Tijdens de presentatie bij BeweegInn in Zeewolde ging het over ons zintuig evenwicht. Het was bijzonder om dit te mogen vertellen in dit unieke beweegcentrum.

(foto is uitspraak die staat op de website van BeweegInn)

Volledig transcript 

Welkom bij de podcast 'Evenwicht, je leven'. De podcast van Paula Hijne. Ik maak deze podcast naar aanleiding van het boek 'Evenwicht, in uitvoering'. Dat gaat over ons fysieke evenwicht. En daar vertel ik ook graag over. Dit is seizoen 11, aflevering 7: Evenwicht in beweging.

Pas geleden heb ik een presentatie gehouden over het evenwicht. Het was alweer even een tijdje geleden. Het is zo fijn dat ik weer mocht vertellen over dat fascinerende zintuig. Dat heb ik gedaan in een beweegcentrum hier in Zeewolde. Het is geen sportschool. Want dat zou je bijna denken. Maar een sportschool, daar hebben mensen bepaalde associaties bij en dit beweegcentrum heeft als doel om mensen weer te laten bewegen, die niet bekend zijn met een sportschool of waarvoor dat een veel te hoge drempel is, om dat te gaan doen. Het zijn ook mensen die misschien nooit gesport hebben of juist een bepaalde beperking hebben, waardoor ze weer heel langzaamaan weer moeten gaan bewegen.

In dit beweegcentrum hebben ze zo'n 12 toestellen staan, in één grote ruimte. En die hebben allemaal een soort motor, die zijn motor-ondersteunend. En als je dat gaat doen, dan is er een soort circuit-training. Je gaat zo al die apparaten langs. Het lijkt wel op andere beweegcentra, sportscholen die er zijn, waar ook zo'n circuit is waar je de apparaten achter elkaar zo gaat doen. Maar het verschil hierbij is, dat die motorondersteuning er is. Dat je dan als je daar op gaat zitten, dat het apparaat jou beweegt. En dan ben je wel in beweging, ook al doet het apparaat het. Het mooie is dat dat heel zacht kan zijn en heel erg ondersteunend. Maar dat je, als je meer kracht hebt of in bepaalde spiergroepen meer kracht hebt en op dat apparaat gaat zitten, dan kan je juist de kracht gebruiken, dan kan je er tegenin gaan. En dan wordt het actief en uitdagend.

De bedoeling is dat de mensen die daar komen, op een gegeven moment weer meer vertrouwen krijgen in hun eigen lichaam. Dat ze zich sterker voelen. Dat ze zich soepeler voelen. En de klachten die ze hebben, dat die dan verminderen. Kortom, het gaat over plezier in bewegen. Om opnieuw weer plezier te krijgen in bewegen. Of misschien, als je dat nooit hebt meegemaakt, dat je daar dus plezier in krijgt.

En dat zijn ook de zes pijlers die zij hebben in het beweegcentrum. Dat is: samen zijn en plezier. Een andere pijler is spierkracht. Flexibiliteit. Evenwicht. Energie en uithoudingsvermogen. En de zesde pijler is het mentale en sociale welzijn. Het is namelijk niet alleen maar in beweging zijn. Het is ook het samen komen met andere mensen, die ook daar in het centrum komen, waar je gezellig een praatje mee kan maken. Er is koffie en thee. Er is een gezellige tafel waar je kunt zitten. En toch houd je ook steeds contact met die ruimte waar al die mensen ook in beweging zijn.

In die ruimte daar mocht ik die presentatie houden. Het is heel mooi, want die apparaten staan allemaal langs de wand en daardoor heb je een hele grote middenruimte vrij. En daar hebben ze gezellig wat planten staan en een tafeltje. Maar dat hebben we weggehaald en daar konden de stoelen allemaal neergezet worden en zodoende konden de mensen gaan luisteren naar mijn verhaal. Best een grote ruimte. Want zo hadden we wel ruimte voor 40 mensen! En zo veel mensen kwamen er dan ook luisteren naar dat verhaal over het evenwicht.

