Het geheim van Socrates

In aflevering 26 van Studio Eigenwijs duiken Peter en Hans diep in het denken van een man die al 2424 jaar overleden is — en toch nog steeds vragen stelt die schuren. Socrates, de filosoof die beweerde niets te weten, blijkt in 2026 misschien wel relevanter dan ooit.

Het rondje langs de velden begint met humor en zelfspot — Hans herinnert zich een verhaal over een jonge Siert de Vos die een voetbaltrainer op het veld liet schreeuwen voor een vergeten voetbalblad. Peter brengt een indrukwekkende film mee: Nuremberg, een psychologische diepteplons over gerechtigheid, macht en het gevaar van charisma — met Russell Crowe als de meedogenloze Herman Göring. Een film die laat zien hoe ideeën, niet daden, de basis leggen voor kwaad — en waarom het denken vóór oordelen nu harder nodig is dan ooit.

Dan het geheim: wat is het eigenlijk? Socrates had geen antwoorden — hij had vragen. Vragen die prikkelen, die aannames doorboren, die denken doen wankelen. “Ik weet dat ik niets weet” — een uitspraak die niet zwakte, maar wijsheid uitstraalt. De Sokratische methode: vragen stellen zonder oordeel, zonder aannames, zonder te willen winnen. En dan blijven vragen. En nog eens. Tot je bij de kern bent — of tot de ander het opgeeft.

Peter en Hans ontrafelen de plussen en minnen. Het is een methode die diepte brengt, maar ook irriteert. Die tijd kost, maar ook vertraging nodig heeft. Die luisteren leert — maar niet iedereen wil gehoord worden. En die, in een tijd van snelle meningen en algoritmes die bevestigen wat je al denkt, een tegengif is: nieuwsgierigheid boven oordeel, onderzoek boven reactie.

Ze vertellen over Socrates’ leven: zijn bloote voeten, zijn drankcapaciteit, zijn moed op het slagveld, zijn temperamentvolle vrouw Xanthippe — en zijn dood, veroordeeld omdat hij jongeren leerde vragen te stellen. De eerste “cancel victim” van de geschiedenis. En zijn bijnaam? De horzel van Athene — die voortdurend prikte.

En dan de moderne toepassing: in coaching, onderwijs, relaties, leiderschap. Hoe je met vragen mensen helpt om zelf te ontdekken wat ze denken — en waarom ze dat denken. En hoe je in een WhatsApp-groep of op social media met één vraag — “hoe weet je dat?” — de hele conversatie op zijn kop kunt zetten.

Cruijff schuift aan met een uitspraak die net niet over Socrates gaat — en toch precies raakt. En zoals altijd, loopt de aflevering uit op een knipoog, een prijsvraag (de zesde luisteraar die het juiste antwoord geeft, wint een karretje met een goed wiel), en een uitnodiging om te blijven vragen — in plaats van te vinden.

Luister naar aflevering 26 van Studio Eigenwijs en ontdek hoe het stellen van vragen, niet het hebben van antwoorden, de sleutel is tot dieper denken — in 2026, en daarbuiten.

Reageren of meepraten? Mail naar podcast@disc-academy.nu

of kijk op www.disc-academy.nu

Maak er een vraagrijk 2026 van!