Je hoort het wel vaker, het woord 'oorverdovend', maar wat betekent het eigenlijk? Wanneer is iets oorverdovend? 

(foto: Pixabay- AsoyID)

Volledig transcript 

Dit is de podcast 'Evenwicht, je leven'. De podcast over ons evenwicht in de breedste zin van het woord. En je luistert naar Paula Hijne. Dit keer begin ik weer helemaal zelf in plaats van dat het het radioprogramma is, want de vorige twee afleveringen dan hoorde je meteen al dat het de intro was van het radioprogramma 'Hoor jij wat ik hoor?' Maar dit keer weer een solo-aflevering. Dit is seizoen 11, aflevering 11: Oorverdovend.

Oorverdovend. Ja. Wat is dat een gek woord! Of is het eigenlijk wel een logisch woord? En dat ben ik eens gaan uitzoeken. Je zou kunnen denken bij het woord oorverdovend dat het gaat om een stofje dat het oor doof maakt. Zoals ook door narcose kan gebeuren.

Gentamicine is zelfs een vloeistof die het oor en de evenwichtsorganen helemaal uitschakelt. En dan het oor ook blijvend doof maakt. Maar dat wordt niet bedoeld met het woord oorverdovend. Oorverdovend is een bijvoeglijk naamwoord. Het hoort voor een zelfstandig naamwoord te staan en dan zegt het iets over dat zelfstandige naamwoord. Bijvoorbeeld zoals de ‘blauwe’ auto of het ‘grote’ huis. Maar welk woord past er dan voor oorverdovend? Hoe kan het als bijvoeglijk naamwoord gebruikt worden? Is dat dan ..ehm.. oorverdovend applaus? Of oorverdovende herrie?

Dat vind ik trouwens een beetje dubbelop. Ik heb dat voorbeeld wel gevonden, oorverdovende herrie. Maar herrie wil al zeggen dat het een heel luid geluid is. En dat geldt ook namelijk voor het woord oorverdovend. Dat woord hoort bij lawaai. Het geluid is extreem luid. Het is keihard. Het is hels. Het is zó hard dat het bijna doof maakt. Of, hoe het ook uitgelegd wordt: het oor kan niets anders meer waarnemen dan het geluid zelf en geen andere geluiden meer.

Het woord oorverdovend is in de taal een stijlfiguur. Het is een contradictie. En contradictie betekent een tegenstelling. Een tegenspraak of tegenstrijdigheid. En dat wil zeggen: een situatie waarbij twee beweringen of waarnemingen die elkaar uitsluiten, tegelijkertijd waar moeten zijn. Ze noemen het ook wel contradictio in terminis. En voorbeelden daarvan zijn: een humane oorlog. En dat is raar want een oorlog is nooit humaan! Of bindend studie-advies. Ook zo'n raar woord, terwijl het vaak gebruikt wordt. Maar advies is juist iets wat níet bindend is. Want daarom is het een advies. Vloeibaar ijs. Ook zo raar! Want het is pas ijs als het in een vaste toestand komt. Een plastic glas. Dat is ook een hele vreemde. Het is óf plastic óf het is glas! Het kan niet tegelijkertijd! Terwijl we wel weten wat er bedoeld wordt, want het is namelijk zo'n bekertje van plastic. Dat had je natuurlijk allang begrepen! Wat ook een contradictie is, is eerlijke politicus. Jammer ook dat dat helemaal niet bestaat, toch?

Met deze voorbeelden die ik net gaf, begrijp ik het woord oorverdovend nog niet helemaal. Het oor is een lichaamsdeel. En het bestaat uit een oorschelp en een buitenoor, middenoor, binnenoor. En verdovend wil zeggen dat het niet meer goed werkt. Dat iets verdoofd is, zodat het geen pijn meer doet! Zoals dan bij narcose ook gebeurt. En zowel het oor als de oorschelp dat kan allemaal verdoofd worden. Maar dat betekent dat woord oorverdovend dus weer niet hè! Het gaat om geluid van buitenaf dat zó luid is dat het binnenoor niet meer goed kan werken. En ook het doorgeven van de geluidsprikkels, door de gehoorbeentjes die in het middenoor zitten, die werken dan niet goed meer. Eén van de gehoorbeentjes is er zelfs voor gemaakt om te luid geluid te dempen, voordat het doorgegeven wordt aan het binnenoor. En als dat dus niet meer goed werkt, als dat niet gedempt meer kan worden, dan kan er echt schade ontstaan in het binnenoor. En dat ontstaat weer in het slakkenhuis, want in het slakkenhuis daar zit ons eigenlijke gehoororgaan. En geluid kan dus oorverdovend zijn.