En ik wil dat verhaal, wat ik verteld heb, wil ik hier nu delen en dan zal je waarschijnlijk, als je mij al heel lang volgt, er dingen weer in herkennen. Want tuurlijk herhaal ik een heleboel dingen over het evenwicht. Want dat is precies wat ik wil meegeven! Wat ik zo graag wil uitdragen.

Ik begon met het welkom. En ik vertelde dat een vriendin aan wie ik vertelde dat ik bezig was met het boek over het evenwicht, en toen zei zij ineens: ik wist niet dat het evenwicht een zintuig is. En met dat zij dat zei, besefte ik ineens wat voor een belangrijk iets ik had om steeds te gebruiken. Juist de benadrukken dat het evenwicht een zintuig is! Wat voor mij al zo logisch was, is dus helemaal niet logisch! Ik heb toen heel kort even verteld over wie ik ben. En dat er ook weinig bekend is over het evenwicht. Dat mensen daar niet zo veel over weten. En toen zei ik: Laten we even stilstaan bij het evenwicht.

Toen zei ik het nog een keer: Laten we even stilstaan bij het evenwicht. En toen hadden ze het nog niet door. Dus toen heb ik gevraagd: willen jullie allemaal komen staan. En we gaan even allemaal stilstaan. Dan zie ik de mensen al denken: hè, wat gaan we nu dan doen?

En ..ehm.. dacht dat we kwamen luisteren, moeten we ook nog iets doen. (ha) En tijdens dat stilstaan, heb ik gevraagd of ze wilden voelen wat er gebeurde in hun lichaam. En dat was best moeilijk. En ik zie het gebeuren, maar ze hebben het zelf niet eens in de gaten. Wat ik zag namelijk was dat ze heel langzaam aan het bewegen waren. Niet iedereen. Maar de meeste mensen waren heel langzaam, heel zachtjes een beetje aan het wiebelen, naar voren en naar achteren. En dat was wat ik wilde horen ook, dat ze het zelf zouden voelen. En gelukkig was het er toen iemand die ook zei: Ik ga een beetje heen en weer. En dat werd beaamd door een heleboel andere mensen die ineens hadden van: Oh ja, dat heb ik ook.

Toen heb ik ze wel weer laten zitten, want deze doelgroep mensen die er waren, waren mensen wel op leeftijd.

En dan is het wel mooi om te zien dat er zo veel mensen die al ouder zijn, dat die toch geïnteresseerd zijn in dat evenwicht. Waarschijnlijk ook omdat de eigenaar van dit beweegcentrum aangeeft hoe belangrijk het is om dat steeds te blijven trainen. En ik heb toen ook verteld: Ons evenwicht staat altijd aan! Want de vraag was dan ook: hoe komt het dat we steeds zo'n klein beetje bewegen? Ja, dan zeggen ze van dat evenwicht is steeds aan het werk. Dat is steeds voor ons aan het zorgen dat je rechtop blijft staan. Ja, dat evenwicht doet dat, maar waardoor komt het dat je dan tóch nog een beetje beweegt? En dat is altijd een hele moeilijke vraag. En ik ga 'm nu hier dus in de podcast vertellen. Dus kom je een keer bij mij bij een presentatie en ik doe deze oefening, dan weet je al (ha) wat daar het antwoord op is: ‘We zijn namelijk altijd aan het ademen. En tijdens dat ademen, is er een kleine beweging in ons lichaam. En door die kleine beweging, is je evenwicht steeds aan het werk om dat de corrigeren. Ons evenwicht staat dus altijd aan. Het werkt altijd! Omdat we altijd aan het ademen zijn.

En verder is het super gevoelig!’ Dat heb ik ook laten zien. Als ik met mijn ogen knipper, heeft het evenwicht dat allang gevoeld. Als ik mijn vinger strek dan is er al heel snel, supersnel een reactie gegaan naar die evenwichtsorganen die daar iets mee kunnen doen. Als ik m'n, ook al heb ik mijn schoenen aan, mijn grote teen omhoog doe, dan gaat er een heel snelle kettingreactie, zó snel, die evenwichtsorganen hebben het allang gevoeld dat dat gebeurde. Het is dan ook ons snelst werkende zintuig wat we hebben. Zo super gevoelig is het.

