Door het geluid heen luisteren. Dat is een uitspraak van Yvonne Koopman. Zij was mijn gast in mijn radioprogramma. Deze zin heb ik ook gebruikt tijdens de presentaties die ik heb gehouden bij de AudiologieMarathon georganiseerd door Optitrade. Dit event werd gehouden op 2 februari 2026. Mijn presentatie ging over tinnitus, want deze eerste week van februari is altijd de 'Week van het Oorsuizen.' Ik heb uitleg en tips gegeven aan de audiciens.
(Eigen foto van de werpbox)
Volledig transcript
Welkom bij de podcast ‘Evenwicht je leven’. Je luistert naar Paula Hijne. In deze podcast vertel ik over alle aspecten van het evenwicht, over het gehoorverlies, over tinnitus. En ook over allerlei andere dingen die bij mij langskomen, allerlei gedachten. Ja, af en toe filosofische gedachten. Het is eigenlijk evenwicht in de breedste zin van het woord. Dit is seizoen 10, aflevering 18: Door het geluid heen luisteren.
Begin oktober 2025 heb ik voor de eerste keer contact opgenomen met de organisatie van de Audiologie Marathon, die gehouden zou worden in februari 2026. De organisatie is Optritrade. En ik heb aangegeven ‘ik wil graag een workshop geven’. Een workshop over tinnitus. Want mijn boek is eind 2025 uitgekomen en ik wil graag vertellen over wat tinnitus is. Maar in dit geval ook, omdat het een Audiologie Marathon is, kan ik vertellen aan de audiciens wat tinnitus is en wat voor tips zij kunnen gaan geven aan hun klanten die komen met tinnitus. Hebben we over en weer contact gehad, het was al meteen duidelijk, ik mocht die workshop gaan geven.
En als ik zoiets ga doen, schrijf ik altijd meteen een paar dingen op, van oh dat wil ik graag kwijt, dat wil ik graag vertellen. Dus die aantekeningen heb ik op een gegeven moment tevoorschijn gehaald, dat was zo’n twee weken van tevoren voordat ik de presentatie geef. Ga ik het nog een keer doornemen. En dan ga ik ‘m aanscherpen. Dat wil ik erin. Dat hoeft er niet in. Dit wil ik wel uitgebreid vertellen, dat kan wat korter. Dan heb ik uiteindelijk een heel verhaal op papier. Dan ga ik de tijd opnemen, ga ik klokken. En toen bleek, heel mooi, dat het zo’n 25 minuten duurde. Toen dacht ik ‘nou dat is mooi, want ik mag 25 minuten vertellen’. Nou kan het ook wel iets korter, dan is er ook nog gelegenheid voor vragen stellen en zo. Maar ik dacht ‘dit is een mooi verhaal, want dit kan daar precies in’.
En ik heb twee jaar geleden bij Optitrade een presentatie gehouden en dat mocht ik dan drie keer doen. Drie keer een workshop waar mensen kwamen, audiciens, om te luisteren naar mijn verhaal. Nou, dat is goed te doen. Maar vier dagen van tevoren, voor die Audiologie Marathon, kreeg ik een mailtje met daarin dat ik de workshop 6x mocht gaan geven! Maar dan 6x achter elkaar, zonder pauze tussendoor. Ja, elke keer 5 minuten voor het wisselen van dat de mensen heen en weer konden lopen naar een andere workshop. En dat is veel. Dat is intensief. En ik heb het wel gedaan. En na de zesde had ik echt zo van ‘hè, was dit de zesde al?’ Op een gegeven moment raak je gewoon de tel kwijt (ha). Maar het is gelukt.
