

- Daar was gelukkig een appartement vrij. Ja.

Ja, oké. Daar moest je natuurlijk wel op wachten. En hoelang woon jij nu al in Weesp?

- We zitten nu op de 4 jaar. Ruim.

4 jaar?

- Maar ik moet er wel bij zeggen, wel in een 2e appartement binnen Weesp, want bij dat woontrain-traject hoorde dus een appartement, maar dus ook de regel erbij: als je dat traject hebt af gemaakt, ja dan moet je ook dus voor jezelf woonruimte al dan niet hebben. Dus ik was, toen ik daar woonde eigenlijk vrij snel op zoek naar woonruimte. Dus dan ga je gewoon via de reguliere wegen zoeken naar een sociale huurwoning. En dat is gelukt. Ik heb eind 2024 een... ben ik verhuisd naar een nieuwbouwproject in Weesp en daar woon ik nu zo'n nou, ja eigenlijk maar een paar maanden.

Oh nog maar heel kort?

- Ja.

Oké, dus je moet daar de hele omgeving nog leren kennen?

- Nou...

Ga ik te snel?

- Nou, om maar gelijk met de deur in huis te vallen... Dat is ook gelijk een beetje het grootste pijnpunt van heel dit ..ehm.... probleem eigenlijk ja. Want het is een nieuwbouw- appartementencomplex, heel leuk. Die omgeving. Alleen (ha) ze houden echt totaal geen rekening met mensen die buiten de norm vallen. Want er zijn dus geen ribbellijnen, geen aanpassingen. Dus met andere woorden, gelukkig zit er een Albert Heijn naast mijn deur dus dat is voor mij heel praktisch. Maar ja, als ik naar het station toe moet om de trein te pakken heb ik al een taxi nodig om daar te komen.

Oké, ja. Daar hebben ze nog niet over nagedacht dus er is ook nog in Weesp ook werk aan de winkel.

- Oh zeker. Ja.

We gaan het er straks allemaal verder over hebben Chris. We gaan luisteren naar een nummer Dattie Do, het is totaal andere muziek, denk ik, dan waar jij normaal naar luistert. Het is namelijk een heel klein liedje: A little note to my self. En het gaat erover van vergeet niet om water te drinken en vergeet niet om elke dag in de zon te lopen. En vergeet niet om goed te eten. En vergeet niet om jezelf te bedanken voor het lachen vandaag. We gaan luisteren naar Dattie Do.

(er is geen muziek)

Ja en ik ben in gesprek met Chris van Wijk. En Chris we hebben het net even gehad over hoe jouw jeugd is gegaan en waar je nu woont. ..ehm.. maar ik kende jou nog helemaal niet.

- Nee.

Dat was wel heel mooi want ik hoorde het van jouw moeder. ..ehm.. over jou. En toen begreep ik ook dat Wenda Westerhuis jou ooit bij de Lokale Omroep heeft gehaald en zo. Maar ons eerste contact is via de e-mail gegaan.

- Haha. Ja, dat klopt.

Eerste contact ging over de e-mail. E-mail is lezen, is van een computerscherm. Hoe lees jij de e-mail?

- Nou ja, ik kan misschien beter de vraag stellen -als we het hier over gaan hebben- hoe bedien jij een computer?

Nou oké.

- Maar inderdaad hoe lees jij een e-mail is daar een onderdeel van. ..ehm.. ik zit even te denken waar ik begin met uitleggen. Maar het komt er eigenlijk op neer, hoe ik alles gebruik en dan heb ik het over mijn computer, mijn telefoon, alles gaat door middel van een schermlezer. Mijn schermlezer is eigenlijk gewoon niks meer dan synthetische spraakuitvoer die jou vertelt wat er op het scherm staat. En uiteraard bedien ik mijn laptop zonder muis en heb ik geen monitor erbij of wat dan ook. Dan gebruik ik mijn iPhone met andere gebaren en met spraak. ..ehm.. ja. Dat is eigenlijk de meest simpele manier om het uit te leggen.

