Hoe belangrijk het is voor mij om te blijven bewegen, om mijn evenwicht 'sterk' te houden, leg ik uit in deze aflevering. Maar eigenlijk is het voor iedereen van belang, volgens Erik Scherder.
(eigen foto genomen op het strand, lopen door het zand is zwaar).
Volledig transcript
Dit is de podcast 'Evenwicht, je leven'. De podcast van Paula Hijne. Ik maak dit naar aanleiding van het boek 'Evenwicht, in uitvoering'. Dat boek over ons fysieke evenwicht. Over hoe ons evenwicht werkt en ik deel daar graag nog extra informatie over. Ook de ervaringen die ik ermee heb en waarom ik bepaalde dingen doe zoals ik ze nu doe. En dit is weer zo'n aflevering over het evenwicht. Dit is seizoen 11, aflevering 16: Bewegen is noodzaak.
Op 6 mei dit jaar was er een ondernemersevent georganiseerd door Zakelijk Zeewolde. (Zeewolde Zakelijk red.) En daar kwam Erik Scherder spreken. Erik Scherder, de man die bekend is over dat ie alles weet over dat brein. En ook het enthousiasme waarmee hij dat dan brengt, hij deelt dat graag. Dat is duidelijk. En dat heeft hij ook tijdens die presentatie gedaan op 6 mei.
Er waren zo'n 100 ondernemers uit Zeewolde die daarvoor hadden aangemeld. Het was een volle zaal. En ik kwam daarbinnen en ik zag die, nou best wel ruime zaal. Toen heb ik meteen gevraagd aan de organisatie: mag ik vooraan zitten, een beetje vooraan, want ik dan ik hem heel goed volgen, want ik heb gehoorverlies en ik wil hem wel heel graag kunnen horen.
Ik had geen schrijftolk meegenomen. Achteraf maar goed ook, want Erik Scherder wil nog wel eens heel snel praten (ha), dat zou best wel ingewikkeld zijn voor een schrijftolk om dat precies te volgen. Ik mocht daar vooraan gaan zitten. Dat heb ik dan ook gedaan. En op een gegeven moment kwam Erik daar ook binnen, meneer Scherder. Ik zei ‘u’ tegen hem. Maar ik mocht gewoon Erik zeggen en ik heb hem een hand gegeven. Ik heb even mij voorgesteld, omdat ik vlakbij hem was. Hij stond er al bij het podium en dat was de plek waar ik ook zat. Want ik had het boek meegenomen: 'Evenwicht, in uitvoering', en dat boek wilde ik heel graag aan hem geven. Omdat hij weinig heeft over het evenwicht, vond ik dat wel interessant, zo van: dit boek heb ik daarover geschreven ..ehm.. misschien kunt u er iets mee (ha).
Het leuke was, er waren eerst nog even een paar andere sprekers en naast mij bleef een plekje leeg en hij kwam daar toen zitten! Dus hij kwam naast mij zitten! En heb ik even nog uitgebreid met hem gesproken met hem over het boek. Ik heb het boek laten zien, ik zeg: 'dat wil ik u straks aanbieden'. Ik bleef ‘u’ zeggen dus. (ha!) Dus het was heel leuk dat hij naast mij zat terwijl we luisterden ook naar die andere mensen. En toen kwam hij, en hij ging zijn presentatie houden. Onder andere over de stof myeline die in de hersenen zit. Maar voordat ik het daarover ga hebben, wil ik even vertellen over de delen van de hersenen, zodat je snapt waar dan die myeline zit. Die hersenen van ons, de grote hersenen die bestaan uit twee helften. Je hebt een linker- en een rechterhelft. En dat is ook het grootste deel van de hersenen. En hier worden alle zenuwimpulsen getransformeerd tot beelden en symbolen, en woorden, getallen en ideeën. Het is ook het centrum van de bewuste denkprocessen en waarnemingen en ook voor het bewegen heel erg belangrijk. En dat bestaat uit twee lagen, die helften. Je hebt de hersenschors, de cortex en dit is de buitenste grijze massa en die wordt omgeven door drie hersenvliezen. En de hersenschors bestaat uit zenuwcellen. Dat zijn cellichamen die zorgen voor bewuste acties, zoals nadenken, bewegen, spreken en voelen. Maar in die hersenschors bevindt zich helemaal geen speciaal deeltje voor het evenwicht.
