Begin twintigste eeuw waarschuwde de Amerikaanse rechter Louis Brandeis voor de ‘vloek van giganten’: de gevaren voor de democratie wanneer economische macht zich ophoopt bij een kleine groep. Volgens onze gast Reijer Passchier zijn we ruim honderd jaar later geconfronteerd met een nieuwe, veel grotere vorm van privaat gigantisme: Big Tech. Hij schreef er het boek De vloek van Big Tech over.
Hoe groot is het gevaar van Big Tech? Waarom lukt het overheden maar niet om hun macht te temmen? En wat betekent de opkomst van AI? Maar vooral: hoe krijgen we de macht weer beter verdeeld? Passchier pleit niet alleen voor nieuwe regels, maar ook voor fundamentele veranderingen in eigendomsrecht en de verdeling van kapitaal.
In het nieuws deze aflevering: de plannen van het kabinet voor Prinsjesdag en het gebrek aan klimaatbeleid, de nieuwe PISA-resultaten over de leesvaardigheid van 15-jarigen en de waarschuwing voor AI van Anthropic CEO Dario Amadei.
Wie hoor je?
Anna Koolstra — Advocacy manager bij Triodos Bank
Hans Stegeman — Econoom bij Triodos Bank
Ernst Hobma — Econoom bij Triodos Bank
Reijer Passchier — Hoogleraar digitalisering en democratische rechtsstaat
Handige links en bronnen uit de aflevering
Klimaat- en Energieverkenning (KEV) 2026 — PBL — https://www.pbl.nl/kev
PISA 2025 Results Volume I: Netherlands — OECD — https://www.oecd.org/en/publications/pisa-2025-results-volume-i-country-notes_2d4ff9ea-en/netherlands_1c998a42-en.html
Trends in reading scores over three PISA cycles (2018-2025) — OECD — https://www.oecd.org/en/publications/pisa-2025-results-volume-i_73451bc5-en/full-report/trends-in-reading-scores-over-three-pisa-cycles-2018-2025_3fb6c775.html
Voorbereiden op digitale ontwrichting — WRR — https://www.wrr.nl/binaries/wrr/documenten/rapporten/2019/09/09/voorbereiden-op-digitale-ontwrichting/R101-Voorbereiden-op-digitale-ontwrichting.pdf
Microsoft Azure — https://azure.microsoft.com/nl-nl/products/category
Amazon Web Services — https://www.aboutamazon.com/what-we-do/amazon-web-services
00:00 Cloud draait op twee spelers
02:32 AI-paniek als strategische afleiding
05:07 Macht achter de AI-hype
13:51 Staten naast de staat
15:11 Constitutioneel issue van Big Tech
18:43 Microsoft als overheidsrisico
21:39 Digitale soevereiniteit in Europa
24:27 Steward ownership in Denemarken
31:20 Basiskapitaal als verdelingsmodel
32:48 Limiet aan maximale bedrijfsgrootte