Dus als jij van mij een mailtje krijgt, dan krijg jij een signaaltje binnen dat er een mail is?

- Humhum.

En dan kan jij dus die spraak aanzetten dat het voorgelezen wordt?

- Ja, dat staat in principe altijd aan. Ja.

Oh dat staat automatisch al aan? En dat is hetzelfde ook als ik jou een whatsappje zou sturen?

- Ja.

Oké.

- Ik kan zelfs foto's laten scannen....

En wat doet ie, wat doen ze dan?

- Nou je hebt gewoon, zeg maar apps en dan kun je dus gewoon een foto, dan klik je op 'herkennen met' en dan krijg je gewoon een tekstuele beschrijving van wat er op de foto staat.

Dat is eigenlijk de audiodescriptie?

- Ja, zo kun je het inderdaad ja, noemen ja.

Dat wordt dan uitgelegd wat er allemaal te zien is.

- Ja.

En ..ehm.. ik heb gezien dat jij ook op Facebook zit. Daar kwam ik jou tegen.

- Humhum.

Ik zag daar ook dat je dat dan ook dus gebruikt! Gaat het hetzelfde dan? Dat je dan ook dat allemaal op geluid doet?

- Ja in feite gaat alles inderdaad via audio. Dus ja, ..ehm.. Facebook, e-mail, komt allemaal op, in grote lijnen op hetzelfde neer. Websites bezoeken, je zaken regelen.... Komt allemaal op hetzelfde neer, ja.

Dus dat gehoor is echt heel belangrijk voor jou. Komen we straks ook nog wel even op terug. Maar als ik denk aan mensen die blind zijn, dan hoor je altijd dat ze braille gaan leren. Heb jij braille geleerd?

- Haha! Ik was 5, 6 jaar oud, ja!

En kan je dat nog steeds? Doe je dat ook?

- HAHA! Dat vind ik eigenlijk een hele mooie vraag, want ik moet daar wel eerlijk in zijn...ehm.., nee... Braille lezen kan ik nog steeds. Typen zou ik nog moet kunnen, hoewel dan moet ik het echt weer even goed voor de geest halen. ..ehm.., maar ik gebruik het eigenlijk, ja eigenlijk steeds minder. Omdat spraak veel sneller is en ja. Veel makkelijker.

En tegenwoordig zijn er natuurlijk heel veel communicatiemiddelen... wat met gehoor en spraak veel makkelijker bruikbaar is dan vroeger.

- Ja.

Toen was braille juist wel nog een hele goede ingang voor mensen die blind waren.

- Ja, nog steeds. Ik bedoel, braille wordt nog steeds... de rol van mensen... ik zelf ook, ik ga binnenkort beginnen met een nieuwe baan, ja, en dan is inderdaad naast je spraak een brailleleesregel hebben om teksten te kunnen lezen en informatie te kunnen vergaren wel heel handig.

Ja. Heb je ook zo'n speciale typemachine dan voor braille?

- Ja.

Ja, oké. Want daar heb ik ooit mee... ben ik in aanraking gekomen, omdat ik een meisje bij mij in de klas had op de havo en die had een eigen typemachine mee, dus alles wat de leraar zei was zij dus aan het typen. En dat kwam dan in braille tevoorschijn zodat ze het zelf ook weer kon nakijken. Kon lezen.

- Dat is echt zo'n tijdrovend klusje. Haha!

Ja, dat klopt. Haha!

- Daar kan ik over meepraten ja.

Maar dat heb jij ook wel gedaan dus?

- Dat heb ik ook gedaan ja, dat klopt.

Maar dat is niet meer wat gewoon is voor jou? Liever niet? Haha!

- Nee, nee. Ik geef mij nu maar gewoon een document of iets waar ik gewoon antwoorden in kan typen bij wijze van spreken, dat is veel makkelijker.