En dat binnenste deel, dat is de witte massa en deze bestaat uit vezels. Of nog specifieker: axonen. En die witte massa die zorgt voor de verbinding tussen de twee hersenhelften, tussen bepaalde delen van de hersenschors binnen één hersenhelft én tussen de hersenschors en andere delen van het lichaam.
En die grote hersenen de zijn verdeeld in vier kwabben en één van die kwabben, dat is de wandbeen-kwab. Het zit een beetje achter bovenaan, 'n beetje aan de zijkant zo. En hierin bevinden zich de gebieden voor de lichamelijke sensaties. En dat is waar Erik Scherder zich oprichtte, op die wandbeen-kwab, wat daar dan ook allemaal gebeurt met die lichamelijke sensaties. Die myeline, dat is een witte vettige stof en die zit rondom de uitlopers van die zenuwcellen, zit eigenlijk om die axonen heen. En daardoor, door die witte stof worden de zenuwsignalen sneller doorgestuurd. Bij beschadiging, dus als er minder myeline komt, dan wordt dat proces van overbrengen, dat wordt vertraagd. En door ouderdom zullen er automatisch wel beschadigingen komen. Maar om dit proces te vertragen, dat die myeline minder wordt, is bewegen één van die onderdelen die heel belangrijk is. En dat geldt dan niet alleen voor het ouder worden, want je hele leven lang is dat noodzakelijk. Ook bij kinderen en hiervoor pleit Erik Scherder ook, die geeft ook aan: kinderen moet veel meer bewegen.
Vroeger was dat veel makkelijker. Gebeurde dat ook wel, maar tegenwoordig wordt er veel meer gezeten, mensen blijven veel meer zitten. Kinderen worden afgeleid door schermen. Zitten heel lang achter de computer, spelletjes te spelen. Allemaal dingen die niet fijn zijn om die myeline op die axonen om dat goed te blijven houden. En hij pleit er ook voor, dat als dat niet alleen thuis kan gebeuren, laat dan ook op school dat als onderdeel in het hele lesprogramma heel normaal worden. En daar is hij al jaren mee bezig om dat normaal te laten worden op school, dat er veel meer bewogen wordt. En ik vind dat wel weer gek, want ik weet zelf toen ik groep 3 had, en lesgaf, waarbij kinderen toch wat meer gingen zitten dan bij een kleuterklas, dat ik heel vaak liedjes tussendoor had, waarbij we ook altijd met bewegingen bezig waren. En dat was niet per se staan, het was ook wel zittend, maar dan wel met je handen en met je armen bewegen.
Maar ik had ook genoeg ja, daar hield ik ook van, van bewegingsliedjes en dan gingen we allerlei liedjes doen en heen en weer lopen. En omhoog en omlaag. En draaien. Ik vond het zelf heel gewoon om wel die beweging in de les in te voeren. Maar het kan best zijn dat ik het nog veel te weinig heb gedaan. Dat ik dat zelfs nog meer had kunnen doen. En die Erik Scherder die pleit ervoor dat je per half uur dat je sowieso drie minuten even gaat bewegen. En dat kan op allerlei manieren.
En ik geef steeds weer aan, voor mij is bewegen noodzaak. En dat komt, omdat mijn evenwicht niet helemaal goed meer werkt. Is het des te belangrijker om wel mijn spieren sterk te houden, om goed te blijven voelen wat je nou precies doet. Omdat de informatie die via de evenwichtsorganen komen, die zijn bij mij veel minder. Dus ik moet het van andere onderdelen, van andere zintuigen hebben. En gelukkig is dat bewegen iets wat ik zelf ook leuk vind om te doen! En er zijn wel eens dagen dat ik het iets te weinig doe. Maar ik ga sowieso een paar keer naar de sportschool. Ik ga op de fiets overal naartoe in het dorp. Als ik op een station ben, neem ik daar altijd te trap. Als ik een keer met de roltrap ga, dan is het omdat ik een zware koffer bij me heb die ik net een beetje te onhandig vind om de trap op te zeulen. Het ligt er een beetje aan hoe lang de trap is. Korte trappen zijn geen probleem. Dat doe je dan gewoon.