En dat verhaal wat ik gedeeld heb daar, wil ik nu ook delen in de podcast. Er komen een paar dingen langs en ook de tips die ik heb gegeven aan de audiciens kan ik dan vertellen. Dan moet ik zeggen, toen we daar aankwamen, werd ik meegenomen naar de zaal waar ik mocht gaan vertellen. En ik kwam daarbinnen en het is een zaal met heel veel glazen wanden. Een mooie plek, het is een mooie zaal. Je kunt ook dan naar beneden kijken op het plein, het leveranciersplein, waar allerlei leveranciers stonden. Maar ik merkte al gauw dat de akoestiek niet prettig was. Ik had ook twee schrijftolken meegenomen. En toen die ook eenmaal binnen waren, in die ruimte, hadden die ook van ‘hé, maar dit is toch niet prettig en helemaal niet als je dat 6x moet vertellen!’ Als je het 1x moet vertellen, zou het nog kunnen, maar 6x, de hele middag in deze ruimte! Toen ben ik naar de organisatie gegaan en heb ik gevraagd ‘is er een andere ruimte?’ Want twee jaar geleden heb ik in een andere zaal gezeten, en die was prima qua akoestiek. En qua lichtval ook. En daar... dat vond ik heel prettig, dus, kan dat niet ook nu weer? Dat is toen geregeld, ik mocht naar die andere ruimte. En dat was heel erg prettig.
De presentatie begonnen we, als ik zei van ‘we gaan beginnen’ dan klonk er een piep. Een soort luide toon, waarbij mensen echt zo hadden van ‘hè, oeoeh’ die vonden dat vervelend. En heel af en toe was er iemand die toen had van ‘ja, oké maar dit is een workshop over tinnitus’, dus die hadden dat wel een beetje door. Maar een heleboel mensen hadden dat niet eens door, die vonden het alleen heel storend en verder niet. Dan had ik echt zo van ‘hè, jullie horen een piep? Is er dan iets met de techniek hier? En, nou uiteindelijk ging die piep weer over, want dat duurt ongeveer zo’n 30 seconden, en dan is het weer stil.
Maar toen kon ik echt beginnen. En ik vertelde dat ik twee jaar geleden op diezelfde plek heb gestaan. En ik had toen verteld over mijn radioprogramma ‘Hoor jij wat ik hoor?’ En hoe je een radioprogramma kunt maken als je gehoorverlies hebt. En deze week, van 2 tot en met 8 februari, is de week van het oorsuizen. Het is vandaag de eerste dag van die week, het was 2 februari, toen was de Audiologie Marathon. En hoe mooi is het dan, dat ik hier iets kan komen vertellen over tinnitus!? En vorige week heb ik het interview in mijn radioprogramma gedaan met iemand die zelf tinnitus heeft. En we hadden het toen over de stilte en zij vertelde, wat haar hielp is: door het geluid heen luisteren. En dat vond ik een mooie zin. Door het geluid heen luisteren. Dat was Yvonne Koopman, ik mocht haar interviewen. En zij heeft vrijuit verteld over haar tinnitus. En die zin van haar ‘door het geluid heen luisteren’ heb ik meegenomen naar die workshop dus. Maar is ook de titel van deze podcast.
Nou, daarna heb ik mij voorgesteld en ik heb verteld wat ik zoal doe. Ik heb verteld dat ik twee schrijftolken had meegenomen. Zij typen wat er gezegd wordt. En ik had twee tablets, aan weerskanten van mij. Zo kan ik zien wat er gezegd wordt. Dan hoef ik niet alles op gehoor te doen.
Nou, dat was eigenlijk de inleiding van mijn stukje en toen begon ik met het volgende: Klant komt bij de audicien en zegt: ‘ik hoor een ruis’. De audicien zegt: ‘Mwah, dat is tinnitus, daar kom je niet meer vanaf, leer er maar mee leven’. En ik kijk de zaal zo rond: ‘Zouden jullie dat dan zeggen?’ En dan zie je een beetje knikken en een beetje, twijfelen. Tegen mij werd dat gezegd door de audioloog in het audiologisch centrum, 26 jaar geleden. Hij kon mij niet helpen. Ik moest het zelf uitzoeken. Maar hoe doe je dat? Het was het jaar 2000, er waren nog geen boeken, er was geen internet, er bestonden nog geen behandelingen.