Ja, gebruik je ook nog andere communicatiemiddelen?

- ..Ehm.. ja. Telefoon, laptop, that's it. Even denken. Ja, nee dat is het.

Ja, oké. Voor de rest eigenlijk dan niet? En als jij iets wil noteren om even te onthouden ..ehm.. even kleine dingetjes.

- Nou, dan open ik gewoon de notities-app op mijn iPhone en dan typ ik het in.

En dat typen, dat zijn dan letters die je moet typen?

- Ja. Klopt.

En hoe weet jij dan dat jij de juiste letter typt?

- Nou, wederom door de schermlees-software. Dus als ik zeg maar mijn vinger op het toetsenbord hou dan hoor ik bijvoorbeeld K en als ik de K wil intypen dan laat ik mijn vinger los. Maar als ik dat niet wil, dan ga ik door totdat ik nou ja, weet ik veel, welke letter ik wil, maar in elk geval een andere letter heb.

En wat je dan wil laat je los en zo typ je, eigenlijk.

-Dat is de eenvoudige manier om het uit te leggen.

Ja. En hoe vaak je dat doet, wordt het natuurlijk wel steeds makkelijker om te gebruiken?

Of....?

- Ja, waar ik inderdaad 15 jaar terug heel erg moest nadenken, gaat het nu vanzelf. Ja.

Ja, oké. Dat is natuurlijk... Want alles moet je natuurlijk leren. Dat geldt ook voor mensen die nu een andere taal zouden willen leren

- Zeker.

Ken je ook een andere taal?..ehm..... Engels? Duits? Frans?

- Nou ja, wat heet kennen. Kennen, kijk ..ehm.. ik, tuurlijk ik heb vroeger op school Engels geleerd en ik kan dat best wel aardig volgen, spreken is wat uitdagender soms omdat je het natuurlijk ook niet heel veel in je leven zeg maar echt doet. Maar nou ja, buiten Engels om ben ik geen talen machtig, laat ik het zo zeggen.

Nee, oké. Oké. Want ik ben namelijk zelf gebarentaal aan het leren. En dat doe je met je handen. Haha! Juist omdat ik als ik niet meer kan horen, dan kan ik natuurlijk wel gebarentaal gebruiken. En dan heb ik juist de handen nodig, het gezicht nodig, de mimiek nodig, het mondbeeld van iemand.

- Haha, ja daar heb ik natuurlijk helemaal niets aan.

Nee. Daar heb jij dus niets aan, nee. Dat is echt helemaal anders. Ik heb nu zelf ook een koptelefoon op om jou beter te verstaan. Komt het dichterbij mijn oren aan en zo is het makkelijker om jou te volgen. Dus het is de andere kant ervan hè!?

- Ja mooi toch? Ik vind het wel heel mooi hoe wij dan toch in deze ergens samenkomen. Jij wordt helaas waarschijnlijk doof. En ja, ik heb mijn beperking al vanaf mijn geboorte en ik heb er al mee leren leven.

Daarom, het is wel een verschil ja. Want ik weet wel hoe bepaalde klanken zijn. Hoe bepaald geluid moet. Hoe mijn eigen stem klinkt. Al die dingen die weet ik. Dat weet jij ook, want jij kent wel je eigen stem. Maar ik heb wel beeld ervan van hoe bepaalde dingen moeten klinken en ook hoe dat er uit ziet dan. Hoe dat erbij... de beelden die daarbij passen.

- Nou ja, om daar even op in te haken. Wat ik altijd een interessant punt vind, en dat is iets wat ik op dit moment heel erg ervaar, dat is mensen heel erg afgaan eerst op het uiterlijk van mensen of dingen. Ik zeg altijd in dat soort gesprekken tegen mensen: het uiterlijk is allemaal leuk naar het is allemaal maar vertoon, ik bedoel uiterlijke kenmerken bestaan voor mij niet, ik ga gewoon af op het innerlijk en als het bevalt dan bevalt het, bevalt het niet dan ja, dan weet je het ook. Maar ja. Ik vind het vaak wel grappig als ik tegen mensen zeg dat uiterlijk voor mij niet bestaat en dat mensen dan soms echt verbaasd staan te kijken van hoe kan dat?! Maar ja, het is natuurlijk logisch. Haha!