Maar dan denk je ook bij bewegen heel vaak aan sporten. Ja, want het grappige is wel dat iedereen bij het woord bewegen automatisch dan aan sporten denkt. Maar er is natuurlijk veel meer! Ook het hele huishouden doen is een vorm van bewegen. Als ik ga stofzuigen of de ramen wassen, de was ophangen, het is allemaal een vorm van bewegen. Het is niet stil zitten! En dan is het ook van op welke manier je het doet. Je kunt dat heel snel doen, je kunt het heel rustig aan doen. Maar toch is elke vorm van het huishouden doen, als ik aan het koken ben, heen en weer lopen om spullen op te ruimen, dat hoort allemaal bij bewegen.
En ik noemde het net al ook, dat openbaar vervoer, dat ..ehm.. ik ga altijd lopend naar de bushalte toe. Nou is die ook vlakbij, dus het kan ook heel goed. En dat ik de trappen op en af loop. Waarbij weer dat traplopen, is een beetje mijn stokpaardje. ..ehm.. omhoog lopen dat is heel goed voor je conditie. En om je hart even harder te laten slaan. En naar beneden lopen is goed voor dat evenwichtsgevoel en voor die spieren ook natuurlijk. Trouwens bij omhoog lopen heb je net zo goed te maken met je spieren, want dat kan behoorlijk vermoeiend zijn.
En dan in huis, gelukkig, als ik de was doe en ik ben helemaal beneden, moet ik twee trappen omhoog. En als ik dat achter elkaar doe, dan merk ik ook het verschil als ik het een tijd niet heb gedaan, dan is twee trappen oplopen al behoorlijk vermoeiend. Maar heb ik dat alweer vaker gedaan, dan wordt het steeds makkelijker. Dus het is ook hoe vaker je het doet, hoe makkelijker je dat kan doen. En dan is het de kunst op een gegeven moment om weer wat sneller te lopen. En daar zit ik wel tot een bepaalde grens. Want bepaalde dingen kan ik nog heel goed doen. Maar bepaalde dingen lukken ook niet. Als ik de trap op loop heb ik heel vaak nog wel de leuning nodig. En er zijn genoeg mensen die zonder leuning de trap op kunnen. En doe dat vooral! En doe dat met stevige stappen en doorstappen! Maar heb je last van je evenwicht, gebruik dan de trapleuning. Want daar is ie voor.
Ja, wandelen is ook een vorm van bewegen. Maar als je dat heel saai vindt, dan kun je ook als je een hele middag gaat winkelen, dat is ook een vorm van bewegen. Als je dan steeds heen en weer loopt van winkel in en winkel uit. In de winkel zelf heen en weer lopen. Dat is ook allemaal een vorm van bewegen.
En als je boodschappen doet, ook dat kun je op verschillende manieren doen. Maar als je dan ook moeite doet om die zak aardappels in de kar te tillen en van de kar weer terug in de auto of nou, hoe je het meeneemt, of op de fiets. Dus ook zware dingen tillen, helpen dan ook dat je je armspieren weer traint. Maar ook dat is weer beweging. Er zijn dus heel veel vormen van beweging mogelijk. Dat wordt nog wel eens vergeten.
En dat het fietsen. In het ANWB-blad, in met magazine, stond een artikel over onder andere over fietsen en ook daar komt weer Erik Scherder, hoogleraar neuropsychologie en bewegingswetenschappen, die komt dan aan het woord. Die legt dan uit over dat fietsen, wat fietsen met je brein doet. Als je veel binnen zit en achter een scherm werkt, neemt de doorbloeding van je brein af. En daardoor werken netwerken die je stemming en emoties reguleren minder goed. En dat geeft dat lege, vermoeide gevoel aan het eind van de dag. En beweging zet dat herstel vrijwel meteen in gang. Zodra je beweegt, stijgt die doorbloeding weer. Dan gaan die netwerken het weer doen en dan voel je je beter. En tijdens het fietsen, wordt bovendien het zogeheten default-netwerk actief. Dat netwerk dat betrokken is bij mijmeren, creativiteit en het oplossen van problemen. Dus Erik Scherder die pleit er ook voor om te blijven fietsen! Dat fietsen ook dus heel veel kan brengen.
