Zowat de helft van de 65-plussers krijgt te maken met artrose. Van een lichte aantasting van de gewrichten tot een veel ernstiger vorm. Prof. dr. Ruth Wittoek van UZ Gent leidt bij de dienst reumatologie van UZ Gent de studies over de aanpak van osteoartritis aan handen en knieën. 

SHOWNOTES

Veel mensen van boven de 50 kennen het: de stramme start in de ochtend, de knie die protesteert na een wandeling, de vingers die minder soepel meewerken. Artrose is een van de meest voorkomende gewrichtsaandoeningen. In deze aflevering legt reumatoloog prof. dr. Ruth Wittoek helder uit wat artrose is en wat je er zelf aan kunt doen.

• Artrose of artritis?

Artrose is een verouderingsproces in het gewricht, vooral in het kraakbeen. Vroeger dacht men dat het alleen om slijtage ging, maar ook de omgeving van het gewricht speelt mee, vaak met een milde, laaggradige ontsteking. Dat is iets anders dan artritis, met acute, hevige ontstekingen en veel vocht in het gewricht.

• De eerste signalen

Artrose begint sluipend: pijn na een lange wandeling die na even rusten weer verdwijnt. Typisch is pijn bij bewegen, een korte ochtendstijfheid van 5 tot 10 minuten en startstramheid na lang zitten.

• Wanneer begint het?

Handartrose duikt al vroeg op, vooral bij vrouwen rond de menopauze (50 tot 60 jaar). Knieartrose komt vaak vanaf 60, heupartrose meestal pas rond 70 tot 80.

• Oorzaken en risicofactoren

Overgewicht is een van de belangrijkste risicofactoren. Ook erfelijkheid speelt waarschijnlijk een rol, al gaat het niet om één gen. Zware X- of O-benen kunnen de belasting van de knie verhogen. Artrose in één gewricht betekent niet dat ieder gewricht aangetast raakt.

• Wat kan je zelf doen?

Blijf bewegen, want 'rust roest'. Beweging voedt het kraakbeen via het gewrichtsvocht. Fietsen, wandelen, zwemmen en aquagym zijn zeer geschikt. Spierversterkende oefeningen beschermen het gewricht, maar je mag nu ook niet overdrijven. Tien minuten oefenen 's ochtends helpt al heel wat.

• Pijnstillers, supplementen en spuiten

Pijnstillers bestrijden alleen de symptomen en mogen af en toe, maar niet dagelijks.
Supplementen hebben hun nut nog niet bewezen. Glucosamine bv. daar mag je geen wonderen van verwachten. Bij kurkuma ook niet.
Cortisone-infiltraties werken goed bij een acute opstoot. Gelspuiten zijn eerder bedoeld om het gewricht op lange termijn te 'smeren', maar het is vaak ook een tijdelijke oplossing.

• Onderzoek en toekomst

Het UZ Gent toonde als eerste ter wereld aan dat een bepaald monoklonaal antilichaam de evolutie van inflammatoire handartrose kan afremmen. De resultaten verschenen in Nature Medicine.

Stamcel- en gentherapie staan nog in een pril stadium. Onderzoek bij muizen naar een middel dat kraakbeen weer kan laten aangroeien is hoopgevend, maar dat is niet voor morgen.

• Een prothese: wanneer?

Voor knie en heup kan een prothese zeer bevredigend zijn, maar liefst niet te vroeg. Een revisie is altijd moeilijker dan een eerste ingreep. Voor vingers staat een prothese nog helemaal niet op punt en wordt het dus afgeraden.

Kernboodschap

Gedoseerd bewegen, sterke spieren en een gezond gewicht maken echt een verschil om je artrose onder controle te houden.

LUISTEREN NAAR DEZE AFLEVERING?

Heb je zelf last van stramme gewrichten, of zie je het bij je ouders of partner? Dan is deze aflevering voor jou. Geen medisch jargon, wel duidelijke antwoorden gefundeerd advies. Zet je koptelefoon op, ga even wandelen en luister mee. Je gewrichten zullen je dankbaar zijn. 💛