Ja, nee oké. Maar dat is ook hè, van hoe kan je je verplaatsen in een andere wereld. We gaan het daar sowieso nog verder over hebben, we gaan eerst even weer luisteren. We gaan luisteren naar Heavn. Zegt jou dat iets? Heavn. Je hoofdletters: H A E V N.

- We gaan naar HEAVN (uitspraak Heven) luisteren?

Heven, is het Heven? Ik spreek het dus verkeerd uit.

- Het is Heven. Ja.

Caught a Light.

- Ik heb ze 1 of 2 keer live gezien, dus ja ik weet het zeker.

Kijk, dus ik heb een hele goede keus gemaakt in dit geval (ha)

Koud en gekneusd zijn we, of je het nu voelt of niet. Ha, ik heb een licht gevangen, Want de nacht roept. Het is in orde. We gaan luisteren naar HAEVN.

(er is geen muziek)

En je luistert naar Paula Hijne en mijn gast is Chris van Wijk. En Chris we hebben al een heleboel besproken maar er valt nog veel meer met jou te bespreken. Want ik heb heel veel vragen.

- Kom maar door.

Hoe leg jij uit wat voor jou dag en nacht is? Wat is voor jou dat verschil?

-Oeh, dat is een hele goede vraag. Maar in principe ook wel makkelijk uit te leggen. Ja, en dat merk je, dat hoor je, dat weet je. Je hebt natuurlijk een tijd. Tijdsaanduiding. Je hoort vogels, je hoort mensen, je.... Ja. Kan misschien eerder duiden in - dat is ook tegelijkertijd soms ook heel irritant. Hè, ik weet als de meeste mensen gaan slapen die kunnen zien, die vallen in slaap omdat ze het donker zien worden. Omdat ze melatonine... Maar ja, ik heb dat natuurlijk niet, dus ja... Ik heb dat veel minder, ja.

Ja, hoe werkt dat bij jou dan? Hoe weet jij dan dat het avond wordt? Word je dan ook gewoon moe op de avond? Of kan het ook zo overdag zijn?

- Niet met mij, ik ben een avondmens. Haha!

Oké.. Dan blijf je heel lang wakker?

- ..Ehm.... Ja dat gebeurt wel eens.

Dan ben je op je best, op de avond?

- Nou, ja in principe voor nu geldt: ik ben er altijd wanneer ik er moet zijn. Ik kan ook prima in de ochtend functioneren, daar ligt het niet aan. Maar ik merk wel dat ik inderdaad 's avonds en zo.. Ja ik weet niet, ..ehm.. meer mijn piece of cake zeg maar... Z

Ja. Maar ..ehm.. wat was je vraag?

Nou, of je dan wel zelf voelt dat je moe wordt en dat het dan ook wel avond of nacht is?

Dat dat klopt?

- ..Ehm.. ja, je merkt natuurlijk wel dat je energie omlaaggaat, dat je moe wordt. Maar, ja dat is natuurlijk meestal wel 's avonds, maar ja... Het is een hele goede vraag die je me stelt want ik let daar nooit zo op. Zeg maar, als ik klaar ben met de dag, dan ben ik klaar met de dag. Maar dat kan bij wijze van spreken om 10 uur zijn en dat kan om 1 uur zijn.

Ja.

- Ja, maar dat ja dat laat ik mezelf ook gewoon toe.

Dat kan ook voor jou, ook met het werk? Wat je dan doet?