Maar wat kunnen jullie nu als audicien wél doen? Mijn eerste tip is dan: stel vragen: Wanneer hoor je dat? Sinds wanneer hoor je dat? Hoor je het af en toe? Door die vragen te stellen, voelt de klant voelt zich gehoord en gezien. Dus die vragen zijn wel belangrijk.
En wie van jullie heeft tinnitus? (in elke groep gingen er wel een paar vingers zo omhoog, een paar handen.) En dan gaf ik ook aan, dan herkennen jullie een beetje waar ik het over heb. Maar hoeveel mensen hebben tinnitus? In Nederland? Weten jullie dat? Opvallend was dat er weinig antwoorden kwamen, het leek wel alsof het niet bekend is bij deze aanwezige audiciens hoeveel of hoe vaak tinnitus voorkomt. Dus ik gaf het zelf aan. Ze zeggen dan, het is 1 miljoen, 2 miljoen of 3 miljoen. Maar is het dan 10% of 30% van de bevolking, of 30% van de volwassenen? Alle getallen zijn anders. Ik denk dat het er héél veel meer zijn! Mensen bij wie het geluid niet zo opvalt. Die er helemaal geen last van hebben. Die komen ook nooit bij een arts, audioloog of audicien. Dus zij worden helemaal niet meegerekend. En de kinderen dan, die van jongs af aan tinnitus hebben, worden die meegeteld?
Wat je kan doen als audicien, als de klant komt met tinnitus. Dan kun je doorverwijzen naar de KNO-arts en die kan dan kijken of er een onderliggend probleem is. Als je dat vermoeden hebt, ook als audicien? Doe dat dan. Verwijs door! Tinnitus zelf is een symptoom. Het is geen ziekte. Er is een knopje op ‘aan’ gezet, maar het ‘uit’-knopje is niet nog gevonden. Dat doe ik altijd met mijn handen, hè. Dan doe ik dat op mijn hoofd. Dan zet ik aan een hand, zet ik dan het knopje ‘aan’ en met mijn andere hand ben ik een beetje aan het zoeken, het knopje ‘uit’ is nog niet gevonden en dan heb ik mijn hand zo op mijn hoofd. We weten niet hoe tinnitus werkt in de hersenen en we kunnen het geluid dus niet uitzetten. We kunnen dus niets veranderen aan het geluid zelf. En dat maakt het zo moeilijk, dus de 2e tip die ik geef als je de klant serieus neemt dan kun je dus eerst doorverwijzen.
Maar wat is de oorzaak? Dat heb ik ook gevraagd aan de aanwezige audiciens. En dan gaven ze dat wel een beetje aan. Lawaai en trauma en vaak ook stress en opvallend is dat normaal gehoorverlies helemaal niet genoemd wordt. Er zijn wel 200 tot 400 verschillende oorzaken. Je mag wel van geluk spreken als je het helemaal niet krijgt!
Een aantal van die oorzaken is wel gerelateerd aan het oor en stress wordt ook vaak genoemd. Maar er zijn zo veel mensen die stress krijgen, dus heel veel mensen kunnen zomaar tinnitus krijgen! En tinnitus houdt ook geen rekening met waar je geboren bent, hoe je eruitziet, wat je karakter is of je talenten, of je rijk of arm bent, of je hoog of laag opgeleid bent, iedereen kan het zomaar krijgen.
Maar wat kun je doen als audicien? Tip 3: Als de oorzaak lawaaibeschadiging is, bijvoorbeeld na te veel geluid tijdens een concert, dan kun je het belang van goede gehoorbescherming uitleggen. Je kunt oordoppen op maat aanmeten met speciale filters erin. Er is dus heel veel mogelijk om te voorkomen dat de tinnitus verergert.