Maar wat als je tinnitus oorverdovend is? Want zo voelt het wel, af en toe bij mij. Het geluid wat ik binnenin mijn hoofd hoor, dat is dan zó ontzettend luid! Het lijkt dan wel of er een soort scherm zit. En geluid van buitenaf moet dan eerst door dat scherm heen, en dat betekent ook dat spraakverstaan steeds moeilijker voor mij wordt. Juist als mijn eigen tinnitus heel luid is, wordt het moeilijker om geluid van buitenaf goed te ontvangen. Goed op te vangen.

Dan gaan we weer even terug naar het geluid van buitenaf. Dan kun je het hebben over oorverdovende muziek. En gelukkig kun je bij oorverdovende muziek, veel te luide muziek, kun je gehoorschade voorkomen door het dragen van goede gehoorbescherming. Nog beter zou het zijn om het volume bij concerten, feesten en partijen om dat veel zachter te zetten.

En in het vakblad Hoordetail stond een artikel over OORMERK. En dan OORMERK met hoofdletters geschreven. Dat is een nieuw live muziek-concept met een herkenbaar keurmerk. Een soort van label dat garandeert dat je naar een concert kunt gaan zonder oordoppen en zonder risico op gehoorschade. Waarom accepteren mensen dat een avondje uit risico's met zich meebrengt voor hun gehoor?! Het is zelfs zo, dat bij hoge volumes, dus bij veel te luid geluid, de details en de dynamiek in de muziek verdwijnt. Het geluid wordt ook veel platter, het wordt minder gelaagd. En dit heeft Mike Manders gezegd die het initiatief OORMERK helemaal omarmt. Mike Manders is een geluidstechnicus. OORMERK zelf is een initiatief van Chris van Kreij en Mike Hendrixen. Wat zij zeggen: als je goed mixt, de muziek goed mixt, op een lager niveau, op een lager volume bedoelen ze dan, dan hoor je meer nuance. Je hoort meer ruimte en meer emotie. En dan kun je veel meer genieten van de muziek. Muziek die je raakt. En die je morgen ook nog goed kunt horen! Want er is geen gehoorschade. En dan hebben zij als slogan: ‘je geniet harder als de muziek zachter staat’. Als dat nou echt overal in Nederland 'gewoon goed' wordt, en dat dat keurmerk OORMERK bij elk concert standaard wordt, dan hebben we geen last meer van oorverdovende muziek. En dan is het een bijvoeglijk naamwoord hè!

Wat is dan oorverdovende stilte? Hier gaat het ook over een stijlfiguur. Het is een oxymoron. Een oxymoron dat zijn tegenstrijdige woorden die tegengestelde betekenissen met elkaar combineert. Een voorbeeld is dan bijvoorbeeld ‘oud nieuws’. Of ‘georganiseerde chaos’. Een ‘publiek geheim’. ‘Per ongeluk expres’. En dus ook oorverdovende stilte. Dat klinkt best gek hè? Dat is écht een tegenstelling. Want oorverdovend is dat hele veel geluid en stilte is juist dat er helemaal geen geluid is. En het betekent dan ook ‘oorverdovende stilte’, dan gaat het om de stilte die enorm en veelzeggend is. Dat is dat als er iets gezegd wordt en niemand reageert daarop, dan kan dat voelen als een oorverdovende stilte. Of het kan ook betekenen dat het aangeeft hoe zwaar de afwezigheid van geluid is. Dat er juist helemaal geen geluid te horen is. En dan lijkt het wel alsof je doof bent! Dat bedoelen ze dan met oorverdovende stilte.

En ja met al die mogelijkheden rondom oorverdovend, ja, ik blijf het nog steeds een heel gek woord vinden. Ik weet niet wat jij ervan vindt? Ik heb het uitgezocht, ik denk dat ik het nog steeds een raar woord blijf vinden. Oorverdovend.

Dit was seizoen 11, aflevering 11: Oorverdovend, van de podcast 'Evenwicht, je leven'. Je hebt geluisterd naar Paula Hijne. Dank je wel voor het luisteren en tot de volgende keer.