- Werken gaat binnenkort starten, maar ja, als ik inderdaad, nou ja, toen ik inderdaad nog werkte ja, dan, ja... Dan moet ik er wel iets meer rekening mee houden, zeker weten. Maar ja, ik ben gelukkig wel een persoon die met vrij weinig slaap kan functioneren dus dat is wel iets dat... [onverstaanbaar].

Dat scheelt dan ook ja. Ja. En wat jij als jij in een hele onbekende omgeving komt? Als je ergens binnenkomt, je kwam hier binnen...

- Wat doe ik als ik in een onbekende omgeving kom? Nou, eigenlijk heel simpel, dan laat ik mensen met ziende ogen al of niet ja, mij helpen waar het nodig is. Of ik stel vragen of what ever... En vaak dan, vaak gewoon door de anderen, kom je waar je moet komen. Dat is een beetje mijn tactiek.

En als je dan bij iemand voor het eerst binnenkomt, hoe gaat dat dan? Voel jij dan ook waar je bent? Gebruik je je handen daarbij, je voeten?

- Hoe gaat dat dan?

Nou ja...Het is voor jou heel gewoon hè?!

- Daarom, daarom, ik merk ook echt dat ik erover na moet denken. Dat zegt misschien wel genoeg.

Ja. Dat is ook mooi.

- ..Ehm... Ja hoe gaat dat. Je komt gewoon ergens binnen en gaandeweg, ja, inderdaad, je voelt om je heen, je ruikt dingen, je signaleert dingen. Maar er zit geen vast patroon in, nee.

Nee daarom, je hebt niet een vaste manier van ik ga eerst kijken hoe groot de ruimte is, door stappen te zetten, dat doe je niet?

- Neuh, neuh, dat zie ik vanzelf wel als het nodig is.

Ja, oké. Oké. En als jij naar buiten gaat, waar let je op tijdens het buiten lopen?

- Waar let ik op tijdens het buiten lopen? Nou, ja, vooral... Nou ja, met wind en zo en regen en sneeuw en zo dan is het wel ..ehm.. ja zijn dat wel dingen die het heel moeilijk maken, maar verder, dingen waar je op let, ja... niet iets specifieks eigenlijk. Nee.

Gebruik jij iets ook bij het buiten lopen?

- Zonder stok ga ik niet naar buiten toe. Om maar even de vraag direct te beantwoorden.

Ja, een blindegeleidestok?

- Een blindenstok, ja.

Noem jij het een blindenstok? Het is een taststok ook of niet? Hoe noemen ze dat?

- Gewoon, een stok, alleen...

Een stok?

- Ja, vaak, inderdaad voor mensen een blindenstok maar, voor mij is het gewoon een stok.

En hoe gebruik je die?

- ..Ehm.. ja, hoe gebruik ik die? Nou ja, je hebt 'm in je hand en je rolt ermee over de straat en zo voel je al of niet wat er om je heen is en kun je obstakels horen en voelen. Als je een weg oversteekt doe je je stok, zet je op de grond en steek je hem vooruit en dan 3 seconden als je geen auto's of dingen hoort -wat tegenwoordig iets meer een issue aan het worden is- maar ja, dan kun je oversteken. Ja en zo, zo, zo doe ik dat dan. Zo doe ik dat. Ja.

En je zei van, dit is wel een issue nu met het verkeer. Hoe komt dat?

- Elektrische voertuigen...

Haha!

Ja ik dacht ook je mag het zelf ook vertellen hè! Je hebt het nodig dat jij het geluid hoort van het verkeer.. En dat hoor je dus niet bij elektrische auto's meer?

- Nou, veel minder. Ik heb laatst op iemand gereageerd om er maar even in te haken, die had een bericht geplaatst met daarin de vraag: wat is jouw grootste nachtmerrie. En vanaf kleins af aan heb ik altijd al gezegd: mijn grootste nachtmerrie is dat ik overreden word door een auto. En die angst is de laatste jaren steeds groter geworden.

Ik kan me dat ook goed voorstellen, dat dat, maar hoe voorkom je het zelf dan? Hoe.. hoe.. hoe alert bij jij dan op straat?