En wat kan het gevolg zijn van tinnitus? Ja, dan werd er van alles wel genoemd. Ook concentratieproblemen. Slapeloosheid. Angst. Gaf ik ook aan. Dat kan allemaal. En ook eenzaamheid, omdat de omgeving er helemaal niets van begrijpt. Wanhoop. Frustratie. Dat herken ik zelf heel erg. Maar hoeveel last is het? Wat is precies die last? Voor de ene is het een last en voor de ander is het helemaal geen probleem. En er kunnen nog meer factoren meespelen, zoals dat er een rouwproces is of een burn-out. Daar kun je als audicien helemaal niets aan doen. Maar wat je wél kan doen is het dóórvragen op de tinnitus zelf. De aard van de tinnitus. En dat doorvragen is mijn volgende tip wat jij als audicien kunt doen. Dan hebben we het over de aspecten van tinnitus.
Het soort geluid. Wat voor geluid kan tinnitus geven naast die bekende piep? Dat kan zijn fluit, sist, of snerpen, brommen, zoemen, rinkelen, ratelen, knerpen, tjirpen of murmelen, gonzen. Het kan ook klinken als een cirkelzaag of slijptol. Of een ouderwetse tv, dat testbeeld van die tv. Krekels. Stromend water. Een draaiende motor. Ze hebben het ook over witte ruis, roze ruis en bruine ruis. En iemand kan één soort geluid horen of een combinatie van geluiden. Ja, en ik hoor verschillende geluiden door elkaar heen. Het is een soort ruizen en suizen en ook een geluid als iets van e e e e e e e, maar dat op verschillende toonhoogten.
En daar kun je ook op doorvragen, op die toonhoogte. Zijn het hoge tonen of lage tonen? Is het één zuivere toon of is het een combinatie van tonen? En ik hoor het op verschillende tonen en dat is zo allemaal zo rond de 5000 Hertz.
Je kunt ook doorvragen op het volume. Dan gaat het over decibellen. Hoe luid is de tinnitus? Is het op één volume of fluctueert het? Dat volume is wel moeilijk te meten. Ze hebben dat bij mij wel gedaan in het audiologisch centrum. Maar toen zeiden ze op een gegeven moment: ‘we gaan niet verder met testen, want dan gaat het héél onaangenaam klinken.’ Ik had toen wel de bevestiging: het is bij mij een heel luid geluid.
En mijn tinnitus fluctueert enorm. Voor en tijdens een aanval van draaiduizeligheid dan is het héél heftig. En als ik verkouden ben, dan ruik en proef ik helemaal niets. En ik hoor alles dof. En ik ben heel slap -dat liet ik ook zien zo met mijn lijf, dat ik helemaal slap ben. Ik ben moe. Maar de tinnitus?! Die is dan extra luid. En dat is heel raar, als alles in mijn lichaam het minder doet en dat dan de tinnitus juist heel luid wordt.
Dan gaat het ook nog om de vorm van het geluid. Daarmee kun je ook aangeven hoe indringend de tinnitus kan zijn. Weten jullie wat de vorm van het geluid kan zijn? En toen merkte ik al, dit is een hele moeilijke vraag. Ik heb bij alle groepen gemerkt dat ze nauwelijks op woorden kwamen die de vorm van het geluid aangaven. Er was in één groep een audicien die dat wel kon vertellen. En die kende mij nog toen ik gastlessen heb gegeven bij het Da Vinci-college. Gastlessen aan audicien-studenten. Toen was hij één van die studenten. Dat was wel heel grappig ook dat hij dan nu bij mij in de workshop zat. Maar dat even terzijde. Maar hoe kan het klinken, de vorm van het geluid? Ik heb het toen zelf aangegeven. Dat kan rond zijn. Of een warm geluid. Het kan schel zijn. Of heel blikkerig, metalig. Of juist heel helder. Het kan sprankelend zijn. Of heel iel. Het kan pulserend zijn. Ja, dan heb je pulsatiele tinnitus. Dat is zelfs een vorm van tinnitus.