En het derde principe, het derde inzicht wat ik in ieder geval wilde delen: Functie 1 en dat is perceptie. En perceptie is het voelen van het bewegen. Het voelen dat je bewogen wordt of zelf in beweging bent. Dat je vooruitgaat of achteruit. Opzij gaat. Of omhooggaat. Of ronddraait. Dat gevoel, dat je weet, ik ben aan het bewegen en ik ben aan het vooruit gaan of achteruitgaan. Een tweede kenmerk daarvan, van die perceptie, is het voelen: waar is de aarde? En dat voelen, waar is die aarde, dat is een hele belangrijke behoefte die we hebben. Het is zelfs een belangrijkere behoefte dan de behoefte aan eten. En als je dat beseft, dan krijg je door hoe belangrijk ons evenwicht voor ons hele lichaam is. Maar die behoefte weten we vaak niet. Dat weet je pas op het moment dat je het niet meer kunt voelen. En waarom vind ik hem dan heel belangrijk? Omdat ik weet hoe het voelt als je de aarde niet kunt voelen. En dat is, wanneer ik zo'n heftige aanval van draaiduizeligheid hebt. Heb ik natuurlijk al heel vaak over gehad. Ga ik nu verder niet op in. Maar het vertellen over die aanval van draaiduizeligheid en wat er dan met mij gebeurt, dat heb ik gebruikt om uit te leggen hoe belangrijk het is om die aarde te voelen.

Toen heb ik de vraag gesteld: waar zit het evenwicht? Of eigenlijk, de evenwichtsorganen. En het grappige was, normaal krijg ik van die nietszeggende blikken zo van: nee, geen idee, weet ik eigenlijk niet. Nu waren er meerdere mensen die zeiden: het zit in je oor. Dan denk ik, nou volgens mij is daar gewoon over gesproken. Nou weet ik ook dat mijn boek af en toe daar op tafel ligt. Waar de mensen allemaal koffiedrinken met elkaar. En ik denk dat het daardoor ook wel eens besproken is. De evenwichtsorganen zitten in ons binnenoor. En toen heb ik dat even uitgelegd aan de hand van een hele grote plaat waar het oor op staat. In dat oor zitten dus twee zintuigen. Daar zit het gehoororgaan. En daar zitten de evenwichtsorganen.

Ik heb ook verteld dat het evenwicht voor verschillende sensaties zorgt. Want het kan ook heel fijn zijn om in een draaimolen te zitten of een zweefmolen of als je aan het balanceren bent en je bent over een randje aan het lopen, hoe leuk is het als dat lukt!? Al die sensaties met het evenwicht kan ook heel prettig zijn.

Daarna heb ik verteld over de samenwerking. De samenwerking tussen linker en rechter evenwichtsorganen, die samenwerking is heel essentieel. Dat heb ik laten zien door het voor- en achteroverbuigen. Met links en rechts dat die samenwerken. En met het 'nee' schudden van het hoofd. De samenwerking is zó dat we alle bewegingen in de ruimte, de driedimensionale ruimte waar we ons in bewegen, dat we die kunnen voelen. Dat die evenwichtsorganen de juiste informatie kunnen doorsturen.

En het was leuk om die oefeningen te doen. Want ze herkenden een heleboel erin. Ik ga die oefeningen nu niet allemaal uitleggen. Het zijn oefeningen uit de Ismakogie. Dat heb ik jaren geleden geleerd. Ik heb daar ook eerder een aflevering over gedaan. En het zijn oefeningen die ik zelf heel vaak nog gebruik. Gewoon overdag, omdat je het overal kunt doen. Maar een paar van die oefeningen waren ook heel handig om te gebruiken tijdens dus deze presentatie.