- Als ik überhaupt alleen op straat loop, dat is om terug te komen op mijn mobiliteitsprobleem richting mijn eigen woonwijk wat op dit moment heel erg lastig is. Ja, maar goed, als ik buiten loop ben ik wel geconcentreerd. Ik kan bijvoorbeeld niet rustig muziek aan hebben staan of met iemand aan het bellen zijn of nee.

Dus dat is nodig dat je ook echt je gehoor gebruikt voor de omgeving; wat gebeurt er allemaal in mijn omgeving?

- Voor mij is dat nodig ja. Ik ken blinden die hebben een blindengeleidehond en die kunnen dat rustig combineren maar ja omdat ze natuurlijk een hond hebben. Maar voor mezelf...

Jij hebt geen hond?

- Nee.

Is dat een bewuste keuze van jou?

- Die vraag wordt me heel vaak gesteld... Dat is voor mij een bewuste keuze als in, want een hond hebben lijkt natuurlijk, of mensen zeggen oh leuk, makkelijk blublublu, maar je moet er ook 24/7 zorg voor dragen. Hij zit 24/7 om je heen. Ik noem maar wat, om terug te komen op mijn muziekpassie, ik wil ook wel eens naar een festival, ja weet je, dan moet je sowieso oppas voor je hond regelen. Maar goed moet ook genoeg werkaanbod voor hebben en je moet ook ja, je stok gebruiken anders, maar bijvoorbeeld een goede vriend van mij heeft een blindengeleidehond en eerlijk, als jij bij mij komt, ik kan er zó van genieten. Ik ben zo gek op dat beessie, maar ja, dat is natuurlijk anders dan dat die hem 24/7 om je heen hebt. En ik wil het ook gewoon graag leuk blijven vinden, voor mezelf zeg maar.

Ja. Nou zei je net al van, als je naar een concert gaat dan zou je oppas moeten regelen. Het is toch zo dat je als je blind bent en je hebt een blindengeleidehond, dan mag je toch overal naar binnen?

- Ja, maar, ik zou een hond graag gehoorbeschadiging willen besparen!

Kijk, ja! Je hebt dus een hele andere reden ook waarom je dan de hond niet mee wilt nemen, slim. Ja heel slim (haha) Nou heb ik ook gehoord over een slimme stok: WeWALK met functies als spraaknavigatie en obstakel-detectie. Heb je daar wel eens van gehoord?

- Ik heb ooit wel een andere stok getest die nooit verder echt uitgekomen is, met ook inderdaad obstakel-detectie en dat soort dingen. Wat jij net zei ken ik niet trouwens, maar ja, ik heb daar verder niet heel veel ervaring mee en ik moet ook heel eerlijk zeggen, dat ik me ook afvraag in hoeverre de stok aanpassen of dat het antwoord gaat zijn.

Nee, oké.

- Maar ik vind het wel inderdaad interessant dat die innovaties toch getest worden.

Ja, dat ze wel gedaan worden, maar ze zijn ook duur hoor. Een smart cane tool is dat (ha) die is wel duizend euro en dan weet ik ook niet of je daar dan een vergoeding voor krijgt. Als je zoiets wilt aanschaften.

- Weet ik ook niet, maar het is niet mijn eerste prioriteit op dit moment.

Ja, daarom, je hebt het dan op dit moment niet nodig dan?

- Nou ja, ik zal het heel graag een keer willen uittesten, want ik ben wel een gadget freak. Maar...

Oké, wie weet komt het op je pad....

- Ik heb, laat ik het zo zeggen, ik was helemaal vergeten, toen ik een jaar of 10 terug die andere stok mocht testen met obstakel-detectie, en dat heb ik alleen gedaan, met een goede vriend van mij gedaan, die ook blind is en héle goede oriëntatie had, en hij zei zelfs tegen mij: nou Chris, dit leidt mij af. En dat was ook mijn, mijn... ja mijn opmerking, dat ik dacht: dit leidt mij af van het concentreren op de weg eigenlijk.