En mijn geluid is vol en.. en.. scherp tegelijk. En ook, omdat het verschilt tussen links en rechts is het ook wel dissonant. En door het wisselende volume vind ik het ook heel dynamisch. Die vorm zegt dus ook heel veel over hoe dat tinnitus-geluid klinkt.
Je kunt ook vragen aan de klant: Waar hoor je het? Hoor je het in één oor? Mensen die plotsdoof zijn, die horen vaak tinnitus in dat oor. Of hoort iemand het in twee oren? Of bovenin het hoofd? Ik hoor het echt in twee oren. Echt in mijn oren. Maar de cliënt vorige week, die hoort de tinnitus in zijn linkeroor en soms doet rechts dan mee. Maar pasgeleden was het geluid in zijn oren helemaal weg en toen hoorde hij het achterop in zijn hoofd (en dan wijs ik ook altijd aan hè, ik wijs met mijn vingers; 1 oor, 2 oren, boven op mijn hoofd en dan ook achterop).
Als je die vragen stelt aan de klant, dan gaat die zijn tinnitus zelf beter begrijpen en kan ie het beter uitleggen aan de omgeving. En de klant voelt zich natuurlijk heel serieus genomen door jou als audicien. Dat jij die vragen op die manier stelt.
Het gaat dan ook nog om de frequentie. Niet in de vorm van de toonhoogtes, maar in de veelvuldigheid. Hoe vaak hoort de klant de tinnitus? Is het alleen de piep na het concert? Of hoort die het alleen als het stil is in de omgeving? Lijkt mij heerlijk hoor. Maar je kan het ook continu horen, dagen nacht. Ik hoor het áltijd, wat ik ook doe. Als ik nu beneden rond zou lopen hier op het leveranciersplein, met allemaal pratende mensen om me heen, dan hoor ik de tinnitus er nog bovenuit. En ik ben er ook achter gekomen; ik zal nooit wennen aan het geluid. Het is heel anders dan de kleding op mijn huid of het dragen van de hoortoestellen, want op een gegeven moment dan voel je dat helemaal niet meer. Maar bij tinnitus is dat anders. Het geluid is altijd hoorbaar, het is altijd aanwezig, dus op die manier wen ik er nooit aan. Een hoortoestel kan wel helpen, omdat het geluid milder wordt. Dat is prettig. Dat krijg ik ook veel terug van mensen. Dat het geluid minder aanwezig is, omdat er meer omgevingsgeluid is. Dus ik ben nu heel blij met die hoortoestellen.
Dan tip 5: Als je hoortoestellen aanmeet bij iemand die tinnitus heeft, wees dan alert op klachten als duizeligheid en hyperacusis. En zo nodig verwijs je eerst door weer naar de KNO-arts. En daarna vertel ik dat hele verhaal hoe bij mij dat ontstaan is. Wanneer ik in 2006 de Ménière krijg en dat dat gebeurd is na het dragen van die hoortoestellen. Daar heb ik al vaker over verteld in de podcast. Sla ik nu even over. Ik heb dus heel lang zonder hoortoestellen gelopen.
En in 2019 zei de KNO-arts, die uitgezocht had welk genetisch gehoorverlies ik heb: ‘je moet met hoortoestellen beginnen, want het spraakverstaan lukt bijna niet meer. Wil je mee blijven doen aan alle sociale activiteiten, ga dan hoortoestellen dragen.’ En dat ben ik gaan doen. We zijn begonnen met het heel langzaam opbouwen. En daar hebben we 8 maanden over gedaan. Na 8 maanden waren we op het volume, op de versterking wat ik nodig heb voor het gehoorverlies. En ook, het was eerst een half uurtje dragen en daarna een uurtje en dan op een gegeven moment een hele dag. Eerst in een hele stille omgeving, daarna tijdens een gesprek en zo helemaal uitgebouwd. Ik heb toen ook geen last meer gehad van aanvallen draaiduizeligheid.