Verder heb ik verteld over de tast. Over dat het voelen zo belangrijk is. Dat je goed voelt met je lichaam, met je huid hoe je omgeving eruitziet, waar je bent. En ook daar heb ik wat oefeningen mee gedaan. En ook de proprioceptie. Het diepe spiergevoel. Moest ik wel even uitleggen, want het is een moeilijk woord. Het gaat over dat die, als die spieren sterk zijn, dan is er een samenwerking tussen de spieren, de tast en de evenwichtsorganen en die drie zintuigen die kunnen álles doen, die kunnen alles met jouw lichaam doen, zodat je altijd weer terugkomt in het evenwicht. Daar kun je mee kopje duikelen. Daar kun je mee ronddraaien. Kun je mee springen en elke keer goed terecht komen. Dat is die samenwerking die ervoor zorgt dat het allemaal lukt.

En er zijn nog twee dingen heel belangrijk. De ogen en de oren. En als je bij je ogen één oog niet gebruikt of niet kunt gebruiken, omdat je daar wat aan hebt, omdat die het niet meer doet, dan kun je geen diepte meer zien. Maar wat voor het evenwicht ook heel belangrijk is, is juist ook die samenwerking links-rechts. Dat heeft te maken met: de ogen zorgen voor de beeldstabilisatie. En ook dat heb ik uitgebreid uitgelegd. Kun je ook terugvinden in een van de andere podcast-afleveringen die ik heb gemaakt. Maar die beeldstabilisatie is heel belangrijk. En aan de ogen kunnen de artsen ook meten hoe het is gesteld met die evenwichtsorganen. Dat kunnen ze dan meten door te kijken naar de ogen. En dat komt omdat die oogspieren dus daar heel verantwoordelijk voor zijn.

Als je uitval hebt met het gehoor, van één zijde, dan kun je geen richting horen. En dat wil je heel graag wél. Waar komt het geluid vandaan? Als je plotsdoof wordt aan beide oren, dan kan het zelfs zijn dat je daar ook heel ..ehm.. duizelig van wordt of juist instabiel. Dan raak je echt even je evenwicht kwijt. Dat is ook een bekend gegeven bij mensen die plotsdoof zijn. We hebben namelijk die informatie vanuit het gehoor heel erg nodig om ons dus in evenwicht te houden. Ik heb daarna verteld over de natuurlijke veroudering van het evenwicht. Dat iedereen ermee te maken krijgt. Dus dan kun je je er maar beter op voorbereiden.

Op een gegeven moment was het ook pauze. En na de pauze heb ik een beetje uitgelegd over een paar evenwichtsstoornissen. Want dat was een vraag van de mensen. Van de ziekte van Ménière. En de BPPD. En daarna ben ik gaan vertellen over als er volledige uitval is van de evenwichtsorganen. Wat er dan gebeurt. Nou, dan heb je niet die beeldstabilisatie meer en dan krijgt je last van oscillopsia. Dan is het beeld, als je aan het bewegen bent, is het beeld altijd aan het bewegen. Aan het verspringen. Je ogen kunnen niet meer de horizon recht houden, stilhouden. En dat is heel vervelend, want elke keer als je aan het bewegen bent dan gaat alles op en neer.

Er is ook een soort blijvende instabiliteit. Je kunt wiebelig gaan lopen. Dat je steeds steun aan het zoeken bent. Je krijgt moeite met de ruimtelijke oriëntatie. Waar bevind je je in de ruimte en hoe kun je je bewegen in die ruimte als je ergens naartoe wil? Als je niet meer voelt waar is die aarde, dan kan het zelfs heel angstig zijn. En dat kan ook gebeuren bij volledige uitval van die evenwichtsorganen, want dan kan je het niet meer voelen. Heb ik uitgelegd waar het ook zit in die evenwichtsorganen, want het zijn namelijk de statolietorganen. En je wordt veel meer gevoelig voor allerlei prikkels. Voor allerlei geluidsprikkels. Licht. Patronen. Drukte. Mensen om je heen. Toen vertelde ik ook over dat water. Die golfjes in het water en als daar de zon op schittert en ik loop daarlangs, hoe moeilijk het is om daarlangs te lopen. En dat herkenden heel veel van deze mensen. Die hadden echt zo van ja, maar dat moet je dan ook niet doen! Nou, dat is heel duidelijk, dat ook door dat wiebelige water, die golfjes die bewegen, dat dat dus een aanslag doet op onze evenwichtsorganen. En als dat helemaal niet meer goed werkt, hoe moeilijk dat dan wordt om er goed mee om te gaan.

