Er is veel te vertellen over stilte. Stil zijn, hoort dat ook bij in-het-nu zijn? 

(eigen foto)

Volledig transcript 

Welkom bij de podcast 'Evenwicht, je leven'. De podcast over ons evenwicht in de breedste zin van het woord. Je luistert naar Paula Hijne. De vorige aflevering had de titel: Oorverdovend. In die aflevering heb ik het ook gehad over oorverdovende stilte. En nu wil ik even verder gaan over die stilte. Wat is daar nog meer mee dan alleen oorverdovende stilte? Er zijn heel veel vormen van stilte. Dit is seizoen 11, aflevering 12: Wees stil.

Dan begin ik even met een Chinees spreekwoord: 'Wees niet bang om langzaam te gaan.

Wees alleen bang om stil te staan.'

Dat blijkt dus een Chinees spreekwoord te zijn en dan heb ik echt zoiets van: klopt dat wel? 'Wees niet bang om langzaam te gaan.' Dat mag dus. Maar wat is dan stil staan? Nou, daarin wil ik je een beetje meenemen in deze aflevering.

Ik ben niet zo snel. Vroeger niet. En nu al helemaal niet. Ik doe de dingen bedachtzaam, met aandacht. En dat kost tijd. En dat is helemaal niet erg. Zo lang ik me niet gehaast voel, want door haast er is minder aandacht en kan ik juist misstappen. Fouten maken. Dingen over het hoofd zien. En met aandacht dan ben ik veel meer in het 'nu'. Dat is ook prettiger. Dan is er meer controle in mijn handelen. En af en toe sta ik wél stil. En als ik stil sta dan, ja ben ik daar niet bang voor. Het is dus voor mij zonder bang te zijn. Want ook al lijkt het stil, in mijn gedachten -en volgens mij gebeurt het ook heel erg onbewust en ook heel ver weg- dan gaat het steeds weer door. En dan ligt dat ergens te sudderen en ineens komt het dan tevoorschijn. Ja, het kan dan van alles zijn. Dat kan een idee zijn of een voorbeeld wat ik wil noemen of wat ik graag wil gaan doen. En dat komt meestal op de meest onverwachte plekken en tijden! Hoewel, juist als ik er niet bewust mee bezig ben -en ik heb dus toch wel een oplossing nodig of een idee nodig, en als ik het dan even laat liggen, en dat is dan voor mij ook een vorm van stil staan- dan komt het juist tevoorschijn! Ha, dan lijkt het wel alsof ik er toch op heb gewacht.

Want ik weet dat het zo werkt. Stil staan is voor mij dus helemaal niet erg. Ik heb dan tijd om rustig om me heen te kijken. En soms zelfs met verwondering. In ieder geval met aandacht. Dan is eigenlijk dat ook in het 'nu' zijn, dat lijkt wel alsof dat een vorm is van stil staan. Zou dat kloppen?

Ja en dan heb ik het niet direct over het letterlijke stil staan, want als ik aan het bewegen ben, aan het wandelen ben of aan het sporten ben, dan ben ik ook heel vaak in het 'nu' aanwezig. Dan ben ik precies daar, wat ik aan het doen ben, is precies hetzelfde als wat ik voel en als wat ik zie. Dan is 'nu' niet direct een synoniem voor stil staan. Maar oké. Ik heb hier wel eerder een keer over geschreven. En dat was naar aanleiding van een uitspraak van Lao Tse. Ik had deze tekst gelezen bij 'Dagelijkse Gedachte', dat krijg ik elke dag, krijg ik dat binnen en dan lees ik dat. En soms zijn er van die uitspraken, die vind ik mooi en die schrijf ik op. En daar doe ik dan wat mee. Dit is ook zo'n uitspraak:

'Wees stil. De wereld onthult zichzelf aan wie geduldig genoeg is om te luisteren. Wees stil.'

Stil is dan een niet-praten, geen geluiden maken. Of is deze stilte van 'wees stil' in deze uitspraak, is deze stilte de uitnodiging om niets te doen? Om niet in beweging te komen? Of juist stil zijn in gedachten? En dan ook 'De wereld onthult zichzelf'. Als ik dat dan lees, dan heb ik zo van hè, is er dan iets wat verborgen is? Ligt daar iets verborgen? Wat wordt er dan verborgen? Is dat iets geheims? Of is dat iets wat er altijd is, zichtbaar voor ieder, maar wat we niet zien, omdat we er niet op letten!? Omdat we geleefd worden door de mensen, door andere mensen, door het werk, door de verwachtingen waaraan we willen voldoen? Omdat we op de automatische piloot leven. En geen tijd nemen om stil te vallen. En gek vind ik het dat zo’n uitspraak: 'Wees stil, de wereld onthult zichzelf aan wie geduldig genoeg is om te luisteren'. Zo'n uitspraak is voor mij in eerste instantie heel helder. Maar als ik het goed lees, en nog een keer lees, wat daar nou precies staat, dan roept het alleen maar vragen op! De wereld onthult zich. Dan gaat het over beeld. Over wat er te zien is. Wat nu niet wordt gezien, omdat we niet stil zijn. En daar zie ik dan een discrepantie. Een discrepantie, want stil zijn heeft met gehoor te maken. Met geluid. Met luisteren. En onthullen, dat is tevoorschijn komen, dat is beeld. Dat is wat er te zien is! En gehoor en zicht zijn twee verschillende zintuigen. Als het gehoor niet werkt, als je doof wordt of doof bent, dan ben je afhankelijk van het zicht. En het gevoel. Als het zicht niet werkt, dan wordt er aanspraak gedaan op het gehoor. Dan ga je intenser luisteren. En ook daar gebruik je je gevoel wel bij.