En ik geef nog meer tips! Je kunt mensen doorverwijzen naar de Stichting Hoormij, daar is ook het Tinnitus Trefpunt. Daar kunnen ze andere mensen ontmoeten, die ook tinnitus hebben. Er zijn tegenwoordig behandelingen om te leren omgaan met tinnitus. De cognitieve gedragstherapie. En de acceptatie- en commitmenttherapie. En zo zijn er ook online cursussen. Er zijn verschillende boeken geschreven over tinnitus. En dit is de nieuwste: (dan liet ik het ook zien hè) Hoor jij wat ik hoor? In dit boek vertel ik mijn eigen ervaringen en de inzichten die ik heb opgedaan. Ook tijdens de presentaties, in de gastlessen, met de interviews. Ik heb ook heel veel geleerd van mijn cliënten. Dat heb ik allemaal samengevoegd in dit boek. Want je kunt leren leven met tinnitus. Hoe dan? Dat leg ik uit in het boek.
In Zeewolde ga ik een presentatie geven bij de audicien. En dan ga ik de klanten in het kort uitleggen hoe zij kunnen leven met tinnitus. Wil je dat ook? Neem dan contact met mij op. Dan kan ik bij jou in de winkel langskomen en het uitleggen aan jouw klanten.
Ook al hoor ik het geluid, altijd en overal bovenuit; ik heb geleerd: de tinnitus is er. Punt. Ik heb er geen oordeel meer over, geen verwachting, geen verhaal. Ik zeg als het luider is en vervolgens doe ik daar helemaal niets mee. Het zit mij niet meer in de weg. Het belemmert mij niet in wat ik doe. Het is.
Als jij nu een klant krijgt in de winkel die zegt: ‘ik hoor een ruisje.’ Dan hoef jij dus niet meer te zeggen: ‘Ik kan niets voor je betekenen, dus leer er maar mee leven.’
Je kan doorvragen, ze doorverwijzen, je kunt ze tips geven en natuurlijk dit boek aanbevelen. Dit was: ‘Hoor jij wat ik hoor.’ Over leven met tinnitus, een proces dat aandacht vraagt.
Ik heb deze tekst gebruikt van één van de presentaties, omdat de schrijftolken de volledige tekst hebben getypt. En het leuke is, ik kreeg deze versie (het is de vierde presentatie geweest) en ik lees ineens dat daar ook staat ‘boeiend verhaal in ieder geval’. (haha) En dat vond ik leuk om dat achteraf te lezen, dat heb ik niet verstaan. Maar het is wel gezegd door iemand en de schrijftolk heeft dat getypt. Het was heel mooi om het verhaal te mogen vertellen en ook de tips te geven aan de audiciens. En ik dacht van nou, ik vertel helemaal niks nieuws, dit is allemaal bekend voor ze. En dat bleek dus helemaal niet zo te zijn! Ik vertelde juist een heleboel waar ze nog nooit zo over nagedacht hebben. Dus het heeft zin gehad. Ik heb daar echt met plezier staan vertellen. Zes keer is wel intensief en veel! Maar ja, nu kan ik ook deze podcast maken, een dag later. Dus het is niet zo dat ik helemaal gevloerd ben. Dus ik heb heerlijk mogen vertellen en dat wil nog heel graag vaker gaan doen. Ook aan jou natuurlijk in de podcast. Maar ook aan een hele groep mensen die tegelijkertijd in één ruimte met mij zijn waar ik aan mag vertellen.
Dit was seizoen 10, aflevering 18: Door het geluid heen luisteren. Van de podcast ‘Evenwicht, je leven’. Je hebt geluisterd naar Paula Hijne en dank je wel voor het luisteren en tot de volgende keer!