En dat sowieso bewegen heel veel meer energie kost. Dus om je evenwicht goed te houden, waar zorg je voor? Ja, en dan zijn weer dezelfde tips die ik heel vaak geef en die ga ik even gauw noemen nu. Zorg voor een goed zicht. Een goede bril als dat nodig is. En een goed gehoor. Zo nodig dus hoortoestellen dragen. En tip 2: in beweging blijven! Dat je die spieren sterk houdt. Dat je je conditie op peil houdt. Je conditie verbeteren is dus ook heel zinvol. Vooral blijven traplopen. En daar heb je hem weer -heb ik het heel vaak over, traplopen- als je een trap in huis hebt of in het appartementsgebouw waar je woont, neem zo vaak mogelijk als dat lukt, de trap! Blijf traplopen! Het is de aller moeilijkste evenwichtsoefening die we hebben, die we in het dagelijks leven gewoon kunnen doen.

Kijk ook goed uit hoe je opstaat vanuit bed en opstaat vanuit de stoel. En toen gaf ik een voorbeeld aan zoals mijn moeder uit haar stoel opstapte. En mensen schrokken ervan, want ik viel bijna. Maar dat speelde ik. En toen heb ik verteld hoe je dan wél op kan staan. Dat we niet meer zo soepel uit bed kunnen springen. En niet zo soepel uit de stoel en meteen weg kunnen lopen. Hoe je dat met meer rust doet. Veel meer aandacht. Sowieso ook als je buiten loopt dat je met aandacht blijft lopen. En ook dat werd wel herkend door heel veel mensen. Omdat ze dat ook nodig hebben. Tip 3: maak gebruik van hulpmiddelen. Als je een rollator hebt of een stok, als dat nodig is, gebruik dat dan ook! Dat is echt om vallen te voorkomen. En als je nog op de fiets rijdt, zorg dat je altijd een helm op hebt. Maak gebruik van spiegels. Eventueel zijn er driewiel- of vierwielfietsen. En toen heb ik gezegd dat er nog heel veel meer tips staan in het boek 'Evenwicht, in uitvoering'.

Het mooie was dat wel heel veel dingen herkend werden. En dat ik achteraf ook hoorde, dat de mensen van dat beweegcentrum, de eigenaren, die hadden ook van: het feit dat ik juist de hulpmiddelen noemde, rollator en een stok, dat ik dat juist als hulpmiddel ook echt aangaf hoe belangrijk het is om dat te gebruiken. Dat vonden ze heel fijn, want ze krijgen heel vaak te horen van: nou zo lang je dat niet nodig hebt, moet je dat niet doen. En mensen zijn ook een beetje ijdel om het te gebruiken. Maar als je het juist omarmt dat dat een hulpmiddel is om beter te blijven bewegen, om langere stukken te kunnen lopen, om alleen naar buiten te kunnen gaan, dat je dat omarmt, dat je dat nog steeds kan, hoe mooi is dat. En juist bij deze doelgroep was dat heel mooi om te kunnen noemen.

Nou dit was een heel verhaal. Ik heb er natuurlijk veel langer overgedaan, omdat ik al die oefeningen ook kon doen. En we hadden ook veel meer tijd daarvoor. Ik was ook heel blij dat ik dit weer een keer zo mocht delen. Ik hoop ook dat de meeste mensen die nu geluisterd hebben, dat ze iets hebben meegenomen van het feit hoe belangrijk het is dat je je evenwicht blijft trainen. Dat je blijft triggeren. Dat je blijft oefenen. Maar ik denk dat dat wel is overgekomen.

Dit was seizoen 11, aflevering 7: Evenwicht in beweging. Van de podcast 'Evenwicht, je leven'. Je hebt geluisterd naar Paula Hijne. Dank je wel voor het luisteren en tot de volgende keer.