Maar wat als beide zintuigen, gehoor en zicht, niet werken!? Dan kan de ander niet ingezet worden om te compenseren. En dan kun je alleen maar afgaan op het gevoel. En gelukkig is er dan heel wat te voelen. Met handen en voeten. De temperatuur. Droog, nat. Ruiken. Proeven. Je kunt de wind voelen. De zon. De regen. Je kunt materialen voelen. De vormen ervan. Hard en zacht.

En misschien wordt er wel bedoeld met 'wees stil', zet je gehoor en zicht uit en voel om je heen, de wereld! De wereld in al zijn vormen, met al je andere zintuigen. Dan is luisteren eigenlijk een metafoor voor voelen. Want als luisteren bedoeld wordt met je oren opvangen en interpreteren, dan gaat het dus wél over geluid en dan betekent 'wees stil' afwezigheid van spraak en geluiden maken. Ja, als ik dit dan allemaal zo vertel... het gaat ook niet vanzelf; stil zijn!

En helemaal als je dat nooit eerder hebt gedaan. Daar bedoel ik mee dan, dat je zonder gehoor en zonder zicht, stil bent. En dat is wel te oefenen. En dat kan ook heel spannend zijn, want als je niks ziet en niks hoort, dan ben je afhankelijk van alleen die andere zintuigen. Er zijn mensen die hebben het syndroom van Usher. Die mensen die raken heel langzaamaan hun zicht en gehoor kwijt. En die gaan de wereld dus op een gegeven moment op een hele andere manier beleven. En dan wordt leven wel een hele opgave. Maar als je dan op een andere manier leert voelen, dan kun je daar wel heel wat mee doen!

Maar zou dat de bedoeling zijn, van die uitspraak? De uitspraak van: 'Wees stil, de wereld onthult zichzelf aan wie geduldig genoeg is om te luisteren'? Ik stel me even zo voor dat je dus niets kan zien en niet kan horen, is dat dan stilte?

Ik ben er ook nog niet helemaal over uit. Volgens mij heb ik wel vaker dat ik een aflevering met een vraag afsluit, omdat ik het antwoord ook niet weet. Af en toe raak ik zelf ook een beetje in de war hè! Dan gaat het alle kanten op.

Dat heeft ook te maken met dat 'nu'. En dat doet me weer denken aan een vraag die ik pasgeleden gelezen heb en waar ik zelf ook weer antwoord op heb gegeven. En die vraag was: ‘Welk moment van vandaag zou je anders kunnen ervaren als je er je volledige aandacht aan zou geven?’ En dan ga ik al meteen, dan heb ik dat woord 'een moment, een moment in volledige aandacht' een moment dat is een tel. Dat is een seconde. En dat is wel erg kort. En dan is het raar om momenten te noemen. Fijner vind ik het dan als het een hele tijd lukt om met volledige aandacht iets te doen. Om dan aanwezig te zijn. Als ik volledig erbij ben door niets te denken, dan komen er juist allerlei ideeën binnen waar ik vervolgens verder over nadenk. Dat nadenken en dat uitwerken, daar verder op ingaan, gebeurt steeds weer in het 'nu'. Dus het is best een rare gedachte 'leven in het 'nu'' als je beseft dat dat ook kan betekenen dat je met volledige aandacht iets opschrijft of iets vertelt, zoals ik nu ook dit aan jou vertel. Dat dat ook leven in het 'nu' is. En dan is ook die hele uitspraak: 'leven in het 'nu'', is ook een uitspraak door iemand uitgedacht.

En ik begrijp wat er bedoeld wordt met leven in het 'nu' en als ik dit nu weer zo opschrijf dan heb ik zo van: alles wat we doen, doen we in het 'nu'. Ik ga hier nog een keer weer verder op in. Ik denk dat die uitspraak: 'Wees stil' ook wel even nu heel goed past.

Wees stil.

Ik ben hierna even weer helemaal stil...

Dank je wel voor het luisteren naar de podcast 'Evenwicht, je leven'. Seizoen 11, aflevering 12: Wees stil. Je hebt geluisterd naar Paula Hijne. En tot de volgende keer!