En dat fietsen dat doet mij meteen denken, toen ik zelf al kon fietsen, en dat was in Vianen -een herinnering uit mijn jeugd- in Vianen, over de brug over het Merwedekanaal, vlakbij ons huis. Daar ging ik op mijn tweedehands fiets, kan ook een derdehands of vierdehands zijn, want ik kreeg geen nieuwe fiets, dat was veel te duur. En dan ging ik met mijn fiets daar naast het kanaal, naar een park. Daar was een park aangelegd met hele leuke heuveltjes en daar kan je dan heel gezellig omheen wandelen. Maar wat ik deed, is dat ik met de fiets, kon ik juist mooi die heuveltjes nemen. Daar ging ik dan over. En dat deed ik dus. En dan steeds maar weer die heuvel op en heuvel af. En dat gevoel als je over de top heen ging en dan zo naar beneden. Dat was zo'n heerlijk gevoel en dan ging ik steeds sneller en sneller! Want hoe vaker ik dat deed, hoe makkelijker dat natuurlijk werd. En ik had het heel graag als sport willen doen. Maar dat bestond nog helemaal niet. Dat crossfietsen dat had je toen nog niet als sport. Tenminste, ik wist er nog helemaal niets van. Pas jaren later hoorde ik over dat crossfietsen en dan kreeg je ook echt van die crossfietsen. Die speciaal daarvoor gemaakt waren. En ik vind het eigenlijk nog steeds jammer dat in die tijd, dat die crossfietsen er nog niet waren in mijn tijd, want dan was dat zeker mijn sport geworden.
En ik vraag me ook af of dat parkje daar nog is. Dat parkje daar in Vianen, waar ik écht leerde fietsen. Waar ik fietste in mijn eentje, op mijn eigen tempo en dat gevoel van dat heuveltje op-heuveltje af, dat weet ik nog steeds. Tegenwoordig heb je de MTB-fietsen. Dat vind ik wel jammer dat dat niet meer lukt. Ik zou dat heel graag willen, maar dat is dus iets te hoog gegrepen. Dat is vanwege mijn niet goed werkende evenwicht, dat is eigenlijk net een grens te veel. Dat zou ik alleen wel kunnen doen op mooie stukken en zo, maar juist al die heuveltje op-heuveltje af, slingerend en dat met snelheid, dat is iets wat ik lastig vind. Wat ik moeilijk vind. Maar gelukkig kan ik er nog wel over dromen!
En dan even terug naar Erik Scherder, want die gaf aan op het einde van zijn presentatie: dus wat moeten we allemaal doen om die hersenen gezond te houden? En wij riepen allemaal: bewegen! Hij zei: 'Nee, het gaat om moeite doen. Moeite doen en daar is bewegen een onderdeel van.' En die vond ik leuk! En dat is nu ons motto hier in huis, dat als we nu iets doen, dan ..ehm.. en nou ja, het lukt niet meteen, dat we dan al tegen elkaar zeggen: 'ja, je mag er even moeite voor doen!' Dus het is niet alleen bewegen, maar ook moeite doen.
Dat betekent ook dat ik voor mijn hele bewegen, ik doe daar dus moeite voor, juist om moeite te blijven doen en elke keer de oefeningen te blijven doen en dan nét ook een stukje ..ehm.. met meer gewicht, even iets sneller, even op een andere manier, hou ik dat zo lang mogelijk gezond. Tenminste, dat hoop ik. Hoop ik dat het in mijn hoofd, dat die myeline zoveel mogelijk nog aanwezig blijft. Dus voor mij is bewegen noodzaak. En dan heb ik het geluk, ik vind het ook heel leuk om te bewegen.
Dit was seizoen 11, aflevering 16: Bewegen is noodzaak, van de podcast 'Evenwicht, je leven'. Je hebt geluisterd naar Paula Hijne. En tot de volgende keer.