Kijk, ja oké! Dan ga je te veel vertrouwen op de stok die je dan jij je hebt?!

- Ja je gaat je erop, vertrouwen, maar het is ook natuurlijk, dat moet ook niet vergeten worden, zo'n obstakel-detectie die lijkt heel leuk, lijkt heel handig, maar bij elk grassprietje wat boven je is, voel je al een pijltje omhooggaan. En ja, dat kan je best wel natuurlijk een beetje in de war schoppen zeg maar, van wat moet ik nou doen! Dat is net zoals dat mensen soms roepen bijvoorbeeld -laat ik dat vooropstellen- je hulp aanbieden als je op straat bent, als ze je dan te pas en te onpas vastpakken en van a naar b brengen terwijl ik kan dan keihard gedesoriënteerd zijn.

Ja, daarom, je wilt gewoon zelf doen, want dan kan je het zelf in de gaten houden. Heb je zelf ook de controle natuurlijk.

- Ja ja ja.

Ja, ik geef je gelijk dan ja!

We gaan luisteren naar Acda & De Munnik. Het is een nummer van lang geleden dus ik weet niet eens of je het wel eens gehoord hebt: Vandaag ben ik gaan lopen. En waar ik loop is van nu af aan een weg. We gaan luisteren naar Acda & De Munnik. (er is geen muziek)

Ja, Chris we hebben het net gehad over het lopen. Buiten lopen. Waar je dan op let en zo. Maar hoe verplaats jij je verder als je ergens naartoe moet, bijvoorbeeld al vanaf Weesp hier naar Zeewolde.

- Mijn moeder d'r auto. (ha) Ja, nee als ik inderdaad (ha) van Weesp naar Zeewolde ga is het gewoon dat mama me komt ophalen, anders kom ik er niet.

Ja, oké. Dat moet je dus écht afspreken?

- Ja.

En als je zelf ergens anders naartoe wil?

- Nou ja, in principe zijn er 2 opties: of de regiotaxi of nou, op zich zijn er 3 opties. Of de regiotaxi of de trein of met vrienden.

En dan regel je dat ook. Je moet het wel altijd afspreken dus? Met ..ehm.. de regiotaxi of met vrienden. Dat die jou dan komen halen, brengen...

- Nou ja, omdat het inderdaad samen te vatten, wat ik in deze altijd heel erg zelf merk en ervaar, is dat je moet alles wat je wil ondernemen, moet je eigenlijk op de voorhand veel meer plannen, ja. En dat is soms heel confronterend. Heel frustrerend. Maar ja, ik heb gelukkig wel een goede vrienden die, waarmee ik gewoon dingen ook kan afspreken en ik ben daar zelf ook wel vrij flexibel in. Maar ja, dat is wel iets wat altijd terugkomt, ja je moet altijd dingen daarvoor regelen. Ja.

Ja, je moet er altijd zelf achteraan dan.

- Ja.

En dan met de trein, dan ga je met het openbaar vervoer. Hoe gaat dat op het station?

- Nou er bestaat gelukkig zoiets als wat ze noemen NS-reisbegeleiding dus dan kun je zeg maar van tevoren, komt het weer op plannen neer (ha) maar dan kun je dus van tevoren via de NS-app kun je aangeven van nou ik ga van, ik noem maar wat, van Weesp naar Utrecht, en nou dan kom ik op het station aan in Weesp, in dit geval met een taxi en dan staat er, als het goed is, bij de ingang van het station iemand klaar die mij al dan niet naar het perron begeleidt en mij de trein in helpt en dan staat er in Utrecht iemand klaar die mee helpt de trein uit te stappen en uit te checken en zorgt dat je buiten het station komt.

Dus dan moet je de reis-assistentie moet je ook echt zelf regelen dus?

- Ja.

Als jij geen reis-assistentie zou hebben, waar let je dan op, op het station?

- Of ik mensen hoor om te vragen om hulp.

Je vraag echt wel andere mensen om hulp. Je gaat niet alleen op pad dan?

- Dat is onbegonnen werk. Je weet niet waar je bent! Of er zijn blinden die het doen hè! Maar nee, ik moet dan toch heel eerlijk zijn, ik kies dan toch zelf vaak voor de wat nou, noem het veiligere weg. En ga ook niets aan het toeval over laten. Nee, dan moet je gewoon vind ik, kunnen vertrouwen op je medemens. En, ik moet er ook bij zeggen, het gebeurt me vaker dat mensen uit zichzelf vragen of je hulp nodig hebt, dan dat ik het zelf moet vragen. Dus dat scheelt ook. Maar ja, vooral gewoon je medemensen, ja...

Je hebt de hulp wel nodig dan?

- Ja.

Ik ben namelijk bezig hier met de bushaltes in Zeewolde. Er is namelijk geen enkele bushalte hier toegankelijk. Zowel niet voor mensen met een zichtbeperking, mensen die blind zijn. Maar ook niet voor mensen met een rolstoel. Nou, rolstoel, er zijn bushaltes wat nog wel toegankelijk is, maar niet alle bushaltes. Waar ik me hard voor ga maken is om élke bushalte toegankelijk te maken. Wat vind je daarvan?

- Nou, ja in de regel is het een heel mooi doel. Ik ben alleen, dat is misschien een side note\vraag, maar ik ben wel benieuwd inderdaad hoe ja, hoe, wat wil je daar toegankelijk in zien? Want bijvoorbeeld als ik even naar mezelf kijk, even heel praktisch, ik ben een tijdje van Zeewolde naar Ermelo gegaan met de bus en dat ging, ja, als ik wist waar de bushalte was, op een gegeven moment wist ik dat, ging dat voor mij prima!

Ja, oké. Dan had jij dus de blindegeleidelijnen niet nodig bij de bushalte?

- ..Ehm.. nou, ja, die is er natuurlijk gewoon niet.

Nee, daarom (ha)

- Dus maar ja goed...

Als ie er wel was geweest...

- Ja, dat was wel makkelijker geweest. Oké, dat ga ik niet ontkennen...

Kijk. Want daar wil ik juist naartoe, dat elke bushalte wel toegankelijk gaat worden. Dat er overal blindegeleidelijnen komen, maar ook wat dan belangrijk is, is dat ook de weg naar huis ook veilig moet zijn. Dat je ook natuurlijk weet waar je moet oversteken en hoe je moet oversteken. Zijn wel dingen die natuurlijk dan allemaal meespelen.

- Zeker!

Dus we hebben dat nog niet allemaal....

- Ik vind het wel heel mooi dat je je daar hard voor wil maken, want ik denk dat heel veel mensen dat nou ja, niet zouden doen zeg maar.

Nee, oké, de Lokale Inclusie Agenda moet elke gemeente oppakken. En daar maak ik me wel hard voor om dat hier in Zeewolde voor mekaar te krijgen (haha)

- Heel goed, heel goed!

We staan nog aan het begin, maar daar heb ik misschien nog wel een heleboel vragen aan jou over, op een later moment. En ik weet, ik kan jou mailen, dus dan kan ik dat altijd via de mail nog doen.

- Zeker...

We gaan nu het eerste uur, begrijp ik, ik krijg een seintje van Edwin, afsluiten. En dan gaan we het 2e uur nog verder, want ik heb nog een heleboel andere vragen voor jou, Chris. En dan even kijken hoor, ja we gaan afsluiten met Brian Crane, gewoon hele rustige pianomuziek: A Walk in the forest. Een wandeling door het bos. Daar gaan we naar luisteren en dank je wel voor het luisteren naar het eerste uur en dan tot hoors in